Coğrafi işaretli ürün · Siirt
Siirt’te kitellik ince bulgurdan dış hamur, çiğ kuzu kıyması ve haşlanmış pirinçle iç harç hazırlanır. Yayvan, üstü kubbeli köfteler suda haşlanıp biberli tereyağıyla sıcak sunulur; iç harç doldurmadan önce pişirilmez.

Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli nedir?
Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli, Siirt’te kitellik ince bulgurdan dış hamur, çiğ kuzu kıyması ve haşlanmış pirinçle iç harç hazırlanır. Yayvan, üstü kubbeli köfteler suda haşlanıp biberli tereyağıyla sıcak sunulur; iç harç doldurmadan önce pişirilmez.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kitellik bulgurun hazırlığı
Yerel durum buğdayından kitellik ince bulgur, kaynatılmadan veya yeterince pişmemiş tanenin kabuğu soyulup öğütülmesiyle hazırlanır. İnce taneli nişastalı yapı hamurun kıvamına ve yapışmasına yardımcı olur; başka ince bulgurla kendiliğinden eşitlenmez.
Çiğ kuzu içi ve haşlanmış pirinç
Kuzu döş veya kaburga kıyması, çok ince soğan ve baharatlar çiğ iç harcı oluşturur; önceden haşlanmış pirinç sonradan katılır. İçte reyhan veya maydanoz ve reyhan tozu kullanılır. İç harç doldurmadan önce pişirilmez.
Yayvan kubbe ve biberli tereyağı
Yaklaşık 70 g dış hamur 50 g iç dolguyla kapatılıp havası alınarak yayvan, üstü kubbe biçiminde şekillendirilir. Tuzlu suda 10–15 dakika haşlanır; ayrı 60 g tereyağı ve 10 g pul biber sosuyla sıcak sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Dış katman hamurunun bileşenleri
Dış katman hamur bileşenleri
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg ince bulgur (Kitellik ince bulgur)
- 6 g tuz
- Ilık su
İç harç malzemeleri
İç harcın bileşenleri ayrı listelenir.
Malzemeler ve ölçüler — 2. aşama
- 750 g kuzu döş veya kuzu kaburga etinden çekilmiş kıyma
- 100 g tereyağı
- 180 g haşlanmış pirinç
- 550–600 g orta boy kuru soğan
- 100 g reyhan veya maydanoz
- 6 g pul biber
- 3 g karabiber
- 12 g toz reyhan
- 32 g tuz
Servis sosu malzemeleri
Servis sosunun bileşenleri ayrı listelenir.
Malzemeler ve ölçüler — 3. aşama
- 60 g tereyağı
- 10 g pul biber
Kitellik bulgurun hazırlanması
Kitellik ince bulgur; Siirt ilinde üretilen Triticum durum buğdayın kaynatılmadan ya da yeterince pişmemiş bulgur tanesinin kabuğunun soyulması ve öğütülmesi ile üretilir. Diğer ince bulgurlara kıyasla daha ince tanelere sahip olup içindeki yoğun nişasta nedeniyle hazırlanan içli köfte hamurunun tam kıvam almasını, kolay yapışan ve dağılmayan özelliğini sağlar.
Doldurma ve biçim verme
Dış katman hamurunun hazırlanması Kitellik ince bulgur geniş bir kabın içine alınıp üzerine bulguru ıslatacak kadar 30–40 °C’de su gezdirilip kabın ağzı kapatılır. İnce bulgur şişinceye kadar 30 dakika beklenir. İç harcın hazırlanması İç harç hazırlanırken öncelikle pirinçler haşlanıp soğumaya bırakılır.
Harcın hazırlanması
İç harç çiğ olacağından soğanlar çok ince doğranır, kıyma, baharatlar ve tuz ile bileşenler özdeşleşene kadar yoğrulur. Yoğurma işleminin son aşamasında haşlanmış pirinçler de eklenip iç harç dinlenmeye bırakılır.
Siirt İçli Köftesi / Siirt Kitelinin üretimi Dış katman hamurunun dinlendirme işlemi bittikten sonra eller ıslatılarak 15–20 dakika hamur özleşene kadar yoğurma işlemine devam edilir.
Hamurdan yaklaşık 70 g ağırlığında eşit parçalara bölerek bezeler elde edilir ve üzerine nemli bir bez örtülerek hamurun kuruması engellenir. Hamur kıvamının doğru olup olmadığını anlamak için hamur elin baş ve işaret parmakları arasında ezilir. Eğer ele sert ince bulgur taneleri gelmiyorsa hamurun kıvamını aldığı anlaşılır.
Eller yağlanarak hamur bezesi ele alınıp önce ortadan başparmak ile bir miktar oyulur daha sonra iki parmakla hamur kenarlardan döndürme işlemi ile genişletme ve inceltme işlemi yapılıp yaklaşık olarak 50 g iç dolgu içine yerleştirilir. Hamurun ağzını kapatmak için parmaklar ile büzüştürülerek avuç içinde döndürülür.
Kapatma işlemi bittikten sonra üstten fazla olan hamur varsa kopartılıp üst yüzeyi ince bir doku haline getirilir.
Daha sonra hamurun içerisindeki havayı almak için avuç içine yerleştirilip dört parmakla bastırılır.
Köfteye biçim verme
Tamamen havası çıkartılmış hamuru elle saat yönünde dışarıya doğru bastırma ve döndürme işlemi ile hamur büyütülüp şekil verilir. Yayvan bir tencereye su eklenerek kaynamaya bırakılır ve suyun kaynama aşamasında tuz eklenir. Kaynayan suyun içine harçlı hamurlar dikkatlice bırakılır.
Haşlama işlemi
Hamurlar su yüzüne çıkıncaya kadar 10–15 dakika haşlanır. Tencereye bırakılan hamurun tencere dibine yapışmaması için arada kevgirle karıştırılır.
Süzme işlemi
Kevgir ile sudan çıkarılıp süzgece konularak süzülür.
Köfteye biçim verme — 2. aşama
Sos hazırlamak için tavada 60 g tereyağı eritilir. Eritilmiş tereyağına 10 g pul biber eklenip kızdırılır. Şekil
Yöresiyle bağı nedir?
Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli, Siirt ilinde köklü bir geçmişe sahiptir. Siirt ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan, üretim aşamalarının tamamı coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicil kitelinin köklü geçmişini ve Siirt yemek kültüründeki yerini il ile ün bağının gerekçesi olarak açıklar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servis tabağına alınan haşlanmış Siirt İçli Köftesi / Siirt Kitelinin üzerine hazırlanan sos dökülerek sıcak olarak servis yapılır. Siirt İçli Köftesi / Siirt Kitelinin servisi
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1574 tescil numaralı Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli mahreç işareti olarak 17 Nisan 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinatörlüğünde, Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımı ile oluşan iki kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii; bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu, şeklin ve servisin uygunluğunu ve Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
