Coğrafi işaretli ürün · Burdur
Burdur’un Karamanlı ilçesinde Şebin, Kaman 1 ve Yalova 1 çeşitlerinden yetiştirilir. Yörenin toprak özellikleri, yetiştirme, hasat ve kurutma uygulamalarıyla biçimlenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karamanlı Cevizi nedir?
Karamanlı Cevizi, Burdur’un Karamanlı ilçesinde Şebin, Kaman 1 ve Yalova 1 çeşitlerinden elde edilen cevizdir. Ürünün yağ oranı %68,23 (±3), protein oranı %17,43 (±1) ve karbonhidrat oranı %7,55 (±1) olarak verilir.
Ayırt edici özellikleri
Karamanlı Cevizinde yağ % 68,23(± 3), protein % 17,43(± 1) ve karbonhidrat % 7,55(± 1)’dir.
Karamanlı Cevizi kasım ayı başından mart ayının 15’ine kadar geçen sürede uyku döneminde bulunur.
Bitki ve meyve özellikleri
Potasyum değerinin yüksek olması cevizin iç doluluk oranının artmasına, kalsiyum hücre çeperini sağlamlaştırdığı için bakteriyel hastalıklara karşı dayanıklılığın artmasına, azot miktarı ise meyvenin gelişmesine ve renk almasına katkı sağlar.
Nisan ayının sonunda başlayarak mayıs aynın sonuna kadar ki süreçte ise çiçek açma ve çağla dönemine girer.
Karamanlı Cevizi, çiçek açma ve çağla döneminde -5°C’ye kadar soğuğa dayanır ve ürün zarar görmez.
Biçim ve ölçüler
Karamanlı Cevizinin boyu 42,47 mm (± 1,68), eni 34,00 mm ± 2,02, genişliğe ise 33,41 mm ± 1,82’dir.
Karamanlı Cevizi Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Karamanlı Cevizi fidan dikimi yapılmadan önce ekilecek alan diskaro ve tırmıkla sürüm yapılır ve dikime hazır hale getirilir. Daha sonra dikim alanında ürünün dikileceği çukur işaretlemesi yapılır. Dikim alanının toprak yapısına göre 8×8 m, 9×9 m veya 10X10 m mesafede, ortalama 70 cm genişlik ve 50 cm derinlikte çukurlar açılır.
Ekim ve dikim
Açılan çukurlara fidanlar dikilir. Fidanların gelişimine katkı sağlaması ve zarar görmemesi için fidanlara herek bağlanır. Dölleyici çeşitler esas çeşitten 60–70 m aralıklı olacak şekilde dikilir. Dikim yapılan alanda yılda en az iki defa toprak işlenir. Bu toprak işleme işlemi için sonbaharda derin, ilkbaharda yüzlek sürüm daha uygun olur. Karamanlı Cevizi sulanmaya mayıs ayından itibaren başlar.
Sulama ve çapalama
Sulama faaliyeti iyi tarım uygulamalarının bir sonucu olarak damlama sulama yöntemiyle yapılmaktadır. Bölgenin iklim şartlarına ve toprak yapısına bağlı olarak ağaçlar suya en fazla temmuz ve ağustos aylarında ihtiyaç duyarlar ve sulamalar bu dönemlerde daha sık yapılır. Sulama faaliyetinin verimli ve etkin olması için sabahın erken saatlerinde ya da güneş batımına yakın yapılır.
Karamanlı Cevizi fidanın gelişim döneminde gövdeye bağlı en az 30 cm en fazla 60 cm uzaklıkta olacak şekilde 5 dal belirlenir ve geri kalan tüm dallar ağaçtan temizlenerek budama işlemi gerçekleştirilir. Ağaç meyve vermeye başladığında 2 yılda bir sürgünlerin seyrek olmasına özen gösterilerek budama yapılır. Böylelikle hem ağacın verimliliği artırılır hem de meyveler ağaçtan daha iyi beslenerek ürün kalitesi artar.
