Coğrafi işaretli ürün · Yalova
Yalova’daki kestane ormanlarına yakın arılıklarda Kafkas ve Anadolu arıları ile melezlerinden elde edilir. Kestane poleni oranı en az %74’tür; depolama sırasında kristalleşebilir ve rengi koyulaşabilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Yalova Kestane Balı nedir?
Yalova Kestane Balı, Yalova ilinde bulunan kestane ormanlarının en çok 600 m uzaklığında konumlanan kovanlarda yetiştirilen Kafkas arısından (Apis mellifera caucasia), Anadolu arısından (Apis Mellifera Anatolica) ve bunların melezlerinden elde edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Diğer ürün özellikleri
Geniş yapraklı ağaçların hâkim olduğu bu kısımda, iğne yapraklı ağaçlar oldukça azdır.
Bitki örtüsü ve polen profili
İçeriğinde eser miktarda ıhlamur poleni bulunması nedeniyle kahvaltılık olarak tercih edilir.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Kestane ormanları çevresinde elde edilir; kestane poleni için sicil tablosunda en az %74 koşulu verilir.
Kestane poleni en az %74’tür. Eser miktardaki ıhlamur poleni, ürünü ayrı bir ıhlamur balı çeşidi olarak tanımlamak için kullanılmaz.
Kristalleşme özellikleri
Depolama bölümünde kristalleşme ve renk koyulaşması olabileceği belirtilir. Kristalleşen bal, en fazla 38 °C sıcak su içinde çözülebilir ve yeniden kristalleşebilir; ürüne özgü kristalleşme süresi verilmez.
Nasıl üretilir?
Arıcılık yöntemleri ve hasat sonrası işlemler
Peteklerden santrifüjle çıkarılan bal süzülüp dinlendirilir; istenen miktarlarda gıda ile temasa uygun ambalajlarda paketlenir.
Kışlatma ve mevsimlik bakım
Yalova Kestane Balı üretiminde Kafkas arısı, Anadolu arısı ve bunların melezleri kullanılır. Arıların yetiştiriciliğinde, Langstroth tipi kovan kullanılır. Bu kovan, dip tahtası, gövde, kuluçkalık, ballık, örtü tahtası ve kapak bölümlerinden oluşur. Kovan gövdesinin kalınlığı 2,5 x 3 cm olmalıdır. Dışarıdan gelen bakteri, mantar ve böcekler için yaşam alanı oluşturacağı için dip tahtasında boşluk veya çatlak bulunmamalıdır.
Gövde kısmı kuluçkalık arıların esas yaşam alanı olup giriş deliği de bu kısımda bulunur. Arı kolonisi kış mevsimini kuluçkalıkta geçirdiği için; bu bölümün sağlam ve kış şartlarına dayanıklı olması gerekir. Örtü tahtası olarak ahşap malzeme yerine sağlam bez de kullanılabilir. Bez kullanımı ahşaba göre ses yapmaması ve kovan içi havalandırmayı kolaylaştırarak nem dengesini sağlaması nedenleriyle avantajlıdır.
Kolonilerin hazırlanması
Kovan içi nem dengesinin sağlanması amacıyla gövdenin birleşme kısımlarında zamanla meydana gelebilecek açılmaların dolgu malzemesi ile kapatılması gerekir. Seyyar arıcılık yapıldığı için kovanların kolayca istiflenebilmesi için kapaklar düz olmalıdır. Arıların kovan içerisinde rahatça çalışabilmesi ve havalandırmanın kontrolü için yaz günlerinde gerekli kovan içi boşluklar;
- yanlardaki iki çerçeve ile kovan iç yüzeyi arasındaki mesafe 7,5 mm
- çerçevelerin kovan içine giren kısa kenarı ile kovan iç yüzeyi arası mesafe 10 mm
Arılık ve üretim koşulları
- dip tahtası ile çerçeve alt tahtası arasındaki mesafe 25 mm
- bir çerçevenin ortası ile diğer çerçeve ortası arasındaki mesafe 36–38 mm
- çerçeve üst çıtaları arasındaki mesafe 12 mm
- çerçeve üst çıtaları ile örtü tahtası arasındaki mesafe 10 mm şeklinde ayarlanır.
Kışlatma ve koloni bakımı
Coğrafi sınırda kışların soğuk olması nedeniyle gezginci arıcılık yapılarak kış aylarında arılar, daha sıcak olan yakın bölgelere götürülerek kışlatılır. Nisan – mayıs aylarında coğrafi sınır içinde Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından belirlenmiş olan bölgelerde tekrar konumlandırılır. Yalova Kestane Balı üretimi için koloniler, arıların bölgeye alışmaları için en geç 15 Mayısa kadar üretim sahalarına yerleştirilmelidir.
Süzme ve dinlendirme
Üretim için kovanlar, kestane ormanlarının içinde veya kestane ormanlarına en fazla 600 m uzaklıkta olacak şekilde yerleştirilir. 15 Haziran – 30 Haziran tarihleri arasında kovanlardan petekler alınarak işlenir. Bal süzme işlemi yapılacağında oda sıcaklığı, süzme kolaylığı ve akıcılığın sağlanması amacıyla 25–30 °C olmalıdır. Süzülecek çerçevelerin petekleri üzerindeki sırlar, sır bıçağı veya sır tarağı ile alınır.
