Coğrafi işaretli ürün · Trabzon
Trabzon’un Sürmene ilçesinde daire biçiminde açılan hamura yöresel peynir ve tereyağı eklenir. Kolot ve civil peynirlerinin karışımıyla hazırlanan iç harç ve yörede üretilen tereyağı, pidenin kimliğini belirler.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sürmene Pidesi nedir?
Ürünün kimliği
Sürmene Pidesi; Trabzon’un Sürmene ilçesinde daire biçiminde açılan hamura yöresel peynir ve tereyağı eklenir. Kolot ve civil peynirlerinin karışımıyla hazırlanan iç harç ve yörede üretilen tereyağı, pidenin kimliğini belirler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bu peynir, kolot ve civil peynirinin karışımından oluşur.
Hafif ateşte elastik hale gelene kadar karıştırılır.
Elde edilen teleme tülbentle süzülür.
Ürün, elle dairesel açılan hamura yöreye özgü tatlardan köy peyniri(tuzlu peynir) ve tereyağı eklenerek hazırlanır.
Civil peyniri; Sürmene ilçesinde yetiştirilen inek sütünün kestirilmesiyle oluşan küçük parçacıklı peynirdir.
Sürmene Pidesi, içeriğinde bulunan yoğun yağ tadı sebebiyle genellikle ekmekle tüketilir.
Üretim tekniği ve ustalık
Süzülen peynire oklava ile tekerlek biçimi verilir.
Hammadde ve bileşim
Sürmene ilçesinde sadece yörenin mera ve yaylaklardan ve buralarda biçilen otların ve kurutulmasıyla elde edilen yemlerle beslenen hayvanların sütlerinden hazırlanan peynir ve tereyağı kullanılması ürünün en önemli özelliklerindendir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kolot peyniri; Sürmene ilçesinde yetiştirilen ineklerin sütü yağsız şekilde alınır ve ekşitilir. Renkte ve hafif buruk tada sahip tereyağıdır.
Üründe kullanılan tereyağı, Sürmene ilçesinde yetiştirilen ineklerin sütünden üretilen tuzsuz, sarımsı renkte ve hafif buruk tada sahip tereyağıdır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Tereyağı ve yöresel peynirin özellikleri
Eridiğinde şeffaf, berrak görünüşlüdür.
Sürmene Pidesine yörede tuzlu peynir veya köy peyniri olarak bilinen peynir, hafif sarı-kırmızı renkte, olgunlaşmış peynirin süt kokusuna sahip küçük ve büyük parçalar halinde olan bir peynirdir.
Hamurun hazırlanması ve dinlendirilmesi
Pide hazırlanırken hamur ve iç harç hazırlanır. Hamurun Hazırlanması: Hamurun hammaddesi su, tuz, un ve yaş mayadır. Hamur; 50 kg un, 500 g yaş maya, 600 g tuz ve 30–32 litre su karıştırılarak sakız kıvamında, kolay şekil alan yapıda olacak şekilde yoğurulması ile hazırlanır. Hamur, sıcak havada biraz katı, soğuk havada ise biraz cıvık kıvamlı olacak şekilde hazırlanır.
Yoğurulan hamur ahşap hamur tezgâhında üzeri kapalı şekilde 30–45 dakika dinlendirilir. Bir pide 230–250 gram hamurdan yapılır.
Hamurun açılması ve peynirli harç
Hamur oklava veya merdane kullanılmadan elle 3–4 cm kalınlığında ve yuvarlak şekilde açılarak kenarları içe kıvrılır. İç Harcın Hazırlanması: Pidenin içine konulan yörede köy peyniri veya tuzlu peynir olarak bilinen karışım peynir iki kez salamura edilir. İlk salamura peynir yapılırken; 100 gram için 70 gram kolot peyniri iri parçalı, 30 gram civil peyniri küçük parçalı olarak karıştırılır.
Karışıma 5–7 gram tuz katılarak güneşte bekletilir ve acılaşması sağlanır. Daha sonra 1 ay beton kuyularda üzeri toprakla kapatılarak olgunlaştırılır. İkinci salamurada ilk salamurada hazırlanan peynir bir gece suda bekletilir. Bu sayede fazla tuz alınarak peynirin hamura yapışması sağlanır ve pidenin acılaşması önlenir.
Pişirme ve servis
180–230 gram köy peyniri(tuzlu peynir), 40–60 gram tereyağı ile hamura eklenerek taş fırında pişirilir. Zemini taş, yanlar ve tavanı ise ısıya dayanıklı tuğladan çimento kullanılmadan yapılan fırınlarda kızılağaç, pelit, gürgen gibi ağaçlardan elde edilen patlamayan odunlar kullanılarak pişirilir. Sıcaklık her tarafta aynı olmadığından çevrilerek 10–15 dakika pişirilir. Pişirildikten sonra kenarları pişkin, orta kısmı biraz daha yumuşaktır.
Nasıl muhafaza edilir?
Hamurun hazırlanmasında şeker kullanılmaması hamurun daha dayanıklı ve pidenin raf ömrünün daha uzun olmasını sağlar. Hamurun kıvamı, hamuru pişirmek için hazırda bekletme süresi, hamurun pişmeyi beklerken muhafaza koşulları pidenin tüketiciye hazır hale getirilmesinde önemlidir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan Sürmene Pidesinin üretiminde kullanılan peynirin ve tereyağının, Sürmene ilçesinde yetişen ineklerin sütünden elde edilmesi gerekmektedir. Ayrıca Sürmene Pidesinin üretimi ustalık becerisi gerektirdiğinden ve bu nedenle yöre ile ün bağı da oluştuğundan üretimin tüm aşamaları, Sürmene ilçesinde gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Ürün çatal veya bıçak kullanılmadan kenar kısımları elle koparılarak ve ekmekle yenir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sürmene Pidesi 1940’lı yıllardan beri Sürmene ilçesinde yapılan bir pidedir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
553 tescil numaralı Sürmene Pidesi mahreç işareti olarak 29 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Sürmene Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde kullanılır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Sürmene Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Sürmene Esnaf ve Sanatkarlar Odasının koordinasyonunda ve Sürmene İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden 2, Sürmene Belediyesinden 1, Sürmene Esnaf ve Sanatkarlar Odasından 1 personelin katılımı ile toplam 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yılda bir kere düzenli olarak, şikayet halinde ve ihtiyaç görülen durumlarda ise her zaman yapılır. Sürmene Pidesinin denetimine esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Denetim kapsamı:
- Köy peyniri ve tereyağı sütünün Sürmene’de yetiştirilen ineklerden elde edilmesi
- Köy peynirinin salamura aşamaları, renk ve tat özellikleri
- Tereyağının renk, koku ve tadı
- Hamurun açılması, kıvamı ve kalınlığı
- Fırının özellikleri ve pidenin pişkinliği
Denetim mercii kamu veya özel kuruluşlardan, uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir ya da hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
