Coğrafi işaretli ürün · Samsun
Kaz eti, bulgur pilavı ve kaz yağına bandırılan ince yufkayla hazırlanan yemek, Samsun mutfağının kış sofralarında yer alır. Ateşte döndürülerek pişen kazın eti pilavla, yağlı yufkalar ise yanında birlikte sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Samsun Kaz Tiridi nedir?
Kaz eti, bulgur pilavı ve ince yufka ekmeğin birlikte sunulduğu Samsun yemeğidir. Asılı pişirilen kazdan akan yağ pilav ve yufka hazırlığında kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kaz eti, bulgur ve yufka
Yemek kaz eti, bulgur pilavı ve ince yufkayla hazırlanır. Ateşte asılı pişen kazdan akan yağ tirit olarak adlandırılır; pilavı ve yufkayı tamamlar.
Ateşte dönerek pişirme
Kaz boynundan asılıp ateşin üzerinde arada döndürülür. Alttaki tepsiye akan yağ toplanır. Kaz eti pilava dağıtılır; yağa bandırılan yufkalar yanında sunulur.
Sicildeki üretim anlatımı
On kişilik reçetenin aşama kapsamı
Sicil bir kaz, 1,5 kg kepek, yarım kg tuz ve 30 orta boy kâse unu kaz hazırlığı altında listeler. Terbiye için bir yemek kaşığı tuz ile 1 litre su verir. Bulgur pilavı için iki yemek tabağı bulgur, 1 litre su, bir yemek kaşığı tuz ve bir su bardağı sıvı yağ belirtilir; sunumda 30 yufka kullanılır. Bu işlem miktarları tüketilen porsiyon ağırlığı değildir.
Kaz yetiştirme ve besi
Sicil 10–12 yumurtadan sonra kuluçkayı, şubat–nisan dönemini ve 28–32 günlük çıkışı anlatır. Yavrulara badik otu ile yumurtalı lapa verildiğini, 15 gün sonra arpa kırığı, buğday ve yeşil alana geçildiğini bildirir. Kazlar ikili veya beşli gruplarda arpa, buğday ve mısırla besiye alınır; yaklaşık bir ay sonra kesilir.
Karkas hazırlığındaki açık teyitler
Belge tüy temizliğinde kuru yolma veya sıcak suyu ve ince tüyler için ütülemeyi anlatır; kuru yolmanın deriyi ve yağı koruduğunu belirtir. Karkası saf sabunla yıkama ifadesi resmî uygunluk teyidi bekler ve güvenli bir uygulama talimatı sayılmaz.* İç organların ayrılması, karın boşluğundaki yağın yeniden konması ve bir günlük derin dondurma da sicil aşamalarıdır. Kontrollü çözündürme ve bekletme koşulları açıklanmamıştır.
* Sicil kazı saf sabunla yıkayıp durulamayı tarif eder. Gıda karkasına sabun uygulanmasının uygunluğu ve kalıntı kontrolü belirtilmez. Bu adım kullanıcıya uygulanacak güvenli işlem olarak sunulamaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Kepek, tuz ve unla işlem kapsamı
Sicil donmuş kazın 1,5 kg kepekle sıvanıp suyla yıkandığını; içi ve dışının yarım kg tuzla tuzlanıp suyunun uzaklaşması için asılı tutulduğunu anlatır.* Bekletmenin süre ve sıcaklığı resmî teyit bekler. Etin üzerindeki su uzaklaşınca un serpilerek pişirmeye hazırlandığı belirtilir. Bu aşamaların gıda kontrol kapsamı açıklığa kavuşmadan güvenli muhafaza yöntemi veya porsiyon tuz miktarı olarak yorumlanmaz.
* Sicil bir gün derin dondurma, ardından yarım kg tuzla asılı bekletme ve suyun uzaklaşmasını anlatır. Kontrollü bekleme süresi ve sıcaklığı açıklanmaz; bu miktar yenilen porsiyon tuzu değildir. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.
Asılı ateşte pişirme ve yağ toplama
Kaz boynundan çengele asılır; çapraz odunlarla yakılan ateşin üzerinde arada döndürülür. Altına tava veya tepsi konularak akan yağ toplanır. Sicil kızarmış renk ve çıtır deriyi pişme görünümü olarak anlatır; bunlar etin merkez sıcaklığı ölçümü değildir. Toplanan yağın ısıtılıp kazın üzerine sürülmesi ve kalan yağın sonraki kullanım için hazırlanması sicildeki aşamalardır.
Pilav, kaz eti ve yağlı yufka
Bulgur pilavı ayrı ocakta hazırlanıp kaz yağıyla tamamlanır. Kaz eti pilava dağıtılır. İnce açılan yufkalar toplanan kaz yağına bandırılır; et ve pilavın yanında elle tüketilir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Hazırlama süresi ve kış sofraları
Sicil toplam hazırlığı yaklaşık 3–3,5 saat olarak anlatır. Yemek Samsun kış sofralarında tüketilir; toplam hazırlık süresi tek başına güvenli pişirme veya muhafaza onayı değildir.
Yöresiyle bağı nedir?
Eski sicil coğrafi sınırı Türkiye, kaynaklandığı alanı Samsun olarak verir. Yemek Samsun kış mutfağıyla ilişkilidir; kaynaklandığı alan bütün üretimin yalnız Samsun’da yapılması şartı olarak yeniden yazılmaz.
Sicildeki sunum anlatımı
Tiride bandırılan yufkalar daha önce hazırlanan bulgur pilavı ve kaz etinin yanına konularak yufkayla birlikte elle pilav ve kaz eti yenir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
174 tescil numaralı Samsun Kaz Tiridi mahreç işareti olarak 09.07.2013 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 27.12.2011 tarihinden itibaren geçerlidir.
Sicildeki denetim düzeni
Samsun Kaz Tiridi yemeğinin üretimindeki denetimi 555 sayılı KHK hükümlerine uygun olarak Türkiye Cumhuriyeti Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde Samsun Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne bağlı Kavak, Ladik, Havza, Vezirköprü ve Asarcık Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü ile Ladik Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından oluşturulacak bir komisyon tarafından yapılacaktır.
Komisyon Samsun Kaz Tiridi’nin üretim metoduna uygun olarak üretilip üretilmediği konusundaki denetimlerini yılda en az bir defa yapar. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde de her zaman denetim yapılabilir.
Eski belgenin idari kapsamı
Sicil markalama kullanımını ve 13 Kasım 2012 tarihli, 28466 sayılı Resmî Gazete ilanını bildirir. Belgedeki 555 sayılı KHK atfı dönemin kayıt bağlamıdır; güncel mevzuatın yerine yeni bir yürürlük iddiası olarak aktarılmaz.
