Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Alanya’da yetişen, uzun ve düz biçimli, tatlı ve hafif aromalı keçiboynuzu meyvesidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup nedir?
Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup, Ceratonia siliqua türü ağaçtan elde edilen bir meyvedir. Kahverengi, uzun ve düz yapıdaki meyve; tatlı ve hafif aromalı olarak tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Uzun, düz ve aromalı meyve
Meyvenin tanımlayıcı görünümü kahverengi renk, uzunluk ve düz yapıdır. Tatlı ve hafif aromalı karakteri, bu fiziksel görünümü tamamlayan duyusal özelliktir.
Fiziksel ölçüler ve renk
Sicilde meyve ağırlığı 28,8–41,8 g, boyu 191–218 ml, eni 23–28 ml ve et kalınlığı 7,5–11 ml aralığında verilir. Kabuk rengi koyu kahverengi, meyve iç rengi açık kahverengidir; çekirdek sayısı 13–15 olarak belirtilir.
Kimyasal değerler
Kül miktarı 2,41–2,86 g/100 g, toplam sabit yağ miktarı 0,12–0,25 g/100 g aralığındadır. Sakkaroz oranı %30,05–32,55; glikoz oranı %1,96–2,85 ve fruktoz oranı %1,79–2,53 olarak kayda geçirilmiştir.
Tablo 1. Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnupun fiziksel özellikleri
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
| Meyve ağırlığı (g) | 28,8 – 41,8 |
|---|---|
| Meyve boyu (ml) | 191 – 218 |
| Meyve eni (ml) | 23 – 28 |
| Et kalınlığı (ml) | 7,5 – 11 |
| Meyve kabuk rengi | Koyu kahverengi |
| Meyve iç rengi | Açık kahverengi |
| Çekirdek sayısı | 13 – 15 |
Tablo 2. Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnupun bazı kimyasal özellikleri
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
| Kül miktarı (g/100 g) | 2,41 – 2,86 |
|---|---|
| Toplam sabit yağ miktarı (g/100 g) | 0,12 – 0,25 |
| Sakkaroz (%) | 30,05 – 32,55 |
| Glikoz (%) | 1,96 – 2,85 |
| Fruktoz (%) | 1,79 – 2,53 |
Nasıl yetiştirilir?
Bahçe kurulumu ve fidan hazırlığı
Üretimin büyük bölümü doğal yollardan karşılanırken ekim alanı, plantasyon benzeri keçiboynuzu bahçeleri tesis edilerek oluşturulur; üretim fidan yetiştiriciliği yoluyla da yapılır. Aşılı fidanlar erken ilkbaharda dikilir ve fidanların sera ortamından tül sera ortamına alınması gerekir. Taze sürgünlerde sürgün ucu bitleri, kırmızı örümcek ve unlu bit kontrolleri yapılır; fidan beslemesinde NPK ile organik madde uygulanır.
Arazi hazırlığı ve dikim
Dikilecek arazide krizma yapılması, bunun mümkün olmadığı durumda yalakların kepçeyle açılması öngörülür. Dikimde iyi yanmış hayvan gübresi, tercihen küçükbaş gübresi, ile taban gübresi tavsiye edilir; dikilecek fidanların kök atmamış olması ve kazık kökünün kırılmaması gerekir. Fidanlar genellikle kıraç araziye sonbaharda dikilir; sulanabilir arazilerde ise ilkbahar dikimi yapılabilir.
İlk yıllardaki bakım
Fidanlar toprağa alınırken kese toprağının dağıtılmamasına ve derine dikilmemesine dikkat edilir; dikimden sonra can suyu verilir. Sonbaharda dikilen fidanlar yağmur durumuna göre sulanır; fidanlar arasında 5 × 5 m dikim aralığı bırakılır ve bir dönüme yaklaşık 40 fidan dikilebilir. Dikimden sonraki iki yıl sulama iklim ve toprak özelliklerine göre yapılır; ilk gelişim yıllarında NPK, iz elementleri ve organik madde ihtiyaçları karşılanır.
Taçlandırma, budama ve sulama
Fidanların aşı boyu bir metre olduğunda tepeleri kesilerek taç oluşturulur; daha sonra tacın içine dönen dallar alınarak goble budama sistemi uygulanır. Ağaçların gelişmesi ve güçlenmesi için imkân dâhilinde sulama yapılır; meyve etinin siyahlaşması ile şeker oranının düşük olması sulamaya göre değişim gösterir. Sicilde genel ilaçlama yapılmadığı belirtilir; bununla birlikte iç kurduna karşı yılda iki ilaçlama öngörülür.
