Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Kalecik ilçesiyle bağı bulunan kırmızı-siyah taneli, şaraplık üzüm çeşididir. İnce kabuklu, hafif puslu taneleri dolgun, sulu, tatlı ve az tanenlidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kalecik Karası Üzümü nedir?
Kalecik Karası, şarap üretiminde kullanılan üzüm çeşididir. Kara Kalecik adıyla da anılır. Salkımları tek kanatlı ve sık; taneleri çoğunlukla elips, seyrek salkımlarda küreseldir. Kabuğu ince ve etinden kolay ayrılır; tane içi sulu, elyafsız ve tatlıdır.
Bitki, salkım ve bileşim özellikleri
Bitkinin yapısı
Sicil, bitkinin genç ve olgun yapraklarını; sürgün, sülük ve çiçek yapısını ayrı ayrı tanımlar. Yapraklar beş dilimli, çiçekler erdişidir. Renk kodları ve tüylülük gözlemleri aşağıdaki tablolarda kaynak kapsamıyla korunur.
Sicilin bitki tanımlaması
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Sicildeki değer |
|---|---|
| 1 | İsim :Kalecik karası .Sinonimi : Kara Kalecik.Yeri : Kalecik ilçesi. Sürgün ucu tipi : Vinifera. Renk :Güneş tarafı 1 ri-ni arası, arka tarafı 23 ea, 24 ea ve 1 ie arası. |
| 2 | Genç yaprak formu: (4.-5. Yaprak) yaprak sathı az parlak ve 5 dilimli, orta dilim geniş kama şeklinde, Renk: üst tarafı 23 rn, arka tarafı 23 ie ile 23 ea arası, üst yüz damarları 7 ni ve 7 ne arası, sapa yakın kısımlar 7 ri ve 7 rn, alt yüzü 23 ea, sapa yakın kısımlar 7 ri ve 7 rn, alt yüzü 23 ea, sapa yakın kısımlar 7 ni kırmızılığında. Tüylülük : Yaprak yüzü üst tarafı yün gibi tüylü, arka tarafı çık sık keçe tüylü. Damarlar üst yüzeyde hafif keçe tüylü, alt yüzde fırça tüylü. |
| 3 | Yaprak Sapı: Orta uzunlukta ve güneş tarafı 7 ni, arka tarafı 7 ni ile 7 ne arası, hafif fırça tüylü.Yaprak kenarı : Dişler irili ufaklı kama şeklinde bazen üçgen, Cepler: Sap cebi U şeklinde. Alt ve üst cepler derin U şeklinde. |
| 4 | Sürgün, Formu: Oluklu. Renk: Güneş tarafı 24 ri, arka tarafı 23 ri. Tüylülük: Boğumlar ve boğum araları çok hafif yün tüylü, yer yer tüysüz. |
| 5 | Sülükler, Çatallanma: Umumiyetle 2 parçalı 2 S -0 -2 S durumunda. |
| 6 | Olgun Yaprak, formu: Mat görünüşlü, büyükçe, azıcık kaba, kalınca yapılı ve 5 dilimli. Cepler: Alt cepler çok az derin olup U şeklinde (bazen hafif daralan U şeklinde) üst cepler derin U şeklinde; sap cebi daralan U (v şeklinde).Renk: Üst yüzü 23- 24 rn;alt yüzü 23 ie. Bazen 23 ni' den daha koyu. Tüylülük : Üst yüzü yer yer çok hafif yün tüylü, (bazen sıkça keçe gibi tüylü), alt yüzü sık keçe tüylü, (bazen sık fırça tüylü). |
| 7 | Yaprak damarları, Renk: Üst yüzü 8 ni —7 ia arası, kaide 7ni-8ri arası kırmızılığında, alt yüzü 241e-24rn, kaideye yakın yerde 7 ie'dir. Tüylülük: Üst yüzde hafif yün gibi tüylü (bazen keçe gibi tüylü), alt yüzü fırça gibi tüylü (bazen sık fırça gibi tüylü). Damarların teşkil ettiği açılarda tüylülük sık küme halinde fırça gibi. |
| 8 | Yaprak dişleri: irili ufaklı kama ve bazen kıvrık şekilde. Diş uçlarının üst yüzü tüysüz, alt yüzü hafif keçe tüylü (Dişler bariz ve irili ufaklı, kama şeklinde). Rengi: üst yüzleri 3 ra, alt yüzleri 24 na. Yaprak sapı, orta uzun ve oluklu. Renk: Güneş tarafı 8 rn arka tarafı 7 ni ve çok hafif yer yer yün gibi tüylü. Çiçeği: Erdişi. |
Yazlık sürgün ve çiçek gözlemleri
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Sicildeki değer |
|---|---|
| Gözlem dönemi | Yazlık sürgünler 10.30 cm uzunluktayken (kaynak yazımı) |
| Sürgün ucu tipi | 7 Açık |
| Sürgün ucundaki antosiyan yoğunluğu | 5 Orta |
| Sürgün ucundaki yatık tüyler | 9 Çok yoğun |
| Çiçeklenmede boğum üzerindeki dik tüyler | 5 Orta derecede yoğun |
| Sülüklerin dağılımı | 1 Aralık olarak dizilmişlerdir. 2S+0+2S |
| Çiçek tipi | 3 Erdişi |
Salkım ve tane
Taneler hafif pusludur; az tanenli tane içinde genellikle 1–2, bazen 3 çekirdek bulunur. Sicilin farklı gözlem dönemlerindeki ölçüleri birbiriyle birleştirilmeden ayrı tablolarda gösterilir.
