Coğrafi işaretli ürün · Gümüşhane
Gümüşhane’nin Kelkit ilçesinde ekşi mayalı hamur tereyağıyla yağlanıp rulo ve ardından gül biçimine getirilir. İç harç kullanılmadan taş fırında pişirilen kete, katlı yapısı ve yoğun tereyağı aromasıyla ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kelkit Ketesi nedir?
Kelkit Ketesi; buğday unu, su, tuz, ekşi maya, yumurta, tereyağı ve süt ile üretilen hamur işidir. İçsiz olarak hazırlanan ve taş fırınlarda pişirilen Kelkit Ketesi, yoğun tereyağı aromalı, altın-kahverengi renkte, yuvarlak gül şeklindedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde, ziyaret ettiği Kelkit ilçesinin Çimen köyünün ketesinin meşhur olduğundan bahsetmiştir.
İlçede, 40 seneyi aşan süredir Kelkit Ketesi üretimine devam etmekte olan işletmeler mevcuttur.
Bölgedeki köy düğünlerine, komşulara Kelkit Ketesi gönderilerek davet edilmesi ve bayramlarda misafirlere Kelkit Ketesi sunulması, ürünün yöre geleneğindeki yerini ve önemini gösterir.
Gül biçiminde sarım
Kelkit Ketesi üretimi için hazırlanan hamur, baklava yufkası kalınlığında açılarak tereyağı ile yağlanır ve önce rulo, daha sonra gül şekli verilir.
Üretim tekniği ve ustalık
Ustalık becerisi gerektiren bu üretim metodu ürünün kat kat yapıda olması ve ağızda dağılmasını sağlar.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yöresel süt, yumurta ve tereyağının rolü
Kelkit Ketesi içeriğinde geleneksel olarak ilçede üretilen yumurta, süt ve tereyağı kullanılır. Kelkit Yaylası, Ernek Yaylası, Çimenli Yaylası, Devekorusu Yaylası ve Kızılca Yaylası gibi doğal bitki örtüsüne sahip otlakların coğrafi sınır içerisinde yer alması, yılın büyük kısmında taze ot ile beslenen hayvanlardan yüksek kaliteli tereyağı, süt ve yumurta elde edilmesine olanak sağlar. Kelkit Ketesi üretiminde kullanılan bileşenler aşağıdaki gibidir.
Malzemeler ve ölçüler
- 1,5 kg buğday unu
- 200 g ekşi maya
- 1 L su
- 10 adet yumurta
- 20–25 g tuz
- 450–500 ml inek veya koyun sütü (önceden kaynatılıp soğutulmuş)
- 450–500 g tereyağı
- 300–4000 g eritilip soğutulmuş tereyağı (yufkaları yağlamak için)
Hamurun hazırlanması
Kete Hamurunun hazırlanması için süt, su, tereyağı, ekşi maya, yumurta, un, tuz derin bir karıştırma kabına konur; orta sert kıvama gelene ve toparlanana kadar yoğurulur. Hamurun üzerine hafif nemli bir bez örtülerek oda sıcaklığında 30 dakika kadar mayalanmaya bırakılır. Dinlenen hamur bezelere ayrılır. Pişmeye hazır 1 adet Kelkit Ketesi hamurunun ağırlığı 300–320 g arasındadır.
Hamur bezelerinin açılması
Hamur bezelerini açmak için tezgâha buğday unu serpilir. Hamur bezeleri oklava ya da merdane ile baklava yufkası kalınlığında olacak şekilde açılır.
Yufkaların yağlanması ve rulo şekline getirilmesi
Tereyağı kısık ateşte eritilir. Yufkaların üzeri, erimiş tereyağı ile eşit şekilde yağlanır. Yağlanan yufkalar rulo şeklinde sarılıp kendi içinde döndürülür ve gül şekli verilir. Her bir yufkaya aynı işlem uygulanır ve 30 dakika dinlendirilip üzerine yumurta sarısı sürülür.
Fırında pişirme
Kete hamurları odun ateşinde kızdırılmış 200°C sıcaklıktaki taş fırında, üzerleri kızarıncaya kadar yaklaşık 40 dakika pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Kelkit ilçesinin geleneklerinde önemli bir yere sahip olup üretimi, ustalık becerisi gerektirir. Ayrıca üretiminde coğrafi sınır içerisinde üretilen süt, yumurta ve tereyağı kullanılır. Bu sebeplerle Kelkit ilçesi ile ün bağı bulunan Kelkit Ketesinin üretim aşamalarının tamamı, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilir. Bu sebeplerle Kelkit Ketesinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Kelkit Ketesi üretiminin geçmişi eskiye dayanır.
Kelkit Ketesinin geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kelkit Ketesi, gıda ile temasa uygun ambalajlarda satışa sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
961 tescil numaralı Kelkit Ketesi mahreç işareti olarak 2 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Kelkit Ketesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kelkit Ketesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kelkit Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde, Kelkit Esnaf ve Sanatkârlar Odasından, Kelkit İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Kelkit Belediyesinden konuda uzman 4 kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak 6 ayda bir ve ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine her zaman yapılır. Denetime esas kriterler aşağıda belirtilmektedir. Kelkit Ketesinin üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Pişmemiş ürünün gramajının uygunluğu. Ürünün taş fırında pişirilmesi.
Üretim metoduna uygunluğu. Ürünün duyusal özelliklerinin uygunluğu. Kelkit Ketesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
