Coğrafi işaretli ürün · Karabük
Karabük’ün Yenice ilçesinde ıhlamur içeren bitki örtüsünden elde edilir. Ihlamura özgü kokusu, yoğun ve akışkan kıvamıyla ayrılır.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PDOTescil tarihi · 10 Aralık 2025
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Yenice Ihlamur Balı nedir?
Yenice Ihlamur Balı; ıhlamur ağaçlarının bulunduğu bitki florası ile coğrafi sınırda arıcıların geçmişten günümüze kadar yaygın bir şekilde yürüttükleri arıcılık faaliyetleri sonucunda Yenice ilçesi ile özdeşleşen ve bilinen bir baldır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki örtüsü ve polen profili
Yenice ilçesinde; ıhlamur ağaçlarının yaygın olarak bulunması ve ıhlamur nektarının yoğunluğu nedeniyle üretilen balların büyük bir kısmı ıhlamur balıdır.
Yenice Ihlamur Balında; Tilia spp. (ıhlamur) poleni mevcudiyeti melissopalinolojik analizlerde ürünün botanik orijini olarak ön plana çıkar.
Polen temsiliyeti bakımından az olan unifloral türlerin botanik kaynağıyla (ıhlamur) isimlendirilen bu ürün; ıhlamur balı olarak nitelendirilir.
Coğrafi sınırdaki alanlarda yayılış gösteren primer ve sekonder polen kaynağı olan bitkiler Yenice Ihlamur Balının özgün aromasını ve rengini oluşturur.
Ihlamur ağaçları genel itibariyle bu engebeli alanlarda bulunduğundan, ıhlamur ağaçlarının yaprak ve çiçeklerinin insanlar tarafından toplanması zorlaşır.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Başlıca ıhlamur (Tilia) ve diğer çiçekli bitkilerden elde edilir; ıhlamur botanik kaynak olarak tanımlanır.
Polen temsiliyeti az olan tek çiçekli (unifloral) ıhlamur balıdır. Ihlamur poleni %5’in altına düşmez; uygun koşullarda verilen %8 ortalama, alt sınır değildir.
Ihlamur (Tilia) poleni en az %5’tir. Uygun iklim ve yetiştiricilik koşullarında verilen yaklaşık %8 ortalama ayrı bir istatistik olarak korunur.
Bitki örtüsüne ve ıhlamura özgü kokusu vardır.
Çeşitlere göre renk ve polen özellikleri
Yenice Ihlamur Balı; sarı ve amber renk ve tonlarında değişebilen renkte, temin edildiği bitki örtüsüne ve ıhlamura özgü tat ve kokuya sahip, kıvamı viskoz ve akışkan yapıda olan bir çiçek balıdır.
Arı ırkları
Bölgede çokça bilinen ve rastlanılan ıhlamur türleri; Tilia tomentosa Moench. (Gümüşi ıhlamur) ve Tilia rubra DC. subsp. caucasica (Kafkas ıhlamuru)’dır.
Yenice Ihlamur Balı üretiminde genel itibariyle Kafkas Arısı (Apis mellifera caucasica) ve Anadolu Arısı (Apis mellifera anatoliaca) ırkı arılar kullanılır.
Kristalleşme özellikleri
Kristalleşmesi durumunda, dilde rahatsız edici his bırakmayan yumuşak kristal granülleri oluşturur.
Yoğun kıvamlı ve akışkandır; kristalleştiğinde dilde rahatsız edici his bırakmayan yumuşak granüller oluşur.
Uygun muhafaza koşullarında kısmen veya geç kristalleşir. Sicil kristalleşme düzeyini orta olarak tanımlar; oluşan kristal granülleri yumuşaktır.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Geniş yapraklı ağaç türlerinden olan ıhlamur da çiçek açma dönemi de geç tabir edebilecek şekilde yılın haziran-temmuzda aylarında gerçekleşir.
Görünüm ve duyusal özellikler
Sarı ve kehribar tonlarında değişir.
Ihlamura özgü tat taşır; ağızda ve genizde acımsı tat hissi oluşturmaz.
Tüketildiğinde ağızda ve genizde acımsı tat hissi oluşturmaz.
Nasıl üretilir?
Arıcılık yöntemleri ve hasat sonrası işlemler
Peteklerden santrifüjle çıkarılıp dinlendirilen ve elenen baldır.
Nektar toplama ve balın olgunlaşması
Yenice Ihlamur Balı; Türk Gıda Kodeksi mevzuatında yer alan olarak süzme çiçek balı ve/veya petekli bal şeklinde üretilir ve tüketiciye arz edilir.
Besleme ve koloni sağlığı
İlkbaharda havaların ısınmasıyla birlikte arıların bakım ve besleme işlemleri başlar. Arılar ilkbaharda arı keki ve şekerli şurup verilerek beslenir, güçlendirilir. Genellikle mart ayında ağaçların çiçeklenmeye başlaması ile birlikte başlayan bakım ve beslemeye; mayıs ayının ortalarına kadar devam edilerek arılar üretim sezonuna hazırlanmış olur. Çiçeklenme dönemi olan haziran ayından önce mayıs ayı ortalarında arılara besleme kesilir ve kovan birleştirme yöntemiyle zayıf arıları güçlendirme işlemi gerçekleştirilir.
