Coğrafi işaretli ürün · Ordu
Ordu ilinde yetiştirilen, kolay kırılan açık kahverengi kabuklu fındıktır. Kabuğunu dolduran iç meyvesi fildişi renkli, gevrek ve az liflidir; çoğunlukla dörtlü çotanak oluşturur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ordu Çakıldak Fındığı nedir?
Ordu Çakıldak Fındığı Latince tür adı Corylus avellana ve Corylus maxima türlerinden olan Ordu ilinde yaygın olarak yetiştirilen fındıktır.
Ayırt edici özellikleri
Tabla kısmı geniş, düz ve dışa nispeten bombe yapmıştır.
Randımanı %45–60 ve yağ oranı %50–65’tür.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler sicildeki değerleri gösterir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicilde ürünün karakterizasyonu için verilen değerlerdir; denetim yöntemi veya denetim takvimi değildir.
Bitki ve meyve özellikleri
Genellikle 4’lü çotanak oluşturur ve zurufları meyve boyunun 1,5 katı büyüklüktedir.
Meyve kabuğu açık kahverengi renkte olup kolay kırılır.
İç meyve, kabuk içerisini iyice doldurur.
Meyve etine yapışık, damarlı ve kalınca zarları bulunur.
Meyve eti fildişi renkte, gevrek ve göbek boşluğu orta derecede büyüktür.
Kolay kırılan açık kabuk
Kabuk açık kahverengidir ve kolay kırılır.
Dolgun ve gevrek iç
İç meyve kabuğu doldurur; fildişi renkli, gevrek ve az liflidir.
Ordu Çakıldak Fındığı Nasıl Yetiştirilir?
Tarla/Bahçe Tesisi
Ordu Çakıldak Fındığı her arazide ekonomik olarak yetişmez. Fındık bahçesi kurulurken öncelikle bahçenin kurulacağı yerin iklim ve toprak özelliklerinin bilinmesi gerekir.
İklim ve Toprak İsteği
Ordu Çakıldak Fındığı en uygun yıllık ortalama sıcaklığın 13–16 °C olduğu yörelerde yetişir. Ayrıca bu yörelerde en düşük sıcaklığın -8, -10 °C’yi ve en yüksek sıcaklığın ise 36–37 °C’yi geçmemesi gerekir. Yıllık yağış toplamının 700 mm'nin üstünde olması ve yağışın aylara dağılımının dengeli olması gerekir. Ordu Çakıldak Fındığı en iyi besin maddelerince zengin, tınlı-humuslu ve derin topraklarda gelişme gösterir.
Dikim özellikleri
Dikim için en uygun olan zaman Sonbahar aylarıdır. Kışı sert geçen yörelerde ve dikime geç kalınması halinde şubat-mart aylarında da dikim yapılabilir. Ordu Çakıldak Fındığı kök sürgünü oluşturan bir bitkidir. Belli kurallar dâhilinde üretimi bu sürgünlerle yapılmaktadır. Dikimde kullanılacak olan kök sürgünlerinde şu özellikler aranmalıdır:
Malzemeler ve ölçüler
- − Ocakların güneş gören, pişkin, hastalıksız ve 1–2 yaşında olmaları
- − İyi teşekkül etmiş tomurcuklara sahip olmaları
- − Kök teşekkülü iyi olan ve ocak içerisine yakın olmayan yerlerde gelişme gösteren kök sürgünlerinin olması.
Bu özelliklere sahip kök sürgünleri seçildikten sonra köklere zarar vermeden çepin ile çıkarılmalıdır. Alınan bu kök sürgünlerinde dikimden önce ''Dikim Budaması'' yapılmalıdır. Dikim budamasında yaralı ve zedelenmiş olan kökler sağlam doku noktasından kesilmeli, uzun olan kökler kısaltılmalıdır. Fidanlar yaklaşık 35–40 cm uzunluğunda ve bir göz üzerinden tırnak bırakılmadan, gözün ters istikametinden budama makası ile kesilmelidir.
