Coğrafi işaretli ürün · Muş
Muş’ta küçük parçalara ayrılan beyaz lahanadan hazırlanır. Reyhan, pul biber, limon, tuz ve su içeren karışım sirke eklenmeden, nohut veya ekşitilmiş hamurla ekşitilir; yemek yanında veya çorti yemeğinde kullanılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Muş Çorti Turşusu nedir?
Muş Çorti Turşusu, küçük parçalara ayrılan beyaz lahananın reyhan, pul biber, limon, tuz ve suyla hazırlanmasıyla elde edilir. Sirke eklenmez; ekşitme için nohut veya ekşitilmiş hamur kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sirke eklenmeden ekşitme
Çorti diğer turşulardan sirke eklenmemesi nedeni ile ayrılır.
Çortinin ekşi olması için nohut veya ekşitilmiş hamur kullanılır.
Lahana ve aromatik bileşenler
Bir çeşit turşu olan çorti; ufak doğranan lahana yapraklarının ve reyhan, pul biber, limon ve tuz ile su eklenerek kavanozlara basılması ile yapılır.
Nasıl üretilir?
Bileşenler ve tarif ölçüsü
- 1 büyük beyaz lahana (3–4 kg)
- 280 g kaya tuzu
- 15–20 g pul biber
- 15–20 g reyhan
- 1 limon
- 50 g nohut
- Kaynatılmış su
Lahananın hazırlanması ve turşunun kurulması
Temizlenmiş lahana küçük parçalara ayrılır. Kalan malzemelerle birlikte kavanozlara basılır. Üzeri kaynamış ve soğutulmuş su ile doldurulur.
Olgunlaşma ve tüketime hazır olma
Hazırlanan çorti 1–2 hafta bekletildikten sonra tüketime hazır hale gelir.
Yöresiyle bağı nedir?
Muş Çorti Turşusu, yörede uzun yıllardır bilinen ve yörenin kültürel mirası olan bir üründür. Kendine has üretim yöntemi ve şekli bakımından Muş ili ile özdeşleşmiştir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Yörede “kelem” denilen lahana uzun yıllardır yaygın biçimde tüketilir. Çorti, yemeklerin yanında yenildiği gibi yarma buğday ve et katılarak çorti yemeğinde de kullanılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicilde aktarılan rivayet
Sicilde Lokman Hekim’in Muş’a gelişiyle ilgili bir rivayet aktarılır. Rivayette yörede “kelem” denilen lahananın ve “uçkun” adı verilen bitkinin tüketimi birlikte anılır.
Yöresel mutfak ve kış hazırlığı
Muş mutfağında hayvancılığın etkisiyle et temel besinler arasında yer alır. Kışın uzun sürmesi nedeniyle aileler güz mevsimi gelmeden kışlık gıdalarını hazırlamaya başlar. Lahana, yöredeki adıyla kelem, farklı biçimlerde kış için hazırlanır; çorti bunların en yaygınlarından biridir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
294 tescil numaralı Muş Çorti Turşusu mahreç işareti olarak 25 Aralık 2017 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Muş Çorti Turşusu tescilde belirtilen malzemelerle ve üretim yöntemine uygun olarak üretilmesi, işlenmesi, pazarlanması, coğrafi işaretin kullanımı Denetim Komisyonu tarafından denetlenecektir. Denetim Komisyonu Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü koordinasyonunda, Muş İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden bir uzman personel, Muş Alparslan Üniversitesi tarafından görevlendirilecek bir personel ve Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından görevlendirilecek bir personelden oluşacaktır. Denetimler yılda bir kere yapılarak raporlanacaktır.
Komisyon, şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapabilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim merci hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
İşaret kullanımı ve denetim koşulları
Coğrafi işaret adı, üretici firma markasıyla birlikte ürünün üzerinde yer alır.