Salkım, tane ve çekirdek tanımı
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Sicildeki değer |
|---|---|
| Sicildeki tanım | Salkım tek kanatlı, sık, kismen mütecanis taneli. Salkım sapı: Kısa, orta kalınlıkta, üst kısmı iyi odunlaşmış, alt kısmı gevrek. Rengi: Odunlaşan kısmı 9 rn, alt kısmı 25 ie. Tane: Çoğunlukla elips olup, seyrek salkımlı olanları küresel. Rengi: 13 rn ile 13 ni arasında değişken, üzeri hafif puslu. Kabuk: İnce, tane etinden kolay ayrılabilir. Tane İçi: Dolgun, sulu, elyafsız, tatlı ve az tanenli 1-2 bazen 3 çekirdekli, 50 tanenin ortalama uzunluğu 15,34±0,11 mm, ortalama 14,22±0,13 mm'dir. Çekirdek, enli, şişkin ve tombul. Boyun kısmı hafif öne eğik, orta uzunlukta ve kılcaldır. Rengi: Sırt tarafı 6 rn ve 6 ni arası, karın tarafı 5 ni. Büyüklük: Ölçülen 20 çekirdeğin ortalama boyu 6.51±0.39 mm ve ortalama eni 4.19±0.52 mm'dir. Ortalama yüksekliği 3.05±0.36 mm ve 100 çekirdeğin ağırlığı 3.80 gr. Şalaz: Büyükçe, yuvarlağımsı, oval biçimde dışa doğru bombeli (sola kayık), kenarları çukur, ortası kabarıktır. Sırt çukuru: Yuvarlak ve sathi derinlikte mat görünüşlü. Çekirdek çukurları, dar uzun. Raphe: Uzun nispeten kalın olup sırt çukurunu aşmakta ve şalazla birleşmektedir. |
Tane tutumundan ben düşmeye kadar yaprak gözlemleri
Sicil belgesinin 4. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Olgunluk dönemi gözlemleri
Sicil belgesinin 4. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Olgunlaşma bileşimi
Ben düşme ve olgunlaşma dönemlerindeki kuru madde, tartarik asit ve malik asit değerleri ayrı verilmiştir. Şıra randımanı yalnız olgunlaşma döneminde listelenir.
Ben düşme ve olgunlaşma bileşimi
Sicil belgesinin 4. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 4. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Sicildeki değer |
|---|---|
| Kuru madde (%) — ben düşme | En az 6,90; en çok 9,80; ortalama 8,66 |
| Kuru madde (%) — olgunlaşma | En az 20,03; en çok 24,20; ortalama 22,53 |
| Tartarik asit (g/l) — ben düşme | En az 20,60; en çok 24,30; ortalama 22,40 |
| Tartarik asit (g/l) — olgunlaşma | En az 7,10; en çok 8,30; ortalama 7,84 |
| Malik asit (g/l) — ben düşme | En az 17,25; en çok 21,94; ortalama 17,80 |
| Malik asit (g/l) — olgunlaşma | En az 5,70; en çok 7,78; ortalama 6,47 |
| Şıra randımanı (%) — olgunlaşma | En az 65,00; en çok 80,20; ortalama 75,28 |
Yetiştirme ve hasat
Üretim yeri ve çevresi
Kalecik karası yetiştiriciliğinde ilk aşamada iyi bir kök gelişimi için toprak en az 40 cm derinlikte krizma yapılmaktadır. Dikim aşamasında arazinin durumuna göre sıra üzere ve sıra arası mesafeleri 1,5 × 3,0 m, 1,25 × 2,50 m, 1,5 × 2,50 m, 1,0 × 2,0 m olarak verilmektedir. Dikimde çukurlar çukur açma burguları veya elle yapılmaktadır. Dikimde, dikilecek bağın toprak yapısına uygun anaçlar seçilmekte; bu anaçlarla aşılı Kalecik karası fidanları kullanılmaktadır.