Hazırlanan bu fidanlar bekletilmeden daha önce hazırlanan dikim çukurlarına dikilmelidir. Ordu Çakıldak Fındığı için kullanılan dikim sistemleri ocak dikim sistemi, çift dikim sistemi ve tek gövde dikim sistemi olarak sıralanabilir.
Sulama işlemi
Fındık bitkisi, genellikle yaz aylarında daha fazla suya ihtiyaç duyar. Fakat meyve oluşumu döneminde suya olan talebi artar. Ortalama olarak ise bir sulama işlemi sırasında fındık bitkisine 10 ila 20 litre su verilir. Fındık fidanları dikildikten sonra köklerin yerleşmesi ve gelişmesi için düzenli sulanmalıdır. Bundan dolayı ilk 1–2 yıl boyunca sık sulama yapılmalıdır. Ancak ilk süreçte toprak nemli tutulmalı ama aşırı sulamadan da kaçınılmalıdır.
Hasat ve dinlenme dönemlerinde ise sulama miktarı aylara göre değişebilir. İlk yıllarda düzenli ve yeterli sulama gerektirir. Meyvenin oluştuğu ve hasat dönemde ise daha fazla suya ihtiyaç duyar. Buna rağmen yaz aylarında sulama sıklığı artar. Bunun için bitkiler haftada bir veya 7–10 günde bir sulanmalıdır. Dinlenme döneminde daha az suya ihtiyaç duyar.
Ordu Çakıldak Fındığı için kullanılan sulama yöntemleri damlama sulama yöntemi, yağmurlama sulama yöntemi ve çizgi sulama yöntemidir.
Gübreleme işlemi
Ordu Çakıldak Fındığı üretiminde belirtilen aylara göre dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
Malzemeler ve ölçüler — 2. aşama
- Kireç kasım-aralık aylarında kullanılabilir.
- Aralık, ocak, şubat aylarında, ahır gübresi, fosforlu ve potasyumlu gübreler kullanılabilir.
- Azotlu gübrelerin tavsiye edilen miktarının yarısı bu ay içinde kullanılır.
- Mayıs ayının ortasından itibaren önerilen azotlu gübrenin ikinci yarısı kullanılabilir.
- Kök sürgünü (ışkın) temizliği yapılabilir.
Zirai Mücadele
Ocak ve şubat aylarında kozalak akarlarının oluşturduğu kozalaklar toplanıp bahçe içinde yığınlar halinde bırakılabilir; diğer zararlılarla bulaşık dallar kesilip yakılabilir. Virgül kabuklu bitine karşı ilaçlı mücadele yapılabilir. Fındık zararlılarına karşı mekanik mücadele yapılır. Mart ve nisan aylarında tomurcuklar patlamadan önce olmak şartıyla virgül kabuklu biti mücadelesi yapılabilir (önceki aylarda yapılmamış ise). Tomurcuklar patlamaya başlarken bakteriyel yanıklık hastalığına karşı ilaçlama yapılabilir.
Ay sonuna doğru fındık gal sineğine karşı (ilk ilaçlamadan 20 gün sonra ikinci ilaçlama yapılmalı) ve fındık yaprak delenine karşı ilaçlama yapılabilir. Bu ayda hava sıcaklığı 18–20 °C'ye ulaştığında bahçelerde yeni dalkıran galerileri tespit edilirse bu zararlıya karşı bir ilaçlama yapılmalıdır. Bu süreçte yabancı ot mücadelesine başlanabilir.
Sıcaklık ve işlem koşulları
Mayıs ayında meyveler mercimek iriliğini (3–4 mm) alınca fındık kurduna karşı ilaçlama (bahçede fındık yeşil kokarcası da varsa her iki zararlıya karşı etkili ilaçlar kullanılmalı) yapılabilir. Yabancı ot mücadelesine devam edilebilir. Bu ayın ortasından itibaren önerilen azotlu gübrenin ikinci yarısı kullanılabilir. Kök sürgünü (ışkın) temizliği yapılabilir. Fındık teke böceği (uçkurutan)'ne karşı mücadele yapılabilir. Haziran ayında Amerikan beyaz kelebeğine karşı mücadele yapılabilir.
