Coğrafi işaretli ürün · Kilis
Kilis’te leblebi kırığı, çekirdekler, menengiç, otlar ve baharatlar kavrulup öğütülerek susamla birleştirilir. Kahvaltıda ekmeğin önce zeytinyağına, ardından toz karışıma batırılmasıyla tüketilen çok bileşenli bir çeşnidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kilis Kahvaltılık Toz Zahter nedir?
Kilis Kahvaltılık Toz Zahter; kudama (ikiye ayrılmış leblebi), karpuz çekirdeği, kavun çekirdeği, menengiç, zahter (kekik), kimyon, bulgur, kişniş baharatı, susam, sumak, tuz ve kırmızı toz biberin çeşitli işlemlerden geçirilerek karıştırılmasıyla üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çok bileşenli karışım
Leblebi kırığı, çekirdekler, menengiç, bulgur, ot ve baharatlar çok bileşenli karışımı oluşturur.
Susamın eklenme aşaması
Kavrulmuş susam, diğer bileşenlerin öğütülmesinden sonra karışıma katılır.
Nasıl hazırlanır?
En son olarak karışıma kavrulmuş susam eklenir ve tekrar karıştırılıp tüketime hazır hale gelir.
Altı porsiyonluk üretim kapsamı
6 porsiyon Kilis Kahvaltılık Toz Zahter üretiminde kullanılan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 100–110 g kırık kudama (leblebi kırığı)
- 50–55 g karpuz çekirdeği
- 50–55 g kavun çekirdeği
- 70–80 g menengiç
- 20–23 g zahter (kekik)
- 20–23 g kimyon
- 50–55 g bulgur
- 20–23 g kişniş
- 100–110 g susam
- 50–55 g sumak ekşisi
- 5–6 g tuz
- 5–6 g kırmızı toz biber
Bileşenlerin kavrulması ve öğütülmesi
Karpuz ve kavun çekirdekleri tavada 180 ℃ sıcaklıkta 10–12 dakika, ayrı bir tavada menengiç 185℃ sıcaklıkta 10–12 dakika, başka bir tavada kırık kudama 165 ℃ sıcaklıkta 10–12 dakika kadar kavrulur. Kalan diğer malzemeler (tuz ve kırmızı toz biber hariç) bir tavada 150 ℃ sıcaklıkta 10–12 dakika kavrulur.
Kavurma işlemleri bittikten sonra susam hariç bütün malzemeler karıştırılır ve baharat öğütücü makinada toz haline getirilir.
Buna zahter çekme işlemi denir. Çekilirken içine kırmızı toz biber ve tuz da eklenir.
Nasıl muhafaza edilir?
Nihai ürün olan Kilis Kahvaltılık Toz Zahter kapalı kap içerisinde (cam kavanoz veya plastik ambalaj içerisinde) kuru, serin ve güneş almayan yerde muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Kilis’in mutfak kültüründe yer alan ürünün yöreyle ün bağı bulunur. Üretimin bütün aşamaları bu coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Kilis Kahvaltılık Toz Zahter genellikle zeytinyağı ile birlikte tüketilir. Lokmalık ekmek önce zeytinyağına batırılıp ıslatılır, sonrasında Kilis Kahvaltılık Toz Zahterin olduğu tabağa batırılır ve ekmeğe yapıştıktan sonra tüketilir.
Bir kâseye Kilis Kahvaltılık Toz Zahteri, başka bir kâseye ise zeytinyağı konulur.
Yörede özellikle kahvaltı sofralarında bulundurulur.
Kökeni ve üretim geleneği
Kilis ilinde uzun bir geçmişe sahip olan Kilis Kahvaltılık Toz Zahterin, coğrafi sınırın ekonomisinde ve mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1744 tescil numaralı Kilis Kahvaltılık Toz Zahter mahreç işareti olarak 3 Haziran 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Kilis Kahvaltılık Toz Zahter ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kilis Kahvaltılık Toz Zahter ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kilis Belediyesinin koordinatörlüğünde, Kilis Belediyesi, Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Kilis Kahvaltılık Toz Zahterin üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu Üretim metoduna uygunluk Kilis Kahvaltılık Toz Zahter ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