Çöğürden fidan üretimi
Aşı ile çoğaltmada önce aşılamada kullanılacak çöğürler yetiştirilir. Sert ve geçirimsiz kabuklu tohumların çimlenmesi olumsuz etkilenir; çimlenmeden sonra çöğürün aşılama için 10 mm üzeri çapa ulaşması yaklaşık 1,5–2 yıl sürer. Aşılama başarısı aşı tipi, aşılama zamanı, çöğür çapı ve aşı sonrasındaki kültürel işlemlerin zamanında yapılmasına bağlıdır; çimlendirilen çöğürlere yöreye özgü keçiboynuzu çeşidi aşılanarak fidan elde edilir.
Çimlendirme uygulaması
Delice çekirdekler, klorsuz suda altı saat bekletilir ve suyun üzerine çıkan çekirdekler ayıklanır. Suda çöken çekirdekler bez, kâğıt havlu ya da torf içinde bir hafta tutulmak üzere çimlendirme kasalarına alınır; çimlendirme bezleri sürekli nemli tutulur ve kasaların üzeri streçle kapatılarak terletme yapılır. O yılın bir yıllık çekirdekleri seçilir, küçük saksılara 2–3 tohum bırakılır ve güçlü olan kullanılır. İki yapraklı çimlenen tohumlar ekime alınır; tohumlar 15x25x34 ebatlarındaki plastik torbalara yerleştirilir.
Aşılama ve sürgün gelişimi
Fideler kurşun kalem kalınlığına geldiğinde yongalı göz aşısı, dilcikli göz aşısı veya dilcikli (İngiliz) kalem aşısı uygulanabilir. Aşılama kasım sonu ile mart ayı sonunda yapılır; aşılanan fidanlar ortalama 20–30 günde sürmeye başlar ve bahar aylarında sürgüler 10–15 cm boya ulaşır.
Nasıl hasat edilir, ambalajlanır ve muhafaza edilir?
Hasat, ambalajlama ve muhafaza
Hasat eylül ve ekim aylarında yapılır. Meyve 15 kilogramlık kolilere veya 20–25 kg’lık çuvallara konularak paketlenir. Ürün, 15–20 °C’de nemsiz ve kuru ortamda muhafaza edilir; depolama ortamının nem oranı en fazla %60 olur ve meyveye soğutma ya da ısıtma işlemi uygulanmaz.
Hasat ne zaman yapılır?
Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup hasadı eylül ve ekim aylarında yapılır.
Alanya ile bağı nasıl kurulur?
Alanya’da yıllık ortalama sıcaklık 20 °C’nin altına düşmez ve yaz aylarında sıcaklık 35 °C’ye kadar çıkabilir. Ilıman kışlar, dona duyarlı bitkide don riskini azaltır; yüksek sıcaklıklar ise gelişim ve meyve kalitesi için elverişli ortam sağlar.
İlçede yıllık yağış miktarı yaklaşık 515 mm, yağışlı gün sayısı 119,7’dir. Derine inen kök sistemi kuraklığa dayanıklılık sağlar; mineral bakımından zengin toprakları sevmeyen bitki için Alanya’daki terra-rossa yaygın bir yetişme ortamıdır. Yüksek sıcaklık, düşük yağış ve fakir toprak yapısı, ürünün karakteristik özellikleriyle ilişkilendirilir.
Ürün Antalya’nın Alanya ilçesinde uzun yıllardır üretilir ve ilçenin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir; bu durum coğrafi sınır ile ün bağına dayanak oluşturur. Mahreç işareti kapsamındaki tüm üretim aşamaları Antalya ili Alanya ilçesi sınırında gerçekleştirilir. Bu sınırdaki muhafaza koşullarında meyve 15–20 °C’de, nemsiz ve kuru ortamda tutulur; depolama nemi en fazla %60 olmalıdır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü ve işaret kullanımı
Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup, 1705 numarayla mahreç işareti olarak 26.02.2025 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 17.04.2024 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Alanya Keçiboynuzu / Alanya Harnup” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bunun ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Alanya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Alanya Ticaret ve Sanayi Odası, Alanya Ziraat Odası ve Alanya İlçe Tarım Müdürlüğünden konusunda uzman birer kişinin katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetim yılda en az bir kez gerçekleştirilir; şikâyet üzerine veya gerekli görülen durumlarda ek denetim yapılabilir.
Denetimler, 6769 sayılı Kanun uyarınca raporlanır ve her yıl Alanya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii; coğrafi işaretin kullanım biçimini, üretim metodunu, hasadı, olgunlaştırmayı ve depolama ya da muhafaza koşullarını kontrol eder. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Alanya Ticaret ve Sanayi Odası, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.