Nektar toplama ve balın olgunlaşması
Sırı alınan petekler elle veya elektrikle döndürülen bal süzme (santrifüj) makinesine yerleştirilerek balları çıkartılır. Balı süzülen petekler akşamüzeri kuluçkalığın üzerine verilerek peteklerde kalan bal bulaşıklarının temizlenmesi sağlanır. Bal süzme makinesinde elde edilen bal, gittikçe incelen çok katlı elekten geçirilerek mum kalıntıları ve diğer yabancı maddeler ayıklanır.
Süzme ve dinlendirme: Uygulama koşulları
Ardından kalan küçük parçalar ile oluşan hava kabarcıklarının balın rengini bozmaması için alttan musluklu dinlendirme tankına alınarak 2–3 gün süreyle dinlendirilir. Dinlendirme kabındaki bal durulduğunda ve berraklaştığında, istenen miktarlarda ve gıda ile temasa uygun ambalajlarda paketlenebilir. Bu değişmeler genellikle kristalleşme, renk koyulaşması, asitlik derecesinin artması, balın içinde bulunan şeker çeşitlerinde artma ve azalma olması şeklindedir.
Kristalize olan balların tekrar eski haline dönmesi için bal kabı sıcaklığı 38 °C geçmeyen sıcak su dolu bir kap içerisinde bekletilerek, balın çözülmesi sağlanır. Bal kabı hiçbir zaman doğrudan ateş ile temas etmemelidir. Çözünen bal tekrar kristalize olabilir.
Kışlatma ve mevsimlik bakım: Uygulama koşulları
Arı kovanları kış mevsimini daha sıcak yörelerde geçirdikten sonra, nisan – mayıs aylarında coğrafi sınır içinde tekrar konumlandırılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Çerçevelerden temiz ve sağlam olanlar saklanarak ilkbaharda tekrar kovanlara konulabilir. Dinlendirme süresince üstte köpüklü kısım toplandıkça kepçeyle alınarak arılara yem olmak üzere ya da sirke ve likör yapımı için ayrı bir yerde depolanır. Bal, değişik yapı taşlarından oluştuğundan depolama sırasında bile yapısal olarak sürekli değişikliğe uğrar. Bunun yanında balın depolanma süresinin artması ve ısıtılması HMF (Hidroksi Metil Furfurol) değerini yükseltir.
Ballar, paketleme / dolum noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarda temiz ve kuru yerlerde, kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığından korunacak ve 25 °C’yi aşmayacak şekilde dolum tarihinden itibaren 2 yıl süreyle muhafaza edilebilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Yörenin bitki örtüsü ve üretim alanı
Yalova’nın güneyindeki dik yamaçlar tümüyle gür bir orman örtüsüyle kaplıdır.
Orman örtüsünün büyük bir kısmı Karadeniz kıyı silsilesi florasının, bir kısmı ise Akdeniz florasının türlerinden oluşur.
Yalova ilinin bitki örtüsünü makiler ve ormanlar oluşturur.
Yörenin iklimi
Yalova Kestane Balının, coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Yalova Kestane Balının, arıların kış konaklaması dışında kalan üretimi ve paketlenmesi dâhil tüm işlemleri Yalova ilinde gerçekleşmektedir.
Yöredeki geçmişi
Coğrafi sınırda köklü bir geçmişe sahip olan Yalova Kestane Balı, Yalova ilinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim
İşaret kullanımı ve denetim koşulları
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Yalova Kestane Balı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
15 Mayıs – 22 Mayıs tarihleri arasında yapılacak birinci denetimde, kovanların konumlandırılması, arı ırkı ve kovanların uygunluğu denetlenir.
15 Haziran – 30 Haziran tarihleri arasında yapılacak ikinci denetimde ise; – üretim metoduna uygunluk, – hasat döneminde yapılan işlemlerin uygunluğu, – polen miktarlarının uygunluğu, – Yalova Kestane Balı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Sicildeki denetim düzeni
Yalova Kestane Balı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Denetimler; Yalova İli Arı Yetiştiricileri Birliğinin koordinasyonunda ve Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Yalova Ticaret ve Sanayi Odası ve Yalova İli Arı Yetiştiricileri Birliğinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler; düzenli olarak yılda en az iki kez, şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Gerek görülmesi halinde ürünün, Tablo 2’de belirtilen özelliklere uygunluğu da denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tablo-1: Yalova Kestane Balı aşağıdaki polen miktarlarını içerir
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan yalova kestane balı aşağıdaki polen miktarlarını içerir, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan yalova kestane balı aşağıdaki polen miktarlarını içerir, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Takson | En az bulunması gereken miktar |
|---|---|
| Castenea sativa Miller (Fagaceae) | %74 |
| Tilia subs. (Tiliaceae) | %1 |
| Thymus subs. (Lamiaceae) | %1 |
| Asteraceae | %1 |
| Roseceae | %1 |
Tablo-2: Yalova Kestane Balının bazı özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan yalova kestane balının bazı özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