Besleme ve koloni sağlığı: Uygulama koşulları
Arıların, nektar toplamaya başlamasının ardından ilave besleme yapılmaz.
Besleme ve koloni sağlığı: İşlem ayrıntıları
Arılarda oluşabilecek hastalık ve zararlılara karşı ilgili mevzuata uygun ruhsatlı ilaçlar kullanılır. Bu ilaçların kullanımında prospektüslere uyulur.
Nektar toplama ve balın olgunlaşması: Uygulama koşulları
Yenice Ihlamur Balı üretimi; haziran ayı itibariyle çiçeklenmeye başlayan ıhlamur ağaçlarındaki çiçek özlerinin/nektarların arılar tarafından toplanması ile gerçekleşir. Üretim sezonu haziran ayında başlar temmuz ayında kadar devam eder. Ihlamur ağaçlarının çiçeklerini dökmemesi ve nektar kaybetmemesi için üretim sezonu boyunca uzun süreli ve kesintisiz yağışa maruz kalmaması gerekir.
Kolonilerin hazırlanması
Coğrafi sınırda genellikle arıcılık; uygun tahta, plastik ya da taşımacılığı kolay strafor malzemelerden imal edilen langstroth tipi standart kovanlar kullanılarak gerçekleştirilir. Elde edilen balın neminin düşmesi, balın dinlendirilmesi, olgunlaştırılması ve sırlanması (arıların petek gözlerini kapatma işlemi) amacıyla kovanlar ağustos ayının başlarına kadar dinlenmeye bırakılır. Arılar ballarını olgunlaştırdıkları petekleri, çerçevenin üst çıtasından başlayarak aşağı doğru sırlarlar.
Balın sağımı
Eğer ballı bir peteğin en az 2/3'si bal dolu gözlerle sırlanmışsa, petek balının olgunlaşmış ve balın hasat edilmeye hazır olduğu kabul edilir.
Besleme ve koloni sağlığı: Mevsimlik uygulamalar
İklim ve yetiştiricilik koşullarına bağlı olarak, Yenice Ihlamur Balı hasadı ağustos ayında yapılır. Hasat yapıldıktan sonra en kısa sürede sağım kolaylığı için süzme işlemine geçilir. Süzme işlemi; balın akıcılığını kaybetmemesi, hastalık ve zararlı etmenlere meydan vermemek için en kısa sürede yapılması gerekir. Arıların daha sakin kabul edildiği sabahın erken saatlerinde hasat, sicilde bir tavsiye olarak yer alır. Kovana genellikle duman verilip sonrasında kovan açılır.
Süzme ve dinlendirme
Ballıktaki sırlı petekli çerçevelerin arıları alt kata indirilir ya da silkelenerek toplanır. Süzme için ayrılan çerçeveli balların sırları; sır tarağı veya elektrikli bıçaklarla alındıktan sonra elle veya elektrikle çalışan santrifüjlü bal süzme makinelerine yerleştirilerek petekli balların süzme işlemi yapılır.
Süzme ve dinlendirme: Uygulama koşulları
Süzülen ballar arıcılar tarafından gıda ile temasa uygun dinlendirme tanklarına alınır. Bu tanklara alınan ballar birkaç gün gün süreyle dinlendirilir. Böylelikle istenilmeyen partikül, kabarcık vb. unsurların çöküp balın homojen bir görünüm kazanması sağlanır. Dinlendirilen ballarda bulunabilecek partikül, kabarcık vb. ayrıştırılması için ayrıca ince eleklerden geçirilerek balın süzme işlemi tamamlanır.
Analiz ve ambalajlama
Yenice Ihlamur Balı; süzme bal ve/veya petekli bal şeklinde, gıda işletmecileri tarafından belirlenen gıda ile temasa uygun ambalajlara konulur. Başta polen analizlerine ve Türk Gıda Kodeksine uygun ballar; ilgili mevzuata uygun etiket bilgilerini içerecek şekilde ambalajlanır ve etiketlenir.
Yenice Ihlamur Balı; süzme bal ve/veya petekli bal şeklinde gıda ile temasa uygun ambalajlarda ilgili mevzuatına uygun etiket bilgileri ile tüketiciye arz edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Uygun muhafaza ve depolama koşullarında; kısmen veya geç kristalize olur. Bu nedenle kristalleşmesi orta düzeydedir. Yenice Ihlamur Balı; ambalajlama/dolum noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarında temiz ve kuru yerlerde kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak ve 25 °C’yi aşmayacak şekilde muhafaza edilir.
Yenice Ihlamur Balı; hemen tüketiciye arz edilmeyip doluma geçilmeyecek ise daha uzun süreli depolanabilmesi için serin ve güneş görmeyen ortamlarda depolanarak, muhafaza edilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Yörenin bitki örtüsü ve üretim alanı
Coğrafi sınırdaki alanlar engebeli bir topografyaya sahiptir. Bu durum coğrafi sınırdaki alanlarda geniş bir yayılış gösteren ıhlamur ağaçlarının bal arıları için potansiyel bir nektar kaynağı olmasını sağlar.
İklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak, Yenice Ihlamur Balında; primer polen varlığını başlıca; Tilia spp. (ıhlamur), Ericaceae (fundagiller), Rosaceae (gülgiller), Sambucus spp. ve başlıca bulunabilecek sekonder polenlerin (toplam sekonder polen miktarı en az %16) varlığını; Castanea sativa (kestane), Fabaceae, Oleaceae, Ranunculaceae, Cistaceae, Rhamnaceae, Liliaceae ait türler oluşturur.
Yörenin iklimi
Yenice Ihlamur Balı; coğrafi sınır içerisindeki alanlara özgü bitki örtüsünde, başta adını aldığı ıhlamur ve diğer çiçekli bitkilerden salgılanan nektarların, arılar tarafından toplanmasıyla üretilen bir çiçek balıdır. Yenice ilçesi; Batı Karadeniz iklim kuşağında, her mevsim yağış alabilen, kışları soğuk, yazları serin, genel itibariyle bölgesinde nemli, yağışlı ve sisli bir Karadeniz iklimine sahip olan bir coğrafi konumdadır. Bu durum coğrafi sınırdaki alanların floristik yapısının geniş yapraklı orman, karışık orman ve orman çalı geçişi habitat tipleriyle kaplı olmasını sağlar.
Yenice Ihlamur Balında; botanik orijini ile belirtilen ballardan ıhlamur poleni temsiliyeti bakımından, üründeki ıhlamur (Tilia spp.) türlerine ait toplam polen içeriği; uygun iklim ve yetiştiricilik koşullarında ortalama %8 olarak seyreder ve %5’in altına düşmez.
Hangi biçimlerde sunulur?
Hangi biçimlerde sunulur?: Uygulama koşulları
Süzme ve/veya petekli bal olarak, gıda ile temasa uygun ambalajlarda sunulur.
Petekli olarak ambalajlanıp sunulan baldır.
Yenice Ihlamur Balı; kaynağına göre çiçek balı sınıfında, üretim ve/veya pazara sunuş şekline göre süzme ve/veya petekli bal şeklinde üretilir ve tüketiciye sunulur.
Yöredeki geçmişi
Özellikle ıhlamur ağaçları olmak üzere bölgenin bitki örtüsü ile coğrafi sınır içerisindeki alanlarda arıcılık faaliyetleri ve ıhlamur balı üretimi yüzyıllar öncesine dayanır.
Tescil ve denetim
Avrupa Birliği tescili
Yenice Ihlamur Balı, Avrupa Birliği’nde Korunmuş Menşe Adı (PDO) kapsamında tescillidir. Resmî tescil kaydında 2025/2340 sayılı düzenleme ve 10 Aralık 2025 tarihi yer alır. AB başvuru sahibi Karabük İli Arı Yetiştiricileri Birliği olarak kayıtlıdır.
Türkiye’deki coğrafi işaretin tescil ettireni Yenice Kaymakamlığı olarak sicilde yer alır.
Ürün işaretinin kullanım koşulları
Sicilde ayrıca gösterilen ürün logosu, gıda işletmecileri tarafından isteğe bağlı olarak kullanılabilir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1456 tescil numaralı Yenice Ihlamur Balı menşe adı olarak 22 Ağustos 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Yenice Ihlamur Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Yenice Ihlamur Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Kovanlar ve koloni bakımı
Denetimler; Yenice Kaymakamlığının koordinasyonunda; Yenice Kaymakamlığı, Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Karabük İli Arı Yetiştiricileri Birliğinin katılımı ile en az üç kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Yenice Ihlamur Balını üreten arıcılar ve pazarlanmasında faaliyet gösteren gıda işletmecileri; Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Karabük İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından liste halinde kayıt edilir.
Yerinde kontrollerde kovan sayısı, arılık yerleri, konaklama noktasının uygunluğu ve bölgenin bitki çeşitliliği kayıt altına alınır. Bu ürünü üreten arıcılar, her yıl Karabük İli Arı Yetiştiricileri Birliğine arılık yerleri, koloni sayıları vb. bilgileri içerecek şekilde bildirimde bulunur. Bu kayıtlar ürünün izlenebilirliğinin sağlanması için Karabük İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından muntazam şekilde kayıt altında tutulur.
Denetim düzeni
Denetim merci tarafından Yenice Ihlamur – Yenice Ihlamur Balı coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğu, – Üretim metoduna uygunluk, – Arılık yerlerinin bildirimdeki alanlarda olup olmadığı, – Hasat döneminde yapılan işlemlerin uygunluğu, – Ambalajlama, muhafaza ve depolama koşullarının uygunluğu, – Yenice Ihlamur Balının piyasaya arzının uygunluğu. Denetim merci tarafından gerekli görülmesi halinde, bal analizi için ıhlamur balından tekniğine uygun olarak bal numunesi alınması sağlanır.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetimler yılda en az 1 kez yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Yenice Kaymakamlığı tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasındaki hukuki süreçleri yürütür.
