Coğrafi işaretli ürün · Konya
Konya’da şekerli ağdanın hava katılarak ağartılmasıyla hazırlanır. Sert görünen ancak ağızda dağılan şekerleme, rulo hâlinde biçimlendirilip kesilir; su serpilerek dinlendirilmesi kendine özgü kıvamını oluşturur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Konya Peynir Şekeri nedir?
Günümüzde özellikle büyük düşünür Mevlana’yı anma törenlerinin yapıldığı Aralık ayında ve turistlerin ziyaret ettiği yaz mevsiminde üretim ve tüketiminde önemli bir artış olmaktadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Konya Peynir Şekeri sert şekerlemeler grubuna dâhildir.
Normal günlerde ise taze yufka içine ufalanarak ya da kırılarak eşit miktarlarda yaydıktan sonra dürüm yapılarak öğün olarak yenilirdi.
Üretim tekniğine uygun olarak üretilmediği takdirde kristalizasyon ve yapışkanlık gibi kusurlar kısa sürede ortaya çıkabilmektedir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kaya gibi sert görüntüsü olmasına karşın, yerken ağızda kolayca dağılan, benzer ürünlere göre boyutları iri, düzgün yüzeyli, genelde beyaz renkte (aroma türüne göre renkli olabilen) olan ayrıca ısırınca dişleri kamaştıran hafif sert bir şekerdir.
Bu aşamada; ağızda dağılabilme özelliğini kazanabilmesi için spreyle ürüne su sıkılarak ürünün peynirleşmesi sağlandığından şekerin kıvamı burada yakalanmaktadır.
Üretim tekniği ve ustalık
Konya Peynir Şekeri yazılı kayıtlara göre ilk 1950’li yıllarda Konya’da üretilmeye başlanmış ve zamanla Konya ile yurt çapında meşhur olmuştur.
İmalat sırasında yapılan ağartma işlemiyle ürünün bünyesine hava katılarak hacminin genişlemesi sağlanmaktadır.
Ağartma işlemi sırasında şekerin gerekli kabarıklığa ulaşması sağlanır.
Ağartma işlemi sonrasında rulo halinde getirilen şekerleme kesilerek dinlendirilir.
Bu da ustalık gerektirdiği için Konya Peynir şekerinin üretiminde önem arz eder.
Hammadde ve bileşim
Konya Peynir Şekerinin bileşimindeki şeker oranının en az %94 olması gerekir.
Glukoz kullanılmamalıdır.
Konya Peynir Şekerinin ayırt edici özelliklerinden birisi de üretiminde kullanılan ağartma tekniğidir.
Adı ve bileşimi
Peynir şekeri adı, ürünün kıvamı ve görünümüyle ilişkilidir; sicildeki reçetede peynir bulunmaz. Beyaz şeker, su, sitrik asit ve bergamot aroması temel reçeteyi oluşturur.
Ağartma ve dinlendirme
Şekerli ağda hava katılarak ağartılır. Kesilen parçalara su serpilip üzerleri bezle örtülerek bir gün dinlendirilmesi, kendine özgü yapının oluşmasında rol oynar.
Nasıl hazırlanır?
Hammadde oranları ve şeker ağdası hazırlama
Konya Peynir Şekeri üretiminde hammadde olarak granüle toz şeker, su, sitrik asit ile bergamot aroması vb. doğal aroma vericiler ve doğal renklendiriciler kullanılır. Hammaddelerin karışım oranları granüle toz şeker %94, su %5,88, sitrik asit %0,09, bergamot aroması %0,03’tür. Kullanılacak şeker, Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğine uygun beyaz şeker (polarizasyonu en az 99,7° Z olan saflaştırılmış ve kristalleştirilmiş sakaroz) olmalıdır.
Üründe gıda katkı maddesi olan tatlandırıcılar ve glukoz/fruktoz şurupları kullanılmamalıdır. Bu hammaddeler (su, şeker, sitrik asit), bakır kazanlarda devamlı karıştırılarak 140°C'ye kadar pişirilir. Ağda kıvamına gelen bu karışım soğutma taşlarına (tezgah) dökülür. Yaklaşık 10 dakikalık sürenin sonunda ılık bir hale gelen karışım sarı renktedir. Karışım beyazlatma amacıyla ağartma ünitesine alınır.
Ağartma işleminde sarı haldeki karışım beyazlayıncaya kadar 10 dakika süreyle işleme tabi tutulur.