Ay sonunda fındık koşnillerine karşı ilaçlama yapılabilir. Dalkıran mücadelesi için bahçelere kitlesel tuzakları asılmalı; haftalık tuzak kontrolleri yapılarak tuzaklardaki çekiciler yenilenmelidir; yakalanan ergin sayısında ani bir yükseliş görüldüğünde bir ilaçlama yapılmalı (bu dönem yaklaşık haziran sonu temmuz başına denk gelir); ilacın etki süresine bağlı olarak ikinci ilaçlama gerekebilir. Yabancı ot mücadelesi yapılabilir. Temmuz ayında bahçelerdeki yoğunluk durumuna göre fındık yeşil kokarcasına karşı bir ilaçlama yapılabilir.
Sayısal özellikler
Dalkırana karşı yapılan ilaçlamanın etki süresi dikkate alınarak ikinci bir ilaçlama yapılabilir. Kitlesel tuzakların kontrolüne devam edilir. Yabancı ot mücadelesine devam edilir. Analiz için yaprak örneklerinin bu ayın ikinci yarısında alınması gerekir. Toprak örnekleri ise bu dönemden aralık ayı sonuna kadar olan dönemde alınabilir.
Hasat işlemi
Ağustos ayında fındık hasadına başlanır. Hasat edilen ürünün harman ve kurutma işlemleri yapılır. Hasadın bittiği bahçelerde fındık filiz güvesine karşı ilaçlama yapılabilir. Ay sonunda bakteriyel yanıklığa karşı ilk ilaçlama yapılabilir. Analiz için toprak örnekleri alınabilir. Eylül ayında Hasat ve harman işlemlerine devam edilir. Bir önceki ay yapılmamış ise fındık filiz güvesine karşı bir ilaçlama ve bakteriyel yanıklığa karşı ilk ilaçlama yapılabilir.
Mayıs böceğine karşı toprak ilaçlaması yapılabilir. Budama ve kök sürgünleri temizliği yapılabilir.
Muhafaza koşulları
Depolama ve muhafaza
Bu şartlarda fındık en fazla 1 yıl özelliğini kaybetmeden muhafaza edilebilir. Fındık kesinlikle havanın nispi rutubetinden etkilenecek şekilde açık depolarda muhafaza edilmemelidir. Ordu Çakıldak Fındığının uzun süre muhafazası için soğuk hava depoları kullanılır. Zamanından önce hasat edilmiş, iyi kurutulmamış ve fazla nemli fındıkların muhafazası güç olup bunlarda muhafaza esnasında küflenme, acılaşma, kızışma olur.
Çünkü böyle fındıklarda depolama sırasında yağlar değişikliğe uğrayarak oleik, palmitik ve stearik serbest yağ asitleri oluşturur ve sonuçta acılaşma meydana gelir. Ayrıca erken toplama, hatalı harmanlama ve uygun olmayan depolama koşulları aflatoksin oluşumuna da neden olabilir. Üretim bölgelerinde Ordu Çakıldak Fındığı, genellikle adi depolarda 15°C ile 20°C sıcaklık koşullarında depolanır.
Bu depoların sıcaklık ve bağıl nemleri, yörenin iklim özelliğine göre değişmekte ve fındık depolanması için gerekli olan uygun düzeylerde tutulmamaktadır. Sonuçta, depolanan fındığın niteliği belirli bir sürede bozularak satış değerini kaybedebilir. Hasattan sonra fındığın, niteliği bozulmadan uzun süre depolanabilmesi için sıcaklık, bağıl nem, havalandırma miktarı kontrollü depolarda saklanmalıdır.
Fındıklar, iyice kurutulduktan sonra hava geçirmeyecek şekilde kapatılan plastik torbalara konularak adi depolarda kalite bozulmadan uzunca bir süre depolanabilir.