Bu yöntemlerle budaması ve yetiştirilmesi sağlanan ağacın taç genişliği 15 metre, ağaç başı üretim miktarı ise kabuklu olarak 70–80 kg arasında gerçekleşir. Hasat yapılmadan 20–25 gün önce en son sulama yapılmalıdır. Karamanlı Cevizinin hasadına karar vermeden önce dışında bulunan yeşil kabuğu kontrol edilir.
Hasat işlemi
Yeşil kabuğun çatlamaya başladığı tarihte hasat mevsiminin geldiğini gösterir.
Bunun yanı sıra kabuğun içinde bulunan sert tabakanın iyice sertleşmesi ve içinde boşluk kalmadığı teyit edildikten sonra ürünün hasadına başlanır.
Karamanlı Cevizi hasat edilirken silkeleme ve elle toplama yöntemi kullanılır.
Silkelenerek ağacın altında düşen ceviz ve elle toplanan ceviz kısa sürede yeşil kabuğundan ayrıştırılır.
Yeşil kabuk, uygun alet ve makinelerle veya elle ayrılabilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Bölgenin toprak yapısı, fidanların ekim ve bakımında uygulanan yöntemler ile hasat edilen dönemdeki kurutulma ve işlenme biçimi ürüne farklılık katan özelliklerdir.
Muhafaza koşulları
Bu sayede ürünün ve ağacın zarar görmesinin önüne geçilerek depolama süresi ve ürün kalitesi koşunmuş olur. Yeşil kabuğundan ayrıştırılan ceviz serin ve nemsiz bir ortamda yeterince kurutulduktan sonra güneş almayan ve nem olmayan kuru bir ortamda file torbalarda hava alacak biçimde depolanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Karamanlı ilçesinde toprağın pH değeri 7.6, organik madde yoğunluğu %3,09’dur. Bu değerler normal ceviz yetiştiriciliği için belirlenen sınırların üstündedir. Topraktaki kireç içeriğinin % 20 olması özellikle fosfor ve mikro (demir, çinko, bakır, mangan vb.) elementlerin açısından bakıldığında bitkinin ve ürünün gelişimine (yağlanması) oldukça büyük katkı sağlar.
Toprağın potasyum miktarı yaklaşık 174 ppm’dir. Bu değer ortalama toprak değerinden yüksektir. Sicil, yüksek potasyum değerini çiçek ve çağla döneminde −5 °C’ye kadar dona dayanım ile ilişkilendirir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Bu sürecin tamamı dikkate alındığında ağaçlar hasat dönemine kadar 4 ile 6 kez sulanmış olur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
527 tescil numaralı Karamanlı Cevizi menşe adı olarak 28 Ağustos 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Karamanlı Cevizi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karamanlı Cevizi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetleme faaliyetleri Karamanlı Belediyesi’nin koordinatörlüğünde; Karamanlı Belediyesi, Karamanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karamanlı Ziraat Odasından birer katılımcının bulunacağı 3 kişiden oluşan denetim merciiyle yapılacaktır.
Denetimler; her yeni tesisin veya üreticinin, ziraat odasına ibrasında bir kez, her çiçeklenme ve meyve döneminde (nisan- mayıs ayları) bir kez ve her hasat döneminde (eylül- ekim aylarında) bir kez olmak üzere veya ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilecektir. Denetim faaliyetleri ilgili denetçiler tarafından ürünün üretim metoduna ve ürün yapısına uygun olarak yapılacaktır. Denetim faaliyeti temelde üretim aşamasında ve hasat aşamasında yapılacaktır.
Denetimlerde, ürünün yetiştirildiği coğrafi sınır, ürünün ekim ve dikim metodu, ürünün hasat zamanı ve yöntemi, ürünün kurutuluş yöntemi ve sınıflandırılması, ürünün fiziksel büyüklüklerinin ve kuruluğunun kontrolü, depolama uygunluğu, denetlenecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