Şeker kitlesini ağartma ve çeşnilendirme
Hava püskürten bir makineyle birlikte çalışan bu ağartıcı ünitede karışımda hem hacim artışı sağlanır hem de köpük beyazlığında bir renk elde edilir. Bu aşamanın sonuna doğru doğal renklendiriciler ve doğal aroma vericiler ilave edilir. Sade (beyaz renkte) Konya Peynir Şekeri üretiminde renk maddesi ilave edilmezken, aroma kazandırmak amacıyla bergamot aroması eklenir.
Kakaolu Konya Peynir Şekeri üretiminde renk maddesi ve vanilin aroma maddesi, aromalı Konya Peynir şekerinde ise çeşidine göre renk maddeleri ve limon, portakal, muz, kivi ve çilek gibi doğala özdeş aroma maddeleri ilave edilir. Bundan sonra hemen şekil verme işlemine geçilir. Şeker kütlesi şekil verme makineleri ile birlikte ustaların da katkısıyla rulo haline getirilir.
Boyutlandırma, kesme ve dinlendirme
Daha sonra üretilecek şekerlerin iriliğine göre iki farklı kalıpta (büyük ve küçük boyutlu olmak üzere) kesme işlemi gerçekleştirilir. Şekil verilmiş Konya Peynir Şekerleri, taşıyıcı bir bant yardımıyla hava püskürten bir tabla üzerine alınır. Bu tablada birbirine yapışmış olabilecek durumdaki şekerler birbirinden ayrılır.
Konya Peynir Şekerinin kendine özgü ağızda dağılabilme özelliğini kazanabilmesi için, üretilen şekerlerin üzerine su serpildikten ve tablaların üzeri temiz bezle örtüldükten sonra bir gün süreyle bekletilmeleri gerekmektedir. Konya Peynir Şekerinin üretiminde en önemli kısımlardan birisi de dinlendirilme safhasıdır. Bu aşamada spreyle ürüne su sıkılarak ürünün peynirleşmesi sağlandığından şekerin kıvamı burada yakalanmaktadır.
Üretim ustalığı ve paketleme
Ustalık gerektiren bu süreçten sonra Konya Peynir Şekerleri paketlenerek satışa sunulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Üretimin tüm aşamaları Konya ili sınırları içerisinde gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Konya’nın yerlileri tarafından eskiden ölü şekeri olarak da adlandırılır; ayrıca cenaze günü cenaze evini ziyaret için gelen misafirlere ikram edilirdi. Ancak zaman geçtikçe bu tüketim geleneği ortadan kalkmıştır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
414 tescil numaralı Konya Peynir Şekeri mahreç işareti olarak 11.02.2019 tarihinde tescil edilmiştir. Konya Peynir Şekeri olarak şeker imal eden firmalar; esnaf ve ticaret sicil kayıtlarından ve vergi kayıtlarından tespit edilecektir.
Sicilde kullanım biçimi markalama olarak belirtilir.
Kovanlar ve koloni bakımı
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden, tüm Türkiye’deki odalar aracılığıyla Konya Peynir Şekeri üreten firmalar tespit edilecektir. Tespit edilen firmalar, Konya Ticaret Odasına Konya Peynir Şekeri imal ettikleri için başvuran firmalar ve şekeri imal ettiklerini basın ve diğer yayın organları ile duyuran bütün firmalar denetim komisyonu tarafından denetlenecektir.
Ürünün ayırt edici özellikleri ve üretim yöntemine uygunluğu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında denetlenir. Konya Ticaret Odası Genel Sekreterliği koordinasyonunda beş kişilik komisyon görev yapar. Odanın Süt, Süt Ürünleri, Çikolata, Şekerleme, Hazır Yemek ve Diğer Gıda Ürünlerinin İmalatı alanındaki 11 numaralı meslek komitesinden üç üye katılır. Selçuk Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden bir öğretim üyesi ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden bir temsilci komisyonu tamamlar.
Denetim düzeni
Denetim komisyonu her rutin denetleme dönemi öncesi bir araya gelip denetlenecek üreticilerin adreslerine göre bir denetleme planı oluşturulacaktır. Komisyon firmaların sayısına göre gerekli gördüğü takdirde 2 denetleme grubuna ayrılarak denetleme yapabilecektir. Gerekli diğer kamu ve özel sektör kurumlarının laboratuvarlarından da ücreti karşılığında yararlanılacaktır. Denetim komisyonu, yılda bir defa düzenli olarak denetim yapacaktır.
Haksız ve kurallara aykırı olarak Konya Peynir Şekeri adını kullananlar hakkında gerekli kanuni yollara başvurulacak; şikâyet üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda ise her zaman denetim yapılabilecektir. Denetime ilişkin raporlar Konya Ticaret Odası tarafından düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
