Yenihan Bebekleri

Bebek iskeletinin ve gövdesinin hazırlanması

Ahşap iskelet üzerine yörenin geleneksel kıyafetleri uyarlanarak oluşturulan bebekler Yıldızeli bölgesinin kültürünü yansıtır. Bebeklerin tüm giysileri ayrı ayrı işlenip ahşap iskelet üzerinde birleştirilir. Bebeklerin iskeleti ahşaptan olup boyu 43 cm’dir. Gövde uzunluğu 24 cm ve üçgen şeklindedir. Üçgenin geniş kısmı 6 cm, daralan kafa kısmı ise 3 cm’dir. Ayaklar 1.5×1.5 olup, kare veya 1,5 cm çaplı dairesel de yapılabilir.

Ahşap iskelet bez ve kumaş artıklarıyla sarılır. Kumaştan yapılıp doldurulan baş gövdeye yerleştirilir; kol ve göğüs eklenir. Elbise veya şalvar, kalan iplerden örülen yelek ve çorap giydirilir. Bel kuşağının üzerine etamin işlemeli önlük bağlanır; etamin işlemeli heybe takılır.

Daha sonra yüzü yapılarak fesi yerleştirilir. Kenarı boncuk işlemeli yazma ile başı örtülür. Benzer şekilde tüm bebeklerin iskeletleri ahşaptan hazırlanıp, kumaşlarla beden oluşturulup yöre insanın geleneksel kıyafetleri giydirilip diğer aksesuarları takılır.

Kadın figürünün giysi ve aksesuarları

**Çorap:** Kullanılan motifler dokuyanın iç dünyasını yansıtacak biçimde işlenir. Genellikle çorap beş şiş ile örülür ve hemen her çorapta en az beş renk ip bulunur. Çorapların örülmesine “burun” kısmından başlanır ve “boğaz” bölümüne doğru ilerlenir. En sonda “topuk” kısmı ile tamamlanır. Çorabın bitiminde ise boğazına “bağcık” olarak ifade edilen örme bir bağ atılır.

**Önlük:** Dikdörtgen şeklinde, renkli, desenli, yün dokuma veya üzeri sutaşları ile süslenen bezden yapılan önlükler bebeklere giydirilir. Önlüklerde Anadolu kilim desenleri kullanılır. Önlükler boncuklarla, pullarla, düğmelerle, taşlarla, püsküllerle ve sutaşıyla süslenir. Önlükler üzerindeki motiflere göre aynalı vb. isim alır. Etrafı ve etek uçları renkli ipliklerle püsküller yapılarak süslenen önlüğün boyu, entarinin uzunluğundadır. Bele "çizeli" veya "yan bağ " ile bağlanır.

**Heybe:** At, eşek vb. binek hayvanlarının eyeri üzerine geçirilen veya omuzda taşınan, içine öteberi koymaya yarayan, kilim veya halıdan yapılmış iki gözlü torba veya omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çantadır. Günlük hayatın her alanında kullanılır. Heybelerin süslemesi de önlük süslemesinde olduğu gibi boncuklarla, pullarla, düğmelerle, taşlarla, püsküllerle ve sutaşıyla süslenir.

**Kolye:** Gelin ve nişanlı kız bebeklere takılır.

**Fes:** Yöre kültüründe sadece düğün ve nişanlardaki gelinler taktığı için aynı şekilde Yenihan Bebeklerinde de kullanılır. Gelin başı süslemesi fesine altın tuğralar yerleştirilir, üzeri ilmeklerle süslenir.

**Kıyafet:** Kıyafetler boncuklarla pullarla işlenir, gipürler dikilerek tamamlanır. Gelin bebeklerin ellerine mendil verilir. Köy kadınlarında ise elbiselerine sutaşı gipür dikilir, ellerine testi örgü verilerek süslenir.

Başörtüsü ve entarinin tamamlanması

**Başörtüsü:** Kadınların başörtüsü yazmadır. Gelin başı, Fatma Ana başı ve nişanlı kız başı olarak ifade edilen baş bağlama şekilleri vardır. Gelin başı; fes üzerine üçgen şeklinde düz oyalı yazma örtülür, yazma üzerine ise pullarla örülmüş yazma tek kat örtülür. Fatma Ana başı; iki parçadan oluşur. Birincisi fesin üzerine üçgen yapılıp örtülür diğeri ise üzerine bağlanır.

Nişanlı kız başı; fesin üzerine tek yazma örtülür üçgen yapılarak uçları arkadan birleştirilerek yapılır.

Üç etek, üç peşli veya peşli denilen entari; Mecidiye Kutnu, Taraklı Kutnu ve Altıparmak kumaşlarından yapılır. İki parmak genişliğindeki dik yakası, diz altına inen boyu ve balık ağzı yenli uzun kolları bulunur. Yanları bele kadar açıktır; etek etrafına simli harç geçirilir. Kol yeri oyulmadan düz takılır. Yaka çevresindeki etamin işlemeli bant bele kadar uzanır; önden yeleğin işli kısmı görünür.

Entarinin ön etekleri, önde birbirinin üzerine kapanacak şekilde belde toplanır. Yanlardan köyneğin etek ucundaki pul-boncuk işlemeli kırma süsler görünür. Entarinin önünde beş adet püskülden yapılma düğme vardır ve omurlarda birer pili süs bulunur. Etek uçları sıvama işlidir.

Muhtar, ağa, çoban ve genç erkek figürleri

**Erkeklerde giyim kuşam:** Erkek bebeklerde yöre kültürüne uygun olarak temelde aynı giyim malzemeleri kullanılır ancak meslek ve sosyal konumlarına göre aksesuarlarında farklılık gösterir.

**Muhtar giysi ve aksesuarları:** Şalvar, deri yelek, yün çorap, içlik, gömlek, çarık, kasketten oluşur. Bebeğin üzerindeki deri yelek ve omzuna asılan deri cüzdan onun varlıklı olduğunu tanımlar. Çorabın üzerindeki göz motifi nazara karşı koruma amacı taşır.

**Ağa giysi ve aksesuarları:** Bol paça şalvar, içlik, gömlek, süveter, bel kuşağı, atkı ve fötr şapkadan oluşur. Yün çorabı sade görünümlüdür.

**Çoban giysi ve aksesuarları:** Şalvar, süveter, bel kuşağı, yün çorap, çarık, heybe ve yün bereden oluşur.

**Genç erkek giysi ve aksesuarları:** Şalvar, yün çorap, içlik, gömlek, deri yelek, deri cüzdan ve bereden oluşur.

Erkek figürlerinin giysi ve aksesuarları

**Yün Çorap:** Diğer bebeklerde olduğu gibi yünden örülmüş olup beş şiş kullanılır.

**Çarık:** Genellikle deriden yapılan ve erkek bebekler tarafından kullanılan ayak giyim malzemesidir.

**Fötr (Şapka):** Köy ağalığını belirten, sekiz köşeli kasketin küçültülmüş hali olan baş giyim eşyasıdır.

**Kasket (Şapka):** Muhtarı ve onun bulunduğu konumu belli eden baş giyim eşyasıdır.

**Şalvar:** Bütün erkek bebeklerde alt giyim malzemesidir.

**Deri Cüzdan:** Genç erkek bebeklerde kullanılan ve giyim tamamlayıcısı olarak kullanılan motifli aksesuardır.

Çoban karakterinin heybesi, omuzda taşınan, eşya koymaya yarayan ve çeşitli süslemeler taşıyan aksesuardır.