Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’nın Kaş ilçesinde Margaz çeşidinden yetiştirilen sofralık üzümdür. Sarı-yeşil taneleri olgunlaştıktan sonra dalında bekledikçe gül rengine dönebilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kaş Margaz Üzümü nedir?
Kaş Margaz Üzümü; Vitis vinifera L. türünün Margaz çeşidi kullanılarak Kaş ilçesinde üretilen ve sofralık olarak tüketilen bir üzümdür.
Ayırt edici özellikleri
Salkım ve tane yapısı
Kaş Margaz Üzümünün Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (üzüm şırasında) Oldukça dayanıklı sap ve tane yapısına sahiptir.
Salkım ağırlığı 440–500 g, tane ağırlığı ise 3–5 g’dır.
Uzun bir sülük yapısına sahiptir.
Salkım yapısı konik ve orta sıklıkta olup büyük-çok büyük salkımlara sahiptir.
Genellikle irilik olarak büyük, yeşil-sarı, geniş eliptik tanelere sahip olup rakım yükseldikçe ve dalında bekledikçe tane rengi pembe-kırmızıya döner.
Tanenin saptan kopma direnci yüksek olup orta derecede kabuk kalınlığına sahiptir.
Çekirdek en ve boy olarak uzun yapıda olup tek çekirdek ağırlığı orta seviyededir.
Bitki ve meyve özellikleri
Genç sürgünlerde yapılan gözlemlerde; sürgün ucu çok açık, yoğun bir yatık tüylülük ve orta derecede antosiyanin renklenmesi bulunmakta olup sülüklerin sürgün üzerindeki dağılımı kesikli (2+0+2) yapıdadır.
Genç yaprak üst yüzeyi yeşille birlikte antosiyanin noktalarına sahiptir.
Yaprak alt yüzeyinde damarlar arasında yoğun yatık tüylülük bulunur.
Olgun yaprak özelliklerine bakıldığında ise genel olarak orta büyüklükte yaprağa sahiptir.
5 loplu bir yaprak yapısı mevcuttur.
Yaprak üst ayası ana damarlarında orta derecede antosiyanin renklenmesi bulunur.
Yaprak sapı cebi yarı açık durumdadır.
Yaprak üst ve alt ceplerinin taban şekli U şeklindedir.
Yaprak alt yüzünde yatık tüylülük orta derecede olup dik tüylülük ise seyrek durumdadır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Titrasyon asitliği (tartarik asit cinsinden) (g/100g) | 3,3-4,2 |
| pH | 3,92-4,16 |
| Suda çözünebilir kuru madde (briks değeri) (en az, %) | 20 |
| Toplam fenolik madde (mg GAE/kg) | 2352-2527 |
| Toplam tanen (g TA/kg) | 1,03-1,77 |
Kaş Margaz Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Sayısal özellikler
Kaş Margaz Üzümü yetiştiriciliğinde yeni bir bağ kurarken iyi bir kök gelişimi için, sonbahar aylarında ve arazinin kuru olduğu dönemlerde, ortalama 40 cm derinlikte krizma yapılır. Dikim için arazinin durumuna göre goble (yer bağı), duvar veya çardak sistemlerinde 1,5 x 3 m sıra arası ve 1,5 m x 2 m sıra üzeri mesafeler verilir.
Dikimde; toprağın yapısı, taşlılık ve nematod ile bulaşıklık durumu göz önünde bulundurularak 41 B (41 B Millardet et de Grasset), 420 A (420 A Millardet et de Grasset) ve 140 Ru (140 Ruggeri) Amerikan asma anacı üzerine aşılı Margaz üzüm çeşidi asma fidanları kullanılır. Yeni tesis edilecek olan bağlarda nitelikli çelik, aşı kalemi ve fidanların kullanılması büyük önem arz eder.
