Coğrafi işaretli ürün · Sakarya
Sakarya’nın Taraklı ilçesinde çimlenmiş buğdayın özsuyu un ve suyla koyu kıvama getirilir. Şeker ve aroma eklenmeyen kahverengi tatlı sıcak kavanozlanır; açılmış ve kapalı kavanoz ayrı muhafaza edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Taraklı Uğut Tatlısı nedir?
Taraklı Uğut Tatlısı, Taraklı ilçesinde çimlenmiş buğdayın özsuyundan hazırlanan tatlıdır. Un ve su katılarak koyu, yapışkan ve kahverengi kıvama getirilip cam kavanoza doldurulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çimlenmiş buğday özsuyu ve sıcak dolum
Taraklı’da buğday çimlendirilir, taş dibekte ezilen çimlerin özsuyu unla kaynatılarak koyu kıvama getirilir.
Yapı ve sunum kimliği
Şeker veya aroma eklenmeden hazırlanan kahverengi tatlı sıcak kavanozlanır; açılmış ve kapalı ambalaj farklı muhafaza edilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Taraklı Uğut Tatlısı, üretim aşamalarında, ustalık becerisi ve kullanılan bileşen listesi önemli bir yer tutar.
Taraklı Uğut Tatlısı; buğday ve sudan yapılan bir tatlıdır.
Ürün hazırlamada; şeker, gıda katkı maddeleri, aroma ve aroma verici gıda bileşenleri kullanılmaz.
Taraklı ilçesinde başlıca hıdırellez şenliklerinde, düğün, bayram ve çeşitli anma törenleri gibi önemli günlerde yapılan bir tatlıdır.
Taraklı Uğut Tatlısında; kuru madde miktarı en az % 45, kül oranı (kuru madde de) en çok % 0,7dir (Şekil-1).
Hammadde ve bileşim
Tadını ve lezzetini, kullanılan bileşenler ve üretim metodundan alır.
Üretim tekniği ve ustalık
Üretiminin uzun, zahmetli ve ustalık becerisi gerektirmesi sebebi ile imece şeklinde organize olan bölge insanları için birlik, beraberlik ve dayanışmayı temsil etmesi bakımından, Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalında yer almıştır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Buğdayın çimlendirilmesi
Tercihen yörede yetişen buğday temizlenip yıkanır; altı delikli, bez serilmiş kaplara yarıya kadar doldurulur. Karanlık ortamda her gün ıslatılır ve her ıslatmadan önce karıştırılır. Sicil çimlenme için 18–26°C ve %40–50 nispi nem önerir. Ortalama 5–6 gün sonra topaklar elle ayrılır; filizler 4–5 cm olduğunda çimlendirme tamamlanır.
Çim özsuyunun ayrılması
Olgunlaşan çimler taş dibekte dövülüp süzülerek özsuyu alınır. Filiz ve saçak köklerin yeşillenmesi acımtırak tada yol açtığından özsu yeşerme başlamadan ayrılır.
Kaynatma ve un ekleme
50 kg çimlenmiş buğday için ortalama 5 kg su eklenir. Karışım odun ateşindeki kazanda veya buharlı kazanda kaynatılır; bakır kazan tercih edilir. Kaynayınca bulamaç kıvamı için %4 buğday unu katılır. Un yüzdesinin paydası sicilde açık olmadığı için ayrıca teyit bekler.
Kıvam ve sıcak dolum
Homojen karıştırma, unsu yapıyı ve yanmayı önler. Karışım koyulaşıp yapışkan hale geldiğinde yaklaşık 15 dakika daha kaynatılır; ardından cam kavanozlara sıcak doldurulur.
Buğday, un ve su girdileri
Bileşenler tercihen yörede yetişen buğday, özel amaçlı buğday unu ve içme suyudur. Her ıslatmadan önce buğday altüst edilir.
Kazan seçimi ve kıvam
Karışım odun ateşindeki kazan veya buharlı kazanda kaynatılır. Kaynayıncaya kadar karıştırılır. Un, kuru maddeyi ayarlarken uzun pişirmede yanmayı önlemeye de yardımcı olur.
Nasıl muhafaza edilir?
Kapağı açıldıktan sonra buzdolabı koşullarında saklanmalı ve ortalama 15 gün içerisinde tüketilmelidir. Güneş ışığı görmeyen, serin, kokulardan ari ve kuru ortamlarda oda sıcaklığında muhafaza edilmelidir.
Yöresiyle bağı nedir?
Bölge kültürünün bir değeri olan, ürün hazırlamada kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Taraklı Uğut Tatlısının üretimi ustalık becerisi gerektirir. Üretildiği coğrafi sınır ile ünü bulunan Taraklı Uğut Tatlısının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Cam kavanozlara dolumu yapılan Taraklı Uğut Tatlısının tavsiye edilen tüketim tarihi, üretim tarihinden itibaren en fazla 12 aydır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Taraklı Uğut Tatlısı; Taraklı ilçesinin, yüzyıllardır yapılagelmekte bölgeye özgü homojen yapıda koyu kıvamlı ve akışkan, karakteristik kahverengi ve tonlarında renge ve tatlı lezzete sahip bir ürünüdür.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
809 tescil numaralı Taraklı Uğut Tatlısı mahreç işareti olarak 27 Temmuz 2021 tarihinde tescil edilmiştir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Taraklı Uğut Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Taraklı Uğut Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii, Taraklı Uğut Tatlısı coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, ürün hazırlamada kullanılan bileşenler ve üretim metodu bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını kontrol eder. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası ve Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
