Coğrafi işaretli ürün · Isparta
Isparta’nın Uluborlu ilçesinde kuzu eti yerel kaynak suyuyla odun ateşinde pişirilir. Dinlendirilmiş pideler baklava dilimi biçiminde kesilip et suyuyla ıslatılır; etlerin üzerine yerleştirildiği yemek özel banak tabağında sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Uluborlu Banağı nedir?
Sicil kaydı: “Uluborlu Banağı, kuzu etinin yerel kaynak suyuyla odun ateşinde pişirildiği yemektir. Dinlendirilmiş kuru pide et suyuyla ıslatılır, üstüne pişmiş et konarak özel tabakta sunulur.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicil kaydı: “Yemeğin suyuna ekmek banarak yenildiğinden dolayı yemeğin ismi banak olarak anılmaktadır.”
Sicil kaydı: “Uluborlu Banağı eskiden beri Kapı Dağı’nda gezen, doğal yollarla beslenen, kekik yiyen koyun ya da kuzu etinden yapılmaktadır.”
Sicil kaydı: “Kuru pidelerin, banak tabağının çukur kısmına sıralanır.”
Kaynak suyu ve yerel kuzu
Sicil kaydı: “Kuruçay-Üyüllü kaynağının suyu ile Kapıdağı ve Kuruçay çevresinde yetişen kuzuların eti kullanılır. Su kaynağı sicilde özel girdi koşuludur.”
Dinlendirilmiş pide ve özel tabak
Sicil kaydı: “Önceden pişirilip bekletilmiş pide baklava dilimi biçiminde kesilir. Banak tabağının çukuruna konup et suyuyla ıslatılır, üzerine et yığılır.”
Hammadde ve bileşim
Sicil kaydı: “Gerek etin haşlanmasında kullanılan suyun Kapıdağı’nda bulunan Kuruçay – Üyüllü (uğurlu su da denmektedir) kaynağından getirilmesi gerekse de otlanan hayvanların bu doğal kaynak suyundan içmesi, yemeğe eşsiz bir lezzet katmaktadır.”
Odun ateşinde pişirme
Sicil kaydı: “Yemeğin odun ateşi üzerinde pişirilmesi, et suyu ile ıslatılmış olan pidelerle birlikte ve özel banak tabağında sunulması da yemeğe özelliğini vermektedir.”
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Gıda Maddesi | Miktarı |
| Taze kesilmiş kemikli kuzu eti (Tercihen gerdan, kaburga ve sırt eti) | 2 kilogram |
| Yalnızca Kuruçay-Üyüllü kaynağından akan doğal memba suyu | 4 litre |
| Bütün Soğan | 300 gram |
| Tuz | 1 yemek kaşığı |
| Karabiber | 1 çay kaşığı |
Tablo-2: Fiziksel ve kimyasal özellikler (devamı)
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Gıda Maddesi | Miktarı |
| Buğday unu | 1 kilogram |
| Yalnızca Kuruçay-Üyüllü kaynağından akan doğal memba suyu | 4 litre |
| Tuz | 20 gram |
| Ekşi hamur mayası | 150 gram |
| Yoğurt | 1 yemek kaşığı |
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Et ve pide bileşenleriyle ön hazırlık
- Kemikli kuzu eti: 2 kg; tercihen gerdan, kaburga ve sırt
- Kuruçay-Üyüllü kaynak suyu: 4 litre
- Bütün soğan: 300 g
- Tuz: 1 yemek kaşığı
- Karabiber: 1 çay kaşığı
- Buğday unu: 1 kg
- Kuruçay-Üyüllü kaynak suyu: sicilde 4 litre; birim teyidi açık*
- Tuz: 20 g
- Ekşi hamur mayası: 150 g
- Yoğurt: 1 yemek kaşığı
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre dört pide için bir kilogram un ve dört litre su listelenir; bezeler 300 g olarak verilir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicil kaydı: “Öncelikle 2 kilogram kemikli kuzu eti bol su ile yıkanır. Derin bir tencereye iri kemikli etler alta dizili olacak şekilde sıralanır ve 300 gramlık soğanlar bütün olarak bu etlerin arasına tek tek yerleştirilir. İnce kemikli etler ise üste gelecek şekilde dizilir ve etin üzerine 4 litre kaynak suyu ilave edilir.”
Sicil kaydı: “Yemeğe eklenecek su yalnızca Kuruçay-Üyüllü kaynağından akan doğal memba suyundan olabilir.”
