Coğrafi işaretli ürün · Aksaray
Aksaray’da sacda veya fırında ön pişirilen ince yufkalar, cevizli orta katmanın iki yanında yedişer kat halinde birleştirilir. Yeniden fırınlanan tatlıya soğutulmuş şerbet eklenir; günlük hazırlanan ürün sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Aksaray İnceelek Tatlısı nedir?
Aksaray’da Anadolu Kırmızı Sert Buğdayından elde edilen unla hazırlanan ince yufkalar önce sacda veya fırında pişirilir. On dört yufka cevizli orta katmanın iki yanında birleştirilip yeniden fırınlanır ve şerbetle tatlandırılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Görünüm ve doku
Yaklaşık 35–40 cm çapındaki Aksaray İnceelek Tatlısının ayırt edici özellikleri; arasındaki iç ceviz parçalarıyla 14 kat yufkadan oluşması, Anadolu Kırmızı Sert Buğdayından elde edilen undan yapılan kızartılmış yufkanın kullanılması nedeniyle tatlının ağıza alındığında gevrek ve çıtır yapıda olması tatlının ne çok sert ne de çok yumuşak olmasıdır.
Bu buğday, kırmızı kılçıklı, kırmızı kavuz renkli ve beyaz tanelidir, kışa orta düzeyde dayanıklı, kuraklığa ise daha dayanıklıdır.
Aksaray İnceelek Tatlısının yüzeyi parlak ve altın sarısı renkte olmalı, iç kısmının sarımsı beyaz renkte olmalı, üst tabakadaki yufka yanık olmamalıdır.
Yufka ve bileşen özellikleri
Ürün hazırlamada Türk Gıda Kodeksi Un Tebliğine uygun özel amaçlı buğday unu kullanılacak olup, söz konusu un Anadolu Kırmızı Sert Buğdayından elde edilecektir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamur reçetesi
Hamur için 500 g un, 200–250 ml süt, 40–50 ml zeytinyağı, 10–15 g yoğurt, 1 yumurta, 20–30 g karbonat ve 3–5 ml limon suyu kullanılır. Yufka açmak için 100 g buğday nişastası; orta dolgu için 250 g ceviz içi ve tepsi yüzeyi için 40–50 ml zeytinyağı verilir.
Hamurun dinlendirilmesi ve açılması
Hamur bileşenleri 10–12 dakika yoğrulur. Sicilde fermantasyon olarak adlandırılan bekletme 20–25°C’de 1–1,5 saattir; reçetede ayrıca maya listelenmez. Hamur on dört eşit parçaya bölünür; nişastayla 35–40 cm çapında, 0,3–0,35 mm kalınlığında yufkalar açılır.
Yufkanın ön pişirilmesi
Yufkalar 100–120°C’de sac veya fırında 5–10 dakika iki yüzünden hafif pişirilir. Beş dakika dinlendirildikten sonra az suyla iki yüzü ıslatılır. Önceden pişirilip kurutulmuş yufkalar da ıslatılarak kullanılabilir.
Katlama ve ikinci pişirme
Yedi yufka tepsiye döşenir; ceviz içi yerleştirilir ve üzerine yedi yufka daha konur. İstenen biçimde kesilen tepsinin yüzeyine zeytinyağı dökülür. Tepsi 180°C’de 15 dakika fırınlanır.
Şerbet reçetesi ve sıcaklık düzeni
Şerbette 500 g beyaz şeker, 400–500 ml su ve 3–5 g tuz bulunur. Su, şeker ve tuz 5 dakika kaynatılır; şerbet miktarının en fazla %5’i kadar limon suyu eklenip karıştırılır. Sicildeki 60–70 Brix değeri şerbete aittir. Soğutulmuş şerbet sıcak tatlıya dökülür.
Nasıl muhafaza edilir?
Günlük tüketilen ürün, uygun koşullarda oda sıcaklığında 24 saatten fazla bekletilmeden tüketilir. Bu süre bitmiş tatlıya aittir; önceden kurutulan yufkaların süresiyle karıştırılmaz.
Yöresiyle bağı nedir?
Aksaray İnceelek Tatlısı, üretim yöntemi ve sert buğdaydan elde edilen unun kullanılmasıyla ünlenerek Aksaray ile özdeşleşmiştir. Aksaray İnceelek Tatlısının ünü bayram, düğün gibi özel günlerde eskiden beri yapılmasından ve ustalık içeren yöntemle hazırlanmasından kaynaklanmaktadır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sıcak servis edilir; sicilde porsiyonun 150 g’dan az olması belirtilir. Ramazan ayında iftar ve sahurda, bayramlarda ve düğünlerde tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
464 tescil numaralı Aksaray İnceelek Tatlısı mahreç işareti olarak 17 Ekim 2019 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Aksaray İnceelek Tatlısının denetimi, Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü koordinasyonunda, Aksaray İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Aksaray Belediyesinden ikişer kişi olmak üzere, alanında uzman toplam 5 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yılda 1 defa ve gerek duyulduğunda veya şikâyet halinde her zaman gerçekleştirilir.
Denetime ilişkin raporlar, Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl gönderilir.
Denetimde Anadolu Kırmızı Sert Buğdayının kullanımı, hamur bileşenlerinin sicildeki oranları, şerbetin Brix değeri, yufka hazırlığı, pişirme ve ürünün duyusal özellikleri değerlendirilir.
Kızartma: Tatlıyı kızartmakta kullanılan fırının sıcaklığının 180°C olması ve kızartma süresi denetlenecektir.
3.1. Duyusal özellikler: Üründe yabancı tat ve koku bulunmaması, ürünün ağızda tam ve kolay dağılan bir yapıda olması, kabuğunun çok kalın olmaması denetlenecektir. 3.2. Renk: Tatlının dış kısmının parlak ve altın sarısı renkte olması, iç kısmının sarımsı beyaz renkte olması denetlenecektir.
Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
İşaret kullanımı
Sicil, coğrafi işaretin marka unsuru ile birlikte kullanılabileceğini belirtir.
