Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Olukbaşı’nda odun ateşinde yatay çevrilen, seçilmiş dişi oğlaktan yapılan yöresel kebaptır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı nedir?
Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı, gıda ile temasa uygun bir çubuğa geçirilen oğlağın yatay konumda odun ateşinde çevrilerek pişirilmesiyle hazırlanan kebaptır. Ürün, Aydın’ın Bozdoğan ilçesindeki Olukbaşı Köyünde üretilir.
Kebabın temel niteliğini 6-12 aylık, 13-14 kg ağırlığındaki dişi oğlakların kullanılması ve iç kısmının yalnız kaya tuzuyla lezzetlendirilmesi oluşturur. Pişirme, meşe veya çam odunuyla yakılan zemin seviyesindeki ocakta yapılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Seçilmiş dişi oğlak
Üretimde yalnız 6-12 aylık ve 13-14 kg ağırlığa ulaşmış dişi oğlaklar kullanılır. Bu oğlaklar geleneksel olarak coğrafi sınır içinde yetiştirilir.
Kaya tuzuyla sınırlı lezzetlendirme
Pişirme öncesinde oğlağın iç kısmına el ile kaya tuzu sürülür. Başka herhangi bir çeşni maddesi kullanılmaz.
Yer ocağı ve odun ateşi
Kebabın pişirildiği ocaklar zemin seviyesindedir ve meşe ya da çam ağacından elde edilen odunlarla yakılır. Oğlak, bu ateş üzerinde yatay biçimde çevrilerek pişirilir.
Üretim nasıl yapılır?
Oğlağın hazırlanması
13-14 kg ağırlığa ulaşmış 6-12 aylık dişi oğlak kesilip derisi yüzüldükten sonra, böbrekleri ve iç yağları dışındaki tüm organları çıkarılır. Hazırlanan oğlak 1 saat dinlendirilir ve kanı tamamen uzaklaştırılır.
Çubuğa yerleştirme ve sabitleme
Oğlak, genellikle çam ağacından yapılan gıda ile temasa uygun bir çubuğa boyun ve kuyruk kısmından geçirilir; bunun yerine yaklaşık 10 cm çapında paslanmaz çelik boru da kullanılabilir. Hava almadan pişmesi için arka ayakları, boynu ve sırtı iple bağlanır. Çelik yöntemiyle ön ayaklar diz hizasından kesilir ve karın bölgesinde açılan deliklere kilitlenir. Pişirme sırasında eğilmeyi önlemek için sırt kısmından çentik biçiminde bir parça alınır, bu bölüm içeriden çevirme çubuğuna iple sabitlenir ve iç kısma el ile kaya tuzu sürülür.
Çevirerek pişirme
Pişirmede zemin seviyesindeki yer ocağı kullanılır; ocak meşe veya çam ağacından elde edilen odunlarla yakılır. Oğlak ateşten 40-50 cm uzağa yerleştirilir, çevrilerek yaklaşık 2 saat pişirilir.
Nasıl satışa sunulur?
Çubukla taşıma ve parçalama
Pişen oğlak kebabı, takıldığı çubukla birlikte servis yapılacak yere getirilir ve çubuk çekilerek çıkarılır. Kebap, gıda ile temasa uygun kalın bir tahta üzerinde parçalara ayrılır ve tartılarak satışa sunulur.
Geleneksel pişirme günü nedir?
Pazar günü geleneği
Kebap geleneksel olarak, Olukbaşı Köyünde pazarın da kurulduğu çarşamba günü pişirilir. Düğün gibi toplu yemek taleplerinde ürün istisnai olarak diğer günlerde de üretilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ün ve üretim zorunluluğu
Coğrafi sınır Aydın ili Bozdoğan ilçesi Olukbaşı Köyüdür ve ürünün tüm üretim aşamaları bu sınır içinde gerçekleştirilir. Üretimde coğrafi sınırda yetiştirilen oğlaklar kullanılır.
Yerel ekonomik ve kültürel yer
Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı, Olukbaşı Köyünün ekonomisi ve kültüründe önemli bir yere sahiptir; ürün ile coğrafi sınır arasında ün bağı bulunur.
Yöresel üretim kültürü nasıl sürer?
Türkmen yörük mirası
Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabının geçmişi, Osmanlı döneminde Olukbaşı Köyüne yerleşen Türkmen yörüklere dayanır. Köy geleneklerinde erkekler kesim, derinin yüzülmesi, pişmiş kebabın parçalanması ve sunum işlerini; kadınlar ise kebabın pişirilmesini üstlenir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı, mahreç işareti olarak 8 Ağustos 2023 tarihinde 1445 numarayla tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 30 Nisan 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir. Tescil ettiren Nazilli Ticaret Odasıdır ve hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür. Ürün veya ambalajı üzerinde ürün ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda bu ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve ölçütleri
Denetimler, Nazilli Ticaret Odasının koordinasyonunda; Nazilli Ticaret Odası, Bozdoğan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü Gıda ve Yem Şube Müdürlüğü ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bozdoğan Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümünden konuda uzman birer kişinin oluşturduğu üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hâllerde ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılır. Denetimde oğlakların coğrafi sınırda yetişmesi ve uygun özellikte olması, üretim metodunun özellikle pişirme ve sunum bakımından uygulanması ile ürün ibaresi ve ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.