Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’nın Arapgir ilçesinde kıyma, kuyruk yağı ve iki irilikte bulgurlu harç, salamura üzüm yaprağına küçük kareler biçiminde sarılır. Keçi kuyruğu yerleştirilen tencerede pişen sarmalara ilk yarım saatten sonra tereyağında kavrulmuş salça eklenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Arapgir Dolaması nedir?
Arapgir Dolaması; kıyma, kuyruk yağı, pilavlık bulgur, ince bulgur, soğan, maydanoz, salça, pul biber ve karabiberden oluşan iç harcın, salamura üzüm yaprağına sarılıp bir süre pişirildikten sonra üzerine tereyağında kavrulan salçanın ilave edilip pişirmenin tamamlanması suretiyle üretilen yemektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki irilikte bulgur ve kare sarma
Pilavlık ve ince bulgur, küçükbaş kıyması, kuyruk yağı, soğan ve yeşillik harçta birleşir. Salamura üzüm yaprağı yaklaşık 2,5–3 cm kenarlı kareler biçiminde sarılır.
Boccik tabanı ve son salça
Keçinin temizlenmiş kuyruk kısmı, yöredeki adıyla boccik, tencere tabanına yerleştirilir. Dolamalar yaklaşık iki saat pişer; ilk yarım saatten sonra tereyağında kavrulmuş salça eklenir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Altı kişilik reçete
6 kişilik Arapgir Dolaması için bileşenler
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg salamura üzüm yaprağı
- 300 g orta yağlı kıyma (küçükbaş)
- 150 g kuyruk yağı
- 150 g pilavlık bulgur
- 70 g ince bulgur
- 2 adet soğan 1/2 demet maydanoz
- 30 g karışık salça (domates ve biber salçası)
- 1 tatlı kaşığı pul biber
- 1/2 tatlı kaşığı karabiber
- 100 g tereyağı
Üzüm yaprağının seçimi ve salamura hazırlığı
Arapgir Dolaması için kullanılacak yaprağın salamura olması tercih edilir. Salamura işlemi için haziran ayında toplanan üzüm yaprakları üst üste dizilir. Ortalama 3 kg salamura yaprağı için 20 litre su kaynatılarak içine 1 su bardağı kaya tuzu ilave edilir. Üst üste dizilen yapraklar derin bir kaba konularak üzerine ağırlık konur ve hazırlanan karışım, yaprakların üzerini geçecek şekilde ilave edilir.
Yaprak ve harcın hazırlanması
1–2 gün bekletildikten sonra yapraklar alınır ve sap kısımlarına kaya tuzu ilave edilerek suyu el ile sıkılır. Sıkılan yapraklar desteler halinde ve hava almayacak şekilde plastik kaplara doldurulur. Kap dolduktan sonra üzerine alabildiği kadar su ilave edilir.1 tatlı kaşığı kaya tuzu daha ilave edildikten sonra kapak kapatılır. İç harcın hazırlanması Bulgurlar bir kapta sıcak su ile ıslatılır.
Soğanlar ve maydanoz ince ince doğranır.
Islatılan bulgura kıyma, kuyruk yağı, soğan ve salça ilave edilip harmanlanır, 3–5 dakika yoğurulur. Pul biber, karabiber ve maydanoz ilave edilip yoğrulur. Sarılacak üzüm yaprağı salamura olduğu için tuz ilave edilecekse bu husus göz önünde bulundurulmalıdır.
Doldurma ve biçim verme
Arapgir Dolamasının hazırlanması Yaklaşık 2–3 cm’ye ayarlanan salamura üzüm yaprağının orta kısmına bir tatlı kaşığı iç harç konulur ve yaprağın üst kısmı içe katlanır. Daha sonra yan kısımlarda içe katlanıp alt kısmı üzerine sarılır. Tencerenin alt kısmına yöresel dilde boccik denilen keçinin temizlenmiş kuyruk kısmı yerleştirilir. Hazırlanan dolamalar tencereye içerisine dikkatlice dizilir.
Sarma işlemi bittikten sonra tencereye içine 1–2 su bardağı ılık su ilave edilerek orta ateşte 2 saat pişirilir. İlk yarım saatten sonra dolamaların üzerine kavrulmuş tereyağı ve salça dökülür. Dolamaların dağılmasını önlemek için üzerlerine ağır bir kapak konur.
Yöresiyle bağı nedir?
Arapgir Dolamasının geçmişi eskiye dayanır. Arapgir ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu ve şekli bulunan Arapgir Dolamasının coğrafi sınır ile ün bağı vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Arapgir Dolamasının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Arapgir Dolaması piştikten sonra servis tabağına konur, isteğe göre maydanoz ve karabiber serpilerek servis yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Arapgir ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Arapgir Dolaması geçmişte çekilmiş kuyruk yağının bulgurla yoğrulmasıyla hazırlanır ve “kuyruk dolması” diye de anılırdı. Sicil, günümüzdeki hazırlıkta kıyma ile çekilmiş kuyruk yağının birlikte kullanıldığını belirtir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
955 tescil numaralı Arapgir Dolaması mahreç işareti olarak 24 Kasım 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Arapgir Dolaması ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Arapgir Dolaması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Arapgir Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Arapgir Belediyesi, Arapgirli Kadınlar Dayanışma Derneği ile Arapgir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretim metoduna uygunluğu.
- Kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
- Arapgir Dolaması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
