Coğrafi işaretli ürün · Aksaray
Aksaray’da unun bir bölümü yağla kavrulur, kalan bileşenlerle yoğrulan hamur kalbura bastırılarak oval biçimlendirilir. Fırınlanıp soğutulan parçalar ılık şerbetle tatlandırılır; yüzey gözenekleri kalburabastı adıyla da tanınmasını sağlar.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Aksaray Şeker Böreği nedir?
Aksaray Şeker Böreği, Aksaray’da kalbur izi verilmiş oval hamurlardan yapılan şerbetli tatlıdır. Kuyruk yağı, tereyağı ve margarin kullanılır; ceviz hamurun içinde yer alır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kalbur izi ve üç yağlı hamur
Aksaray’da unun bir bölümü yağla kavrulur, kalan bileşenlerle yoğrulan hamur kalbura bastırılarak oval biçimlendirilir.
Yapı ve sunum kimliği
Fırınlanıp soğutulan parçalar ılık şerbetle tatlandırılır; yüzey gözenekleri kalburabastı adıyla da tanınmasını sağlar.
Üretim tekniği ve ustalık
Oval biçimindeki hamur, kalbura bastırılarak şekil verildiği için üzerinde gözenekler bulunur ve kalburabastı ismiyle de bilinir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Aksaray Şeker Böreği üretiminde kullanılan bileşenler aşağıdaki gibidir.
Malzemeler ve ölçüler
- 250 g margarin
- 40 g tereyağı
- 40 g kuyruk yağı
- 450 g buğday unu
- 40 g yoğurt 1 tane yumurta
- 10 g kabartma tozu
- 300 g beyaz şeker
- 100 g ceviz içi
- 400 ml su
Kavurma işlemi
Birkaç damla limon suyu Bir tencerede margarin eritilir ve içine tereyağı ve 110 g un ilave edilerek un pembeleşinceye kadar sürekli karıştırılarak kavrulur. Başka bir tencerede kuyruk yağı eritilir, kavrulan bileşenlere ilave edilir ve soğumaya bırakılır.
Yoğurt, yumurta, 340 g un, ceviz içi, kabartma tozu ve soğuyan karışım, bir kap içine konur ve çok sert olmayan kulak memesi yumuşaklığında bir hamur elde edinceye kadar yoğrulur.
Hamur, ceviz büyüklüğünde yaklaşık olarak 25 parçaya bölünür.
Tepsiye yerleştirme
Hamur parçaları bir kalburun üstüne konup bastırılarak, yaklaşık 0,5 cm kalınlığında yassı oval şekli verilir ve yağlı kâğıt serilmiş tepsiye dizilir.
Fırında pişirme
Önceden 180 ℃’ye ısıtılmış fırında, hamurun yüzeyinde çatlaklar oluşup kızarıncaya kadar pişirilir.
Kaynatma işlemi
Şerbeti hazırlamak için beyaz şeker ve su bir tencerede karıştırılır ve kaynatılır. Kaynama başlayınca içine 2 ya da 3 damla limon suyu ilave edilip 5 dakika kaynatılır. Ocaktan indirilen, şerbet 35 ℃’ye kadar soğuyunca oda sıcaklığındaki Aksaray Şeker Böreğinin üzerine gezdirilerek yavaş yavaş dökülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Aksaray Şeker Böreğinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan Aksaray Şeker Böreğinin üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Özellikle bayramlarda, kız isteme merasimlerinde, mevlitlerde, düğünlerde vb. özel etkinliklerde ikram edilir. Tok tutması sebebiyle ramazan ayında iftar ve sahurda sıklıkla tüketilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Fırından çıkarılıp oda sıcaklığına (20–25℃) gelinceye kadar soğumaya bırakılır ve şerbet dökmeye uygun derinliğe sahip olan bir servis tabağına dizilir.
En az yarım saat şerbeti çekmesi beklendikten sonra servis yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Aksaray Şeker Böreğinin geçmişi, Osmanlı mutfağına kadar uzanır ve bölgenin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1089 tescil numaralı Aksaray Şeker Böreği mahreç işareti olarak 20 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Aksaray Şeker Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Aksaray Şeker Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve Aksaray Şeker Böreği ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Aksaray Belediyesinin koordinasyonunda ve Aksaray Belediyesi, Aksaray İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