Depo koşulları ve pazara sunum 2
Hasat edildikten sonra en fazla %12 nem içerene kadar kurutulan kabuklu fındıklar ya pazara götürülüp satılmakta ya da üretici tarafından ihtiyacına göre bir süre evlerinin bir köşesinde veya bir depoda bekletilir. Depo olarak kullanılacak olan yer serin, kuru ve havalanabilir nitelikte olmalıdır. Sıcaklığın yükselmesi acılaşmaya, nispi nem oranının artması da küflenmeye yol açabilir.
Özellikle fındıkların jüt çuvallarda veya dökme olarak bekletildiği depoların şu özellikleri taşıması gerekir. Havalandırılmalarının yapılabilmesi için karşılıklı penceresinin olması ve bu pencerelerin uçucu depo zararlılarının girişlerine engel olacak şekilde ince tel ızgaralarla kaplı olması,
Depo koşulları ve pazara sunum 3
- − Sıcaklığın 15–20 °C’yi aşmaması ve genelde serin olması
- − Herhangi bir duvarının toprakla temas etmemesi
- − Kapı altlarının fare girişlerine engel olacak şekilde kapanabilmesi
- − İçlerinden gerek temiz gerekse pis su borularının geçmemesi
- − Çatılarının aşırı sıcak ve soğuğu geçirmemesi
- − Çatı sundurmalarının deponun yan duvarlarının yağan yağmurlardan ıslanıp nemi içeri vermeyecek şekilde yapılmış olması
Depo koşulları ve pazara sunum 4
− İç ve dış duvarının sıvalı olması gerekir. Depo sıcaklığı 2–4 °C, nispi nemi de %55–60 olmalıdır. Fındıklar pazara kabuklu veya iç fındık halinde sunulurlar. Türkiye, dış pazarlara nispeten uzak olduğu için, fındık ihracatımız daha çok iç fındık olarak yapılır. Bunun için satılacak fındıklar boylanarak, kırma değirmenlerinde kabukları kırılır. İç fındıklar tekrar boylanarak pazarlanır, ihraç edilecek fındıklar TSE standartlarına göre hazırlanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Ordu, Karadeniz’e paralel uzanan dağları ve kendine özgü coğrafi yapısıyla Karadeniz ikliminin tipik özelliklerini gösterir. Bu sayede Ordu ili, aşırı yüksek ve düşük sıcaklıkların nadiren görüldüğü mutedil bir iklim yapısına sahiptir. Her mevsim yağış alması, nem oranının yüksek olması ve sıcaklık dalgalanmalarının az olması Ordu Çakıldak Fındığının stres yaşamadan büyümesini sağlar.
Ordu Çakıldak Fındığı genellikle orta ve yüksek rakımlarda yetiştirilir; bu rakımlar meyvenin gelişim süresini uzatır ve daha fazla besin birikimini sağlar, daha iri ve dolgun iç oluşumunu destekler. Bu şartlar Ordu Çakıldak Fındığına uzun ve stressiz bir beslenme dönemi sunarak fiziksel özellik bakımında kabuğunun ince ve iç dolgunluğunun yüksek; kimyasal özellik bakımından ise protein ve antioksidan içeriğinin yüksek olması üzerinde doğrudan etki eder.
Ordu Çakıldak Fındığı, geç uyandığından ilkbaharın geç donlarından az zarar görür, iklim ve toprak koşullarına kolaylıkla uyum sağlar ve verimi yüksektir.
Pazara sunum
Ordu Çakıldak Fındığı; kabuklu, kabuksuz (çiğ iç), beyazlatılmış, kavrulmuş, tuzlanmış, kıyılmış veya fındık unu halinde ürüne işlenir. Gıda ile temasa uygun ambalajlarda piyasaya sunulur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1840 tescil numaralı Ordu Çakıldak Fındığı menşe adı olarak 7 Nisan 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Ordu Çakıldak Fındığı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Ordu Çakıldak Fındığı ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Ordu Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Ordu Büyükşehir Belediyesinden konuda uzman kişilerin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Ordu Çakıldak Fındığı üretiminde kullanılan fındık çeşidinin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile Ordu Çakıldak Fındığı ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