Üretim yeri ve çevresi
Uzun yıllardır mevcut şartlara adapte olduğu için nadiren kendi kökü üzerinde bağlar da tesis edilebilir. Üzüm bağları, genellikle çardak sistemi terbiye şekillerinde kurulur. Eski asmalar ağaçlara sarılı olarak ya da çardağa alınmış şekilde yetiştirilir. Sıralara; iklim, toprak şartları ve arazinin meyil durumu da göz önünde bulundurularak yön verilir. Bağlarda en iyi güneşlenme; kuzey-güney veya doğu-batı istikametleri dizilimi şeklinde yapıldığında gerçekleşir.
Küçük arazilerde ise sıraların uzun kenara paralel olarak yapılması sicilin tavsiyesidir. Dikimden itibaren ilk 2 yıl kök gelişimi ve şekil verme aşaması olup üçüncü ya da dördüncü yıldan itibaren istenilen verim başlar.
Toprak ve İklim İstekleri
Kaş Margaz Üzümü; hafif-orta bünyeli, iyi havalandırılabilen, iyi nem tutan, tuz içeriği düşük, iyi dayanım sağlamış ve bulunduğu topoğrafik durumdan kaynaklı kireç içeriği yüksek, kumlu-killi-tınlı yapıda, pH’sı hafif alkali karakterdeki topraklarda yetiştirilir. Akdeniz iklimi ve özellikle denizden gelen rüzgârlar üzüm yetiştiriciliğini olumlu etkileyen başlıca iklim koşullarıdır. Asmada döllenmenin istenilen şekilde olabilmesi için yağış ve sis olmaması ve günlük ortalama sıcaklığın 15 °C’nin altına düşmemesi istenir.
Toprak Hazırlığı ve Gübreleme
Bağcılıkta toprak işleme; yabancı otlarla mücadele, toprağın havalandırılması ve ısıtılması, toprakta bulunan bitki besin maddelerinin alımının kolaylaştırılması ve kayıpların önlenmesi, toprağın su tutma kapasitesinin arttırılması, sulama ve yağışlardan sonra toprak yüzeyinde oluşan kaymak tabakasının kırılarak su kaybının önlenmesi ve gübrelerin toprağa karıştırılması amacıyla yapılır. Dikimden önce arazinin düzeltilmesi, yapılacak diğer yetiştiricilik faaliyetlerini de kolaylaştırır.
Üzüm bağlarında sonbahar ve ilkbahar aylarında olmak üzere yılda 2 defa toprak işlenir. Coğrafi sınırın kumlu-killi-tınlı yapıda olması ve bölgenin vejetasyon döneminde çok yağış almamasından dolayı yabancı ot varlığı nispeten azdır. Gerekli görüldüğünde ilkbahar-yaz aylarında diskaro vb. tarım aletleri ile yüzlek sürüm yapılması uygun olur.
Böylelikle yabancı ot kontrolü, yağışlar ve taşırma şeklindeki sulamalardan sonra oluşabilecek kaymak tabakasının kırılarak toprağın havalandırılması ve su kaybının önlenmesinde kolaylık sağlanır. Asmalarda gözlerin kabarması (uyanma) öncesinde taban gübrelemesi, daneler saçma veya koruk iriliğine ulaştığında ise üst gübreleme olmak üzere yılda en fazla 2 defa gübreleme yapılır. Gübrelemede organik gübreler ve/veya mineral gübreler kullanılır. Toprak analizlerine göre gübreleme yapılması sicilin tavsiyesidir.
Budama özellikleri
Uygun teknikler kullanılarak yapılan doğru budama, bitkinin verim ve gelişimini olumlu yönde etkiler. Kaş Margaz Üzümü asmasında verimli gözler dikkate alınarak 4–5 göz üzerinden kısa budama yapılması uygun olur. Budama her yıl düzenli olarak yapılmalıdır.
Sulama işlemi
Yeni bağ tesisinde, dikimden itibaren ilk yıllar bağın gelişme dönemi olduğu için, iklim ve yetiştiricilik koşulları dikkate alınarak sulama yapılır. Yağış rejiminin düzensiz, yetersiz veya kurak olduğu durumlarda, üzüm bağları mutlaka sulanmalıdır. Kaş Margaz Üzümünün özellikle pergola (çardak) sisteminde yetiştirildiği yerlerde yaz aylarında bitkinin ihtiyacı oranında sulama yapılmalıdır. Modern sulama yöntemleri ile damlama sulama yapılması sicilin tavsiyesidir.
