Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir’in Torbalı ilçesinde Lalin F1 çeşidi domatesler ikiye kesilerek güneşte kurutulur. Kurutma sonrasında yıkama ve yeniden kurutma uygulanır; ürün bütün yarımlar veya dilimler halinde vakumlu torbalarda sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Torbalı Kuru Domatesi nedir?
Torbalı Kuru Domatesi; nisan ayında ekimi yapılıp temmuz ayında hasat edilen domateslerin, hasattan hemen sonra ikiye kesilip güneşin altında kurutulduktan sonra yıkanıp tekrar kurutulması suretiyle elde edilen domates kurusudur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hammadde ve bileşim
Torbalı Kuru Domatesi için en erkenci sanayi domatesi çeşidi olan Lalin F1 çeşidi kullanılır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer (100 g için) |
|---|---|
| Enerji | 185 – 188 kcal |
| Nem | 17,20 – 18,94 g |
| Kül | 17 – 18,82 g |
| Protein | 10 – 11,94 g |
| Karbonhidrat | 29 – 30,39 g |
| Diyet lif | 17 – 18,26 g |
| Yağ | 0,70 – 1,65 g |
Kurutma ve ürün yapısı
13 kg – 14 kg yaş domatesten 1 kg domates kurusu elde edilir.
Torbalı ilçesi iç kesimlerde kaldığından nem oranı azdır. Bu durum domateslerin, güneş altında doğal olarak kuruması için ideal koşulları sağlar ve domatesler, yaklaşık 1 haftada kururlar.
Torbalı Kuru Domatesinin diğer kuru domateslerden bir diğer farkı da kurutma öncesi sadece ikiye bölünmesidir.
Diğer domatesler genellikle ikiden fazla parçaya bölünerek kurutulur.
Torbalı Kuru Domatesinin sadece ikiye bölünmesinin en büyük avantajı da kurutulmuş domateslerin içerisinde neme yansımasıdır.
Benzerlerine göre daha yumuşak kalır.
Torbalı Kuru Domatesinin kimyasal özellikleri 100 g ürün için aşağıdaki tabloda gösterilir.
Nasıl hazırlanır ve kurutulur?
Yaş domatesten kuru ürün verimi
- 13 kg –
- 14 kg yaş domatesten
- 1 kg Torbalı Kuru Domatesi elde edilir.
Hasat ve ikiye kesme hazırlığı
Torbalı Kuru Domatesinin üretiminde, nisan ayında ekimi yapılıp temmuz ayında hasat edilen domatesler kullanılır. Temmuz ayında hasat yapılmasının sebebi, coğrafi sınırda nemin az olması ve yağışın olmamasıdır. Lalin F1 çeşidi olan domatesler sanayi tipi olup en erken hasat edilen domateslerdir. Hasat erken olsa da kendi özelliğinden dolayı domatesler bu mevsimde olgunlaşmış olarak hasat edilir.
Hasat edilen domatesler, kurutma işleminin yapılacağı alanlara getirilir.
Domatesler sabah 05:00 saatlerinde ikiye bölünür ve kurutmaya hazırlanır. Bunun nedeni yaz mevsimi olduğu için gündüz saatlerinde çalışmanın zorluğudur. Öğle saatlerine doğru hava sıcaklığı artınca domatesler kurumaya alınır.
Güneşte kurutma, yıkama ve yeniden kurutma
Kurutma işlemi için güneş ışığı, nem ve rüzgâr bakımından en uygun koşulları sağlayan yerlere serilen beyaz örtüleri üzerine yayılır. Domateslerin üzerlerine tuz serpilir. Yaklaşık 1 hafta kuruyan domatesler, paketlenmek üzere fabrikalara gönderilir. Domateslerin güneşin altında 1 haftadan fazla kalması, suyunun tamamen buharlaşarak yanmalarına neden olur. Fabrikaya ulaşan domateslerden; aspirasyon ünitesinde yabancı maddeler, konveyör bandında ise güneşte hasar alan domatesler ayıklanır.
Ayıklanan sağlam domatesler yıkanır.
Günlük olarak gelen her domates nem, pH ve klor ölçümü yapıldıktan sonra, kurutmaya gönderilir. Kurutma süresi boyunca nem kontrolü yapılır. Başlangıçta % 94–95 nem içeriğine sahip olan domateslerde, bu sürenin sonunda % 17,20–18,94 nem içeriğine ulaşılır. Böylelikle ideal kurutma oranı olan 100 gramda 17,20–18,94 g nem sağlandığında toplanıp piyasaya sürülmeye hazır hale gelir.
Domatesler, dilimlenmeden veya kalınlığı 6 mm olacak şekilde dilimlendikten sonra vakumlu torbalara konur ve tartılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Torbalı Kuru Domatesinin, vakumlu paketlerde ve doğrudan güneş ışığı almayan yerlerde muhafaza edildiği takdirde en az 2 yıl raf ömrü vardır.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınırın mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Üretimi coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı oluşan Torbalı Kuru Domatesinin tüm üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Torbalı Kuru Domatesinin geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Dilimlenmeden veya kalınlığı 6 mm olacak şekilde dilimlendikten sonra vakumlu torbalara konularak satışa sunulur. Nem sayesinde tüketim öncesinde ürünler daha hızlı yumuşamakta ve daha kolay tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Sicil künyesinde Torbalı Kuru Domatesi, 1196 tescil numarasıyla 18 Ağustos 2022 tarihinde mahreç işareti olarak kayıtlıdır. Aynı belgenin Kullanım Biçimi bölümünde ise menşe adı amblemi ifadesi yer alır.
Sicilin Kullanım Biçimi bölümünde şu ifadeler yer alır: “Torbalı Kuru Domatesi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.*” “Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Torbalı Kuru Domatesi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.”
* Sicilin künyesinde işaret türü Mahreç işareti, Kullanım Biçimi bölümünde kullanılacak amblem menşe adı olarak yazılıdır. Denetim bölümünde yeniden mahreç işareti amblemi geçer. Bu ifadeler birbiriyle uyuşmuyor; kullanılacak amblem için tescil ettiren veya TÜRKPATENT açıklaması gereklidir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Torbalı Ticaret Odası’nın koordinasyonunda; Torbalı Ticaret Odası, Torbalı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Torbalı Belediyesi’nden konuda uzman birer personelin katılımıyla oluşan 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda ise her zaman yapılır.
Sicilin denetim bölümünde şu ifade yer alır: “Denetim mercii tarafından; domateslerin hasat zamanı, kurutma işlemine hazırlanması, kurutma süresi ve ambalajlama olmak üzere üretim metoduna uygunluk ile Torbalı Kuru Domatesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.” Gerekirse fiziksel ve kimyasal analiz yaptırılır.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
