Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya ve çevresindeki tescilli ilçelerde yetiştirilen altı kayısı çeşidinden elde edilir. Hafif pürüzlü kabuğu açık veya koyu kahverengidir; içi tatlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Kayısı Çekirdeği nedir?
Malatya Kayısı Çekirdeği, coğrafi sınırda yetiştirilen Hacıhaliloğlu, Kabaaşı, Çataloğlu, Çöloğlu, Hasanbey ve Soğancı çeşidi kayısı (Prunus armeniaca L.) meyvelerinin çekirdekleridir.
Ayırt edici özellikleri
Malatya Kayısı Çekirdeğinin kabuk rengi açık veya koyu kahverengi olup kabuk hafifçe pürüzlüdür.
Kayısı çekirdeği, kabuk ve içten meydana gelir.
Bu çekirdeğin %30'unu çekirdek içi oluşturur.
Çekirdeğin ağırlığı ortalama 1–4 gramdır.
Kayısı üretiminin yan ürünü olan kayısı çekirdeği bölge ile ünlenmiş ve tercih edilen bir ürün haline gelmiştir.
Aşılı olmayan, “zerdali” olarak tanımlanan kayısıların çekirdekleri genellikle acıdır.
Bu, Malatya Kayısı Çekirdeğinin en önemli özelliğidir.
Bitki ve meyve özellikleri
Çekirdek, meyve ağırlığının %12–15’ini oluşturur.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kayısı çeşidine bağlı olarak kayısı çekirdekleri acı veya tatlı tada sahip olabilir.
Coğrafi sınırda yetiştirilen kayısıların neredeyse tamamının aşılı kayısılar olması nedeni ile Malatya Kayısı Çekirdeği amigdalin bileşiğini çok düşük düzeyde içerir ve tadı tatlıdır.
Hammadde ve bileşim
Acılık hidrolizden sonra hidrosiyanik asit oluşturan amigdalin bileşiğinin varlığından kaynaklanır.
Malatya Kayısı Çekirdeği Nasıl Yetiştirilir?
Hasat işlemi
Coğrafi sınırda üretilen, hasat olgunluğuna gelen kayısılar elle ve makine ile hasat edildikten sonra kurutma ve kükürtleme işlemi için işletmeye getirilir. Gün kurusu kayısı üretimi için saratlarla güneşe serilir veya kükürtleme işlemi yapılarak kurutma amacıyla güneşe serilir. 3 veya 4 gün sonra çekirdek çıkarma işlemi yapılır. Kükürtlenmiş ve kükürtlenmemiş kayısılar ayrı ayrı işlenir. Çıkarılan çekirdekler yıkanır ve güneşe serilerek 5–6 gün kurumaya bırakılır.
Kuruduktan sonra toplanarak depoya alınır.
Malzemeler ve ölçüler
- Çekirdekler, çekirdek kırma makinesi ile kırılır.
- Elde edilen çekirdek içi güneşte 48 saat veya kurutma fırınında yaklaşık %10 nem içeriğine ulaşana kadar kurutulur.
- Piyasaya iç çekirdek olarak sunulacak Malatya Kayısı Çekirdekleri ambalajlanır ve kuru, serin ortamda depolanır.
Muhafaza koşulları
Piyasaya kabuklu olarak sunulacak Malatya Kayısı Çekirdekleri ambalajlanır ve kuru, serin ortamda depolanır.
Kabuk kırma öncesi ıslatma
- İç çekirdek üretimi için kabuklu çekirdekler havuzlarda 12–14 saat ıslatılır.
Yöreyle bağı
Üretim sınırı Malatya ili ile Elazığ’ın Baskil, Sivas’ın Gürün, Adıyaman’ın Gölbaşı ve Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçeleridir. Bu alanda yetiştirilen Hacıhaliloğlu, Kabaaşı, Çataloğlu, Çöloğlu, Hasanbey ve Soğancı kayısı çeşitlerinin çekirdekleri kullanılır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
573 tescil numaralı Malatya Kayısı Çekirdeği menşe adı olarak 15 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya Kayısı Çekirdeği ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Malatya Kayısı Çekirdeği ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Malatya Ticaret Borsası koordinasyonunda yapılır. Malatya Ticaret Borsası, Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Malatya İnönü Üniversitesi Gıda Mühendisliği ve Malatya Ziraat Odasından birer uzman katılır. Rutin denetim yılda bir kez; şikâyet halinde ve gerekli durumlarda her zaman yapılır.
Kayısı çeşidi Çekirdek iç ağırlığı (g) Çekirdek şekli/ rengi Organoleptik özellikler Üretim aşamaları Depolama koşulları Amblem kullanımının uygunluğu Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