Zirai Mücadele
Bitki hastalıkları ve zararlıları, yabancı ot gibi istenmeyen unsurlara karşı zirai mücadelede ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri kullanılır. Toprağın uygun şekilde işlenmesi, toprak kabartma, çapalama vb. işlemler yabancı ot mücadelesindeki etkili yöntemlerdir.
Hasat işlemi
Kaş Margaz Üzümünün hasadı iklime bağlı olmakla birlikte genellikle ağustos sonu ile eylül başında yapılır. Üzümün istenilen olgunluktaki sarı-yeşil ve tonlarındaki rengini aldığı dönemde hasadına başlanır. Üzümler saplarıyla birlikte salkım olarak ve asmalara zarar vermeden toplanarak hasat edilir. Hasat edilen üzümler gıda ile temasa uygun kasalara/kaplara alınır.
Piyasaya Arz
Kaş Margaz Üzümü; ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgilerinin olduğu, gıda ile temasa uygun ambalajlarda tüketiciye arz edilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Özellikle Kaş Margaz Üzümünün briks değerinin % 20 ve üzerinde olması hasat olgunluğu için önemli bir kıstastır.
Muhafaza koşulları
Üzümün muhafaza ve nakliyesinde raf ömrünün diğer üzüm çeşitlerine göre daha uzun olmasını sağlar. Kaş Margaz Üzümü dayanıklı sap ve tane yapısına sahip olması sayesinde muhafaza ve nakliyeye uygundur. Hemen tüketilebileceği gibi kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda/depolarda muhafaza edilebilir. Depolamada üzümler üst üste fazla istiflenmemelidir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Üretim yeri ve çevresi
Coğrafi sınırın; killi-tınlı ve kumlu-killi-tınlı yapıda, organik madde içeriği yönünden yeterli seviyede, pH’ı hafif alkali karakterde, kireç içeriği fazla, tuzsuz ve drenaj sorunu olmayan topraklarında yetiştirilir. Kaş Margaz Üzümünün ayırt edici özellikleri yetiştiği coğrafi sınırın iklimi, toprak yapısı ve güneye bakan yamaçlarda yetişiyor olması ile ortaya çıkar.
Akdeniz iklimi ile batı-güneybatı ve kuzeyden esen rüzgârlar soğuklama ihtiyacını karşılar. Vejetasyon dönemi sıcakları ve güneye bakan yamaçlar güneşlenmeyi destekler. Yıllık yağış 526–846 mm, çiçeklenme-hasat arasındaki haziran-eylül yağışı 27–55 mm aralığındadır. Bu koşullar şeker-asit ve tanen dengesiyle hasat olgunluğunu destekler.
Bu sebeple yetiştiği coğrafi sınırın toprak ve iklim yapısına bağlı olarak yüksek rakımlarda (800–1100 m) aralık-ocak aylarına kadar dalında dayanım sağlayabilmekte olup bekledikçe tane kabuk rengi gül rengine döner.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1731 tescil numaralı Kaş Margaz Üzümü menşe adı olarak 2 Mayıs 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Başvuru 20 Ekim 2023 tarihinde yapılmıştır. Kaş Margaz Üzümü ibareli aşağıda yer alan logo ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Kaş Margaz Üzümü ibareli logo ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Kaş Ziraat Odası koordinatörlüğünde ve Kaş Ziraat Odası, Kumluca Ticaret ve Sanayi Odası ve Kaş Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünden ürün hakkında bilgi sahibi birer personelin katılımıyla oluşan en az 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman kontrol yapılacaktır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde Margaz çeşidi üzümün kullanılması. Üretim metoduna uygunluk. Kaş Margaz Üzümü ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