Aşılı fidanlarda aşı kalemi olarak Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesinin selekte ettiği Kalecik karası çeşidinin klonları kullanılmaktadır. Terbiye şekli olarak telli dayanak sistemlerinde Kordon veya Guyot terbiye sistemleri uygulanmaktadır. Veya Goble terbiye sistemi tercih edilmektedir. Budama, her sene düzenli bir şekilde "karışık budama" olarak yapılmaktadır. Dikimden itibaren ilk üç sene bağın büyüme, gelişme ve şekil verilme aşaması olarak değerlendirilmekte; dördüncü seneden itibaren ürün alınmaktadır.
Hasat ve olgunlaşma
Kalecik'te yağış yeterli olmadığı için ilk üç sene, gelişme aşamasında sulama yapılmaktadır. Gelişmiş omcalarda zaman zaman bendüşme zamanına kadar 1–2 su verilmektedir.
Yeni tesis edilen modern bağlarda dikim sırasında taban gübrelemesi yapılmakta; ilkbaharda iki kez azotlu gübre uygulanmaktadır. Diğer besin elementleri toprak analizlerine göre kullanılmaktadır. Hastalıklara karşı koruyucu mücadele yapılırken, zararlılara karşı böcek populasyonunun durumuna göre ilaç atılmaktadır.
Hasat işlemi, üzümün kendine has rengini ve tadını aldığı ve kuru madde miktarı %22,0 ± 2,0 olduğu zaman yapılmaktadır. Hasatta makas veya bıçak kullanılmaktadır.
Kalecik ile bağı ve tescilli sınır
Sicilde coğrafi sınır Türkiye Cumhuriyeti sınırları içi olarak yazılmıştır. Ürünün yöreyle bağı ise Kalecik ilçesinin ekolojisi üzerinden açıklanır. Mahreç işareti türü ile bu geniş sınır, Kalecik’e özgü ekolojik açıklamadan ayrı tutulur.
Kalecik’in kahverengi ve kırmızı-kahverengi toprakları bol kalsiyum içerir. Ana maddeler marn, killi şist, kalker veya şist ara tabakalı killer; ince bünyeli alüviyalden ayrışmış bazalt, kireç kayası ve kil taşıdır. Kızılırmak çevresindeki toprakların bir bölümü alüviyaldir.
Kızılırmak’ın oluşturduğu mikroklima, toprak özellikleriyle birlikte üzümün bileşimiyle ilişkilendirilir. Sicil, bu üzümden üretilen şarabın kendine özgü bukesinin Kalecik ilçesinin ekolojik koşullarında yetiştiricilikle oluştuğunu belirtir.
Sicil üzümün kendine özgü bileşimini, Kalecik’teki kahverengi ve kırmızı-kahverengi topraklarla ilişkilendirir.
Hasat sonrası değerlendirme
Sicil, Kalecik Karası Üzümünün depolanmadığını belirtir. Hasat edilen üzümler üretici tarafından doğrudan şaraphanelere götürülür veya alıcı firmalarca bağdan alınır.
Yöre ekonomisindeki yeri
Sicil, Kalecik Karası Üzümünün geçmişten beri yöre ekonomisinde önemli bir yer tuttuğunu belirtir.
Tescil ve denetim
Kalecik Karası Üzümünün tescil numarası 89, işaret türü mahreç işaretidir. Tescil tarihi resmî portalda 6 Temmuz 2007’dir. Başvuru 7 Haziran 2005, PDF’de yayın ve koruma başlangıcı ise 6 Nisan 2006 olarak yer alır. Kullanım biçimi markalamadır.
Denetimler Kalecik Belediye Başkanlığı koordinatörlüğünde, en az 3 kişilik komisyonlarca yılda 2 kez yapılır. Gerektiğinde ve şikâyette ayrıca denetim yapılabilir. Belediye, Ankara Ticaret ve Sanayi Odası, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesinden bağcılık uzmanı öğretim üyesi, bağcılıkta en az yüksek lisans yapmış ziraat yüksek mühendisi ve belediyenin bağcılık danışmanı görev alır.
