Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’da tescilli Arapgir Köhnü Üzümünün tevek denen yaprakları, bulgur, pirinç ve kıymalı harçla sarılır. Limon dilimleri ve salçalı pişirme suyuyla tencerede tamamlanan sarmalar sıcak sunulur; taze veya salamura yaprak seçimi tuz ilavesinin kapsamını değiştirir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Tevek Yaprağı Sarması nedir?
Malatya Tevek Yaprağı Sarması, Arapgir Köhnü Üzümünün yaprağının kıymalı, pirinçli ve bulgurlu harçla sarıldığı Malatya yemeğidir. Tevek yörede asma yaprağına verilen addır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Arapgir Köhnü Üzümünün ince ve az damarlı yaprakları, haşlandıktan sonra sarı renk alır ve ekşimtırak tat verir.
Arapgir Köhnü yaprağı
96 sayı ile tescilli Arapgir Köhnü Üzümünün yaprakları zorunlu girdidir. Tevek adı bu asma yaprağını anlatır; taze veya salamura kullanılabilir.
Pirinç ve bulgurlu etli harç
Kıymalı harçta pirinç ve bulgur birlikte kullanılır. Harç ile salçalı pişirme suyunun yağ ve salça miktarları ayrıdır; dolma sıcak, isteğe bağlı yoğurtla sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşen listesi
Reçete 6–8 kişiliktir.
Malzemeler ve ölçüler
- 500 g salamura veya taze Arapgir Köhnü Üzümü yaprağı (tevek)
- 200 g pilavlık bulgur
- 250 g pirinç
- 300 g orta yağlı kıyma
- 300 ml ayçiçek yağı
- 1 adet kuru soğan
- 1 demet maydanoz
- 45 g domates salçası
- 15 g acı biber salçası
- 2 g pul biber
- 5–6 g karabiber
- 11 g tuz
- 1 adet limon
Pişirme malzemeleri
- 1 litre su
- 24 g domates salçası
- 13 g acı biber salçası
- 200 ml ayçiçek yağı
İç harcın hazırlanması
Kıyma, pilavlık bulgur, yıkanmış pirinç, küp şeklinde doğranmış kuru soğan, ince doğranmış maydanoz, domates ve biber salçası, baharatlar, tuz ve ayçiçek yağı bir kapta karıştırılır ve homojen bir kıvam elde edilinceye kadar 5–10 dakika yoğrulur.
Yaprakların sarılması
Arapgir Köhnü Üzümünün salamura edilmiş yaprakları, tuzunun çıkması için bir gece sıcak suda bekletilir.
Haşlama işlemi
Taze yaprak kullanılacak ise sıcak suda haşlanır. Yaprakların sapları koparılır, parlak kısmı dış tarafa gelecek şekilde gıda ile temasa uygun tepsi üzerine konulur. Üzerine iç harç konur, dağılmaması için yaprağın kenarları içe kıvrılarak sıkı bir şekilde sarılır. Bir tencerenin dibine bir sıra tevek yaprağı ya da etli kemik serilir. Üzerine sarmalar dizilip en üste halka şeklinde kesilmiş limon dilimleri konur.
Pişirilmesi özellikleri
Su, salça, ayçiçek yağı bir kapta karıştırılır. Taze yapraklar kullanılmışsa 11 g tuz eklenir. Salamura yaprak kullanılmışsa tuz eklenmez. Hazırlanan salçalı su tencereye ilave edilerek kaynamaya bırakılır.
Suda pişirme
Kaynadıktan sonra kısık ateşte 1–1.5 saat pişirilir. Malatya Tevek Yaprağı Sarmasının servisi sıcak olarak ve isteğe göre yanına veya üstüne yoğurt konularak yapılır.
Mevsimi ve kullanım dönemi
Malatya Tevek Yaprağı Sarması için yapraklar mayıs ayında, henüz körpeyken toplanır; taze veya salamura olarak kullanılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Malatya Tevek Yaprağı Sarmasının geçmişi eskiye dayanır. Malatya mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Malatya Tevek Yaprağı Sarmasının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Malatya ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1116 tescil numaralı Malatya Tevek Yaprağı Sarması mahreç işareti olarak 23 Mayıs 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya Tevek Yaprağı Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Malatya Tevek Yaprağı Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Malatya Tevek Yaprağı Sarması; pilavlık bulgur, pirinç, orta yağlı kıyma ve çeşitli çeşni vericiler ile hazırlanan harcın, 96 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Arapgir Köhnü Üzümü yapraklarına sarılıp pişirilmesi suretiyle üretilen yemektir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilyurt Belediyesinin koordinasyonunda, Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden, Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Yeşilyurt Belediyesi Yeşilyurt Kent Konseyinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii; üretimde Arapgir Köhnü Üzümünün yaprağının kullanılmasını; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu ve Malatya Tevek Yaprağı Sarması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
