Coğrafi işaretli ürün · Burdur
Karamanlı Cevizi, Burdur’un Karamanlı ilçesinde yetiştirilen ve belirli ceviz çeşitleriyle tanımlanan menşe adlı cevizi ürünüdür.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karamanlı Cevizi nedir?
Karamanlı Cevizi, ceviz ürün grubunda yer alan ve üretiminde Şebin, Kaman 1 ile Yalova 1 çeşitleri kullanılan bir üründür. Karamanlı Cevizi adı, Burdur ili Karamanlı ilçesi sınırları için menşe adı olarak tescil edilmiştir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kullanılan ceviz çeşitleri
Karamanlı Cevizi üretiminde Şebin, Kaman 1 ve Yalova 1 ceviz çeşitleri kullanılır. Bölgenin toprak yapısı ile fidan dikimi ve bakımı için uygulanan yöntemler, ürünün farklılık unsurları arasında yer alır.
Bileşim değerleri
Ürünün yağ oranı %68,23 (± 3), protein oranı %17,43 (± 1) ve karbonhidrat oranı %7,55 (± 1) olarak kaydedilmiştir. Sicilde, topraktaki kireç, potasyum, kalsiyum ve azotla ilişkilendirilen koşulların cevizin yağlanması, iç doluluğu, gelişimi ve renk almasına katkı sağladığı belirtilir.
Görünüm ve fiziksel yapı
Karamanlı Cevizinin boyu 42,47 mm (± 1,68), eni 34,00 mm (± 2,02) ve genişliği 33,41 mm (± 1,82) olarak belirtilir. Sicil, yüksek potasyum değerini cevizin iç doluluk oranıyla ilişkilendirir.
Soğuğa dayanım
Karamanlı’da yetiştirilen ceviz ağaçları, çiçek ve çağla dönemlerinde -5°C’ye kadar soğuğa dayanır; sicilde bu koşullarda ürünün zarar görmediği ifade edilir. Topraktaki potasyum miktarı yaklaşık 174 ppm’dir ve bu değerin bitkinin dona karşı direncini artırdığı belirtilir.
Karamanlı Cevizi Nasıl Üretilir?
Dikim alanının hazırlanması
Fidan dikiminden önce ekilecek alan diskaro ve tırmıkla sürülerek dikime hazırlanır; ardından dikim çukurlarının yerleri işaretlenir. Toprak yapısına göre 8 × 8 m, 9 × 9 m veya 10 × 10 m aralıklarla, ortalama 70 cm genişliğinde ve 50 cm derinliğinde çukurlar açılır.
Fidan dikimi ve destekleme
Fidanlar açılan çukurlara dikilir ve gelişimlerine katkı sağlamak, zarar görmelerini önlemek amacıyla hereğe bağlanır. Dölleyici çeşitler, esas çeşitten 60–70 m aralıkla dikilir.
Toprak işleme ve sulama
Dikim alanında toprak yılda en az iki kez işlenir; sonbaharda derin, ilkbaharda ise yüzlek sürüm uygulanır. Sulama mayıs ayından itibaren başlar ve damlama sulama yöntemiyle yapılır. Ağaçların su gereksiniminin en yüksek olduğu temmuz ve ağustos aylarında sulamalar sıklaştırılır; sulama sabah erken saatlerde veya güneş batımına yakın yapılır ve hasada kadar toplam 4 ila 6 sulama gerçekleştirilir. Son sulama, hasattan 20–25 gün önce yapılır.
Budama ve verim dönemi
Fidanın gelişim döneminde gövdeden en az 30 cm, en fazla 60 cm uzaklıkta bulunan 5 dal belirlenir; diğer dallar temizlenerek budama yapılır. Ağaç meyve vermeye başladıktan sonra, sürgünlerin seyrek olmasına dikkat edilerek iki yılda bir budanır; bu uygulama ağacın verimliliği ve meyvelerin beslenmesiyle ilişkilendirilir. Bu yöntemlerle yetiştirilen ağacın taç genişliği 15 metreye, ağaç başına kabuklu üretim miktarı ise 70–80 kg’a ulaşır.
Karamanlı Cevizinin Hasadı ve Muhafazası
Hasat olgunluğunun belirlenmesi
Hasat kararında yeşil kabuğun çatlaması, içteki sert tabakanın yeterince sertleşmesi ve kabuk içinde boşluk kalmaması kontrol edilir.
Toplama ve yeşil kabuktan ayırma
Hasatta silkeleme ve elle toplama yöntemleri kullanılır. Ağaç altına düşen veya elle toplanan cevizler kısa sürede yeşil kabuklarından ayrılır; bu işlem uygun alet, makine ve ekipmanla ya da elle yapılabilir. Bu yöntemler ürünün ve ağacın zarar görmesini önleyerek ürün kalitesinin ve depolama süresinin korunmasına katkıda bulunur.
Kurutma ve depolama
Yeşil kabuktan ayrılan cevizler serin ve nemsiz ortamda yeterince kurutulur. Kurutulan cevizler, güneş almayan ve nemsiz kuru ortamda, hava alacak biçimde file torbalarda depolanır.
Karamanlı Cevizi Ne Zaman Üretilir ve Kullanılır? Nasıl Muhafaza Edilir?
Uyku, çiçeklenme ve çağla dönemi
Karamanlı Cevizi, kasım ayı başından 15 Mart’a kadar uyku döneminde bulunur. Çiçek açma ve çağla dönemi nisan sonunda başlayıp mayıs sonuna kadar sürer.
Karamanlı Cevizi Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Karamanlı Cevizinin coğrafi sınırı Burdur ili Karamanlı ilçesidir. Sicilde, Karamanlı ilçesinin toprak yapısı ile fidan dikimi ve bakımı, hasat dönemindeki kurutma ve işleme biçimi ürünün farklılığını oluşturan unsurlar arasında açıklanır.
Sicilde Karamanlı toprağının pH değeri 7,6, organik madde oranı %3,09 olarak verilir; bu değerler, belgede ceviz yetiştiriciliği için esas alınan sınırların üzerinde olarak nitelendirilir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Karamanlı Cevizi, 28 Ağustos 2020 tarihinde 527 numarayla menşe adı olarak tescil edilmiştir; tescil ettiren Karamanlı Belediyesidir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 21 Mayıs 2018 tarihinden itibaren korunmaktadır.
Denetimler, Karamanlı Belediyesi koordinatörlüğünde; Karamanlı Belediyesi, Karamanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karamanlı Ziraat Odasından birer katılımcının yer aldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Her yeni tesis veya üreticinin ziraat odasına ibrazında, nisan-mayıs aylarındaki çiçeklenme ve meyve döneminde ve eylül-ekim aylarındaki hasat döneminde denetim yapılır; ihtiyaç veya şikâyet üzerine denetim her zaman gerçekleştirilebilir.
Denetimde coğrafi sınır, ekim ve dikim yöntemi, hasat zamanı ve yöntemi, kurutma ve sınıflandırma, fiziksel büyüklük, kuruluk ile depolama uygunluğu kontrol edilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan, ayrıca bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Karamanlı Cevizi ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.