Coğrafi işaretli ürün · Van
Van mutfağında erişte ve yeşil mercimek, soğanlı salçalı tereyağı hazırlığında birlikte pişirilir. Su veya et suyuyla hazırlanan yemek sıcak sunulur; yoğurt, biberli tereyağı ve kuru nane isteğe bağlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Van Erişte Aşı nedir?
Van Erişte Aşı, erişte ve yeşil mercimeğin salçalı bir hazırlık içinde pişirildiği yöresel yemektir. Yoğurt ve baharatlı yağ sonradan eklenebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Mercimek ve eriştenin sırası
Yeşil mercimek önce haşlanıp süzülür. Soğanlı, salçalı tereyağı hazırlığına mercimek ve su veya et suyu katılır; erişte son aşamada yumuşayıncaya kadar pişirilir.
İsteğe bağlı son ekler
Yoğurt, pul biberli tereyağı ve kuru nane sunum seçenekleridir. Bunlar erişte ve mercimeğin temel pişirme sırasından ayrı tutulur; yemek sıcak ikram edilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
- 1,5 litre su ve/veya et suyu
- 400 g erişte
- 400 g yoğurt (isteğe bağlı)
- 150 g yeşil mercimek
- 150 g kuru soğan
- 150 g tereyağı
- 100 g biber salçası ve/veya domates salçası
- 100 g kurutulmuş ve/veya taze kırmızıbiber
- 30 g tuz
- 10 g pul kırmızıbiber (isteğe bağlı)
- 5 g kuru nane (isteğe bağlı)
Yeşil mercimeği haşlama ve süzme
Yeşil mercimek yıkanır, haşlanır ve suyu süzülür.
Kavurma işlemi
Yeteri kadar büyüklükte bir tencereye; tereyağı, salça, rendelenmiş/doğranmış kuru soğan, kırmızıbiber ve tuz ilave edilerek kavrulur. Daha sonra üzerine sıcak su ve/veya et suyu ile yeşil mercimek konur. Ara sıra karıştırılarak özellikle mercimeklerin iyice pişmesi sağlanır. Son olarak erişteler de tencereye eklenip yumuşayıncaya kadar pişirilir.
Bu aşamalarda ustalık becerisi önemli bir rol oynar. Pişirilmesi tamamlanan Van Erişte Aşı daha sonra servis tabaklarına alınır.
İsteğe bağlı yoğurt ve baharatlı yağ
Van Erişte Aşının üzerine; isteğe bağlı olarak yoğurt, eritilmiş sıcak tereyağı/tereyağı-pul kırmızıbiber karışımı ve/veya pul kırmızıbiber ve/veya kuru nane dökülebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Van ilinde uzun bir geçmişe sahip olan, üretiminde kullanılan bileşenlerinin seçimi, hazırlanması, pişirilmesi ve servisi aşamaları ile ustalık becerisi gerektiren Van Erişte Aşının; üretildiği Van ili ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Van Erişte Aşının tüm üretim aşamaları, Van ilinde gerçekleştirilir. Van Erişte Aşının üretildiği, Van ili ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Van Erişte Aşının; sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Günlük ve özel günlerde ikram
Sicil, erişte aşının Van mutfağındaki yerini bayram, iftar, misafir ağırlama ve düğün sofralarıyla anlatır. Günümüzde günlük öğünlerde ve özel günlerde hazırlanır; bileşen seçimi ve pişirme ustalık gerektirir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1712 tescil numaralı Van Erişte Aşı mahreç işareti olarak 5 Mart 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Van Erişte Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Van Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Van Ticaret ve Sanayi Odası, Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Van Aşçılar ve Pastacılar Derneğinin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Van Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: – Van Erişte Aşının hazırlanmasında kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Van Erişte Aşının hazırlanması ve servisi aşamalarının uygunluğu, – Van Erişte Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi kullanım biçiminin uygunluğu denetlenir.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