Kaynak suyunda et pişirme ve pide hamuru
Sicil kaydı: “Isparta’nın Uluborlu Belediyesi, Kapıdağı mevkiinde bulunan 1324 yılında keşfedilen Kuruçay-Üyüllü kaynağından çıkan doğal memba suyu az mineralli, yumuşak içimli ve lezzetli bir sudur. Pişirilmeye hazır olan tencere yakılan odun ateşinin üzerine konulur ve kaynamaya bırakılır. Yemek normal tüp ve ocakta pişirilirse, aynı lezzette olmayacağından odun ateşinde pişirilmektedir.”
Sicil kaydı: “Kaynamaya başladıktan sonra etin üzerine çıkan kefler kevgir veya kaşık yardımı ile tencereden alınmalıdır.”
Sicil kaydı: “Bu kefler alınmazsa yemeğin lezzeti iyi olmayacaktır. Bütün kefler alındıktan sonra tencerede kef kalmadığında 1 yemek kaşığı tuz ilave edilir ve tencerenin kapağı kapatılır. Yemek 3 saat boyunca odun ateşinde pişirilmeye devam edilir. Bu yöresel yemeğin bir parçası olan pideler ise bir gün öncesinden hazırlanmakta ve 12 saat bekletilmektedir.”
Sicil kaydı: “Bu pidenin hazırlanması için unun, suyun, tuzun ve ekşi hamur mayasının bir kap içerisinde kıvamına gelinceye kadar yoğrulması gerekmektedir. Yoğrulan hamur 3 saat bekletildikten sonra hamur kabarma kıvamına geldiğinde 300 gram ağırlığında kesilip beze haline getirilir. Kesilip beze haline getirilen hamurların tekrar kabarması için 10 dakika bekletildikten sonra elle yayvan şekilde açılmaya başlanır.”
Pidenin yüzeyini kaplama ve tırnaklama
Sicil kaydı: “Açılırken de hamurun üstüne 1 bardak su ve 1 yemek kaşığı yoğurttan yapılan karışım sürülür ve elle tırnaklanarak açılır. Bu karışım pidenin fırında daha iyi kızarmasını sağlamaktadır.”
Fırında pişirme
Sicil kaydı: “Ardından hamur 40 cm boyuna uzatılarak daha önceden 400 derece ısıya ulaştırılmış taş fırına atılır ve 10 dakikada kadar pişirilir. Pişirilen pideler 12 saat bekletilmek üzere dinlenmeye bırakılır. Pidelerin dinlendirilmesinin sebebi, hamurun sertleşmesini sağlamaktır. Zira sıcak et suyu ilave edildiğinde pideler yumuşayarak hamur haline gelmemelidir.”
Pideyi dilimleme ve et suyuyla sunum
Sicil kaydı: “Daha önceden hazırlanan ve 12 saat bekletilmiş olan pideler baklava dilimi formunda kesilir. Kuru pideler, banak tabağının çukur kısmına sıralanır. Öncelikle sıcak et suyu, kevgir yardımıyla alınarak pidelerin üzerine dökülür ve ıslanması sağlanır. Pideler ıslatıldıktan sonra üzerine pişen etler yığılır. Yemeğin Nihai Sunumu”
Yöresiyle bağı nedir?
Uluborlu Banağı yemeğinde kullanılan kuzu etleri Kapıdağı ve Kuruçay mevkiinde bulunan yaylalarda doğal olarak yetişen ve Üyüllü pınardan akan doğal memba suyundan içen kuzuların etinden yapılır. Aynı zamanda Üyüllü pınardan akan doğal memba suyu kullanılır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pideler ıslatıldıktan sonra üzerine pişen etlerin yerleştirilerek sunulur. Son olarak da yemeğin üzerine 1 çay kaşığı karabiber eklenerek servis edilir.
Markayla birlikte kullanım
Uluborlu Banağı coğrafi işareti marka ile birlikte ürün üzerinde kullanılabilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Yörede özel merasimlerde, düğünlerde, festivallerde 1960’lardan beri ikram edilmekte olan Uluborlu Banağı, hem yapılışı hem lezzeti hem de sunumu itibariyle özgün bir yemektir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
327 tescil numaralı Uluborlu Banağı mahreç işareti olarak 15.02.2018 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Uluborlu Belediye Başkanlığı koordinatörlüğünde ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerine uygun olarak Isparta İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne bağlı Uluborlu Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü’nden 1 görevli, Uluborlu Esnaf ve Sanatkârlar Odası’ndan 1 görevli ve Uluborlu Belediyesi'nden 1 görevliden oluşacak denetim merci ile yürütülecektir.
Denetim merci, Uluborlu Banağı tescil belgesine uygun olarak üretilip üretilmediği konusundaki denetimlerini yılda en az bir defa yapar.
Ancak şikâyet ve şüphe üzerine belirlenen periyoda bağlı kalmaksızın her zaman toplanarak denetim yapılabilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim merci hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
