Kütahya Tosunumu

Coğrafi işaretli ürün · Kütahya

Kütahya’da açılan hamura haşhaş ezmesi sürülerek katlı yapı oluşturulur. Yeniden açılan hamur mercimekli harçla doldurulup fırında pişirilir; haşhaşlı katlar ve mercimekli iç harç ürünü birlikte tanımlar.

TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi1665 – 25.11.2024
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırKütahya İli
Ürün sınıfıBörekler Ayırt edicilikHaşhaşlı Katlar Ve Mercimekli Harç Temel bileşenBuğday Unu

Kütahya Tosunumu nedir?

Kütahya Tosunumu; un, su ve tuz kullanılarak hazırlanan hamurun parçalara ayırarak oklava ile açılıp haşhaş ezmesi sürülerek kat kat hamur elde edilmesi ve tekrar açılarak içine mercimekli harç konulup fırında pişirmesiyle üretilen bir börektir.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

1

Bohça biçimi

Daha sonra hazırlanan haşhaş ezmesi karışımı sürülür, kenarlardan katlanarak bohça şeklinde kat kat bir hamur elde edilir.

2

Hamur ve iç harç yapısı

Kütahya’da açılan hamura haşhaş ezmesi sürülerek katlı yapı oluşturulur.

3

Biçim ve hazırlama yöntemi

Yeniden açılan hamur mercimekli harçla doldurulup fırında pişirilir; haşhaşlı katlar ve mercimekli iç harç ürünü birlikte tanımlar.

Nasıl hazırlanır ve pişirilir?

1

Malzemeler ve ölçüler

  • 15 –
2

Hamur malzemeleri

  • 1 kg un (özel amaçlı buğday unu)
  • 30 g tuz
  • 500–600 ml su
  • 250 g haşhaş ezmesi
  • 200 ml ayçiçeği yağı
  • 150 g tereyağı ya da margarin
3

Hamurun hazırlanması ve açılması

Belirlenen miktardaki un, su ve tuz derin bir kabın içerisinde yoğrularak orta yumuşaklıkla bir hamur elde edilir ve özdeşleşmesi için 5–10 dakika oda sıcaklığında dinlendirilir. Bu sırada Haşhaş ezmesi ve ayçiçeği yağı homojen bir şekilde karıştırılır. Tereyağı oda sıcaklığına getirilir. Dinlenmiş hamur yaklaşık 400 g’lık bezeler halinde dörde bölünür.

Bezeler oklava ile temiz düz bir zemin üzerinde çok ince yufkalar halinde açılır. Açılırken hamur hafifçe çekiştirilerek daha da ince hale getirilir. Yüzeyine bir kaşık ile önce bir miktar tereyağı sürülür. Daha sonra hazırlanan haşhaş ezmesi karışımı sürülür, kenarlardan katlanarak bohça şeklinde kat kat bir hamur elde edilir. Tüm bezelere aynı işlem uygulanır ve bezeler yaklaşık 30 dakika dinlendirilir.

4

İç harç malzemeleri

  • 250 g yeşil mercimek
  • 10 g tuz
  • 5 g karabiber
  • 5 g nane
5

İç harcın hazırlanması

Yeşil mercimek, üzerini geçecek kadar su ile yumuşayana kadar haşlanır. Haşlanan mercimek süzülür ve tuz, karabiber ve nane eklenerek karıştırılır. Karışım soğumaya bırakılır.

6

Yufkanın açılması ve kare kesilmesi

Dinlendirilen hamur bezeleri oklava ile temiz düz bir zemin üzerinde yaklaşık 1 cm kalınlığında açılır ve yaklaşık 10×10 boyutlarında kare şeklinde kesilir.

7

Mercimekli harçla kapatma ve pişirme

Her bir parçanın içine bir yemek kaşığı kadar mercimekli harç konarak önce üst kenar sonra alt kenar katlanarak kapatılır ve bir tepsiye yerleştirilir. Bütün hamur bezelerine aynı işlem uygulanır. Tepsiye dizilen böreklerin üst yüzeylerine kalan haşhaş ezmesi karışımı sürülür ve 200–220 °C’de 20–30 dakika pişirilir.

Yöresiyle bağı nedir?

Kütahya Tosunumunun coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Kütahya ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Kütahya Tosunumunun tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.

Nasıl sunulur ve tüketilir?

Mercimekli iç harç ve haşhaşlı katlarıyla hazırlanan börek günlük olarak tüketilir. Fırınlanmış kare parçaların üst yüzeyinde haşhaş ezmesi karışımı bulunur.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

1665 tescil numaralı Kütahya Tosunumu mahreç işareti olarak 25 Kasım 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Kütahya Tosunumu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kütahya Tosunumu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Sicildeki denetim düzeni

Denetimler; Kütahya Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde ve Kütahya Ticaret Borsası ve Kütahya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman ikişer kişinin katılımıyla 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda 1 defa, ayrıca gerek görülmesi ve şikâyet halinde her zaman yapılabilir.

Denetim mercii tarafından; Kütahya Tosunumunun üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Kütahya Tosunumu ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-17