Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Çubuk Vişnesi, Ankara’nın Çubuk ilçesinde geç olgunlaşan koyu kırmızı bir vişnedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çubuk Vişnesi nedir?
Çubuk Vişnesi, gülgiller familyasında yer alan Prunus cerasus L. türüne ait bir vişne meyvesidir. Ürün, saf İdris ağacı anacına bölge koşullarına uyumlu vişne veya kiraz ağacı aşılanarak yetiştirilen ağaçlardan elde edilir.
Koyu kırmızı meyve suyu, yüksek sululuk ve geç olgunlaşma ürünün temel kimliğini oluşturan nitelikler arasındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Görünüm ve fiziksel yapı
Meyve yuvarlakça ve kalp biçimindedir; uç tarafı küttür. Kabuğu koyu kırmızı, parlak ve kalındır; meyvede çatlama görülmez. Çekirdeği ete yarı bağlıdır; koyu kırmızı renkli meyve etiyle birlikte sapsız meyve ağırlığı 5,8-6,25 g, çekirdek ağırlığı ise 0,3-0,4 g’dır.
Boyut ve analitik değerler
Meyve boyu 19-21 mm, geniş tarafının eni 20-22 mm ve dar tarafının eni 18-20 mm’dir. Suda çözünen kuru madde değeri %17,2-20,2, su asitliği pH 2,7-3,1 ve titrasyon asitliği %1,91-2,91 aralığındadır. Antioksidan kapasitesi 33,9-38,9 TEAC mmol/L, toplam fenolik madde içeriği ise 2150-2650 mg/L olarak kaydedilmiştir.
Suluk ve tat profili
Meyve suludur; suyu koyu kırmızı renktedir ve meyve suyu verimi %79-80’dir. Tat profilinde hem ekşi hem tatlı notalar bulunur; tatlı tat kiraz tadına yakındır.
Geç olgunlaşma ve kabuk sertliği
Geç olgunlaşma ve geç hasat, Çubuk Vişnesinin başlıca ayırt edici özelliklerindendir. Hasat dönemindeki gece-gündüz sıcaklık farkı, meyve kabuğunun sertleşmesine ve meyvenin sertliğini daha uzun süre korumasına katkı sağlar.
Yetiştirme ve muhafaza süreci nasıl ilerler?
Hasat zamanı gece hava sıcaklığı 10-16°C, gündüz hava sıcaklığı 25-35°C’dir.
Fide ve aşı materyalinin hazırlanması
Fideler, İdris ağacı anacına vişne veya kiraz ağacı aşılanarak ya da bölgedeki vişne ağaçlarından alınan çekirdeklerle elde edilir. Çekirdekten elde edilen fideler daha sonra coğrafi sınırda yetişen vişne ağaçlarıyla aşılanır; aşı dalları bölge koşullarına uyumlu vişne veya kiraz ağaçlarından seçilir.
Dikim, aşılama ve budama
Anaçlar sonbaharda dikilir, anaç gelişimi için 2 yıl beklenir ve ardından kalem veya yaprak aşısı yapılır. Aşılamadan yaklaşık 2 yıl sonra ağaçlar ürün vermeye başlar; ağaçlar her yıl bahar aylarında budanır.
Bahçe düzeni ve gübreleme
Taban arazilerde önerilen dikim aralığı sıra arası 6 m ve sıra üzeri 5 m’dir; kıraç arazilerde sıra arası 3 m ve sıra üzeri 4 m aralık kullanılır. Bahçenin ilk kuruluş döneminde dekara 2-3 ton yanmış çiftlik gübresi verilir. İnek gübresiyle gübreleme 2 yılda bir, koyun gübresiyle gübreleme ise 3-5 yılda bir tekrarlanır.
Dondurarak muhafazaya hazırlama
Çubuk Vişnesi taze tüketilebildiği gibi dondurularak da muhafaza edilebilir. Çubuk Vişnesi, soğuk hava depolarında 2-4 °C’de 7-10 gün muhafaza edilerek piyasaya sunulur. Dondurma için vişnelerin sapları ayrılır, meyveler yıkanır, gıda ile temasa uygun poşetlere konur ve -18 °C’de dondurulur. Dondurulmuş vişnelerin buzu, tüketimden önce 2-4 °C’de bekletilerek çözdürülür.
Hasat dönemindeki sıcaklık koşulları
Hasat zamanında gece hava sıcaklığı 10-16 °C, gündüz hava sıcaklığı 25-35 °C’dir.
Hasat nasıl yapılır?
Elle hasat
Hasat temmuz ile ekim ayları arasında yapılır ve Çubuk Vişnesi elle toplanır.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Kısa süreli soğuk muhafaza
Elle hasat edilen vişneler, piyasaya sunulmadan önce soğuk hava depolarında 2-4 °C’de 7-10 gün muhafaza edilir.
Dondurulmuş ürünün saklanması
Dondurulan vişneler -4 °C ile -10 °C arasında 6-9 ay muhafaza edilebilir.
Çubuk ilçesiyle bağı nedir?
Hasat zamanı gece hava sıcaklığı 10-16°C, gündüz hava sıcaklığı 25-35°C’dir.
Soğuk kışlar ve geç çiçeklenme
Çubuk ilçesinin dağlarla çevrili yapısı ve soğuk geçen kışları, vişne ağaçlarının dinlenmesine ve çiçeğe geç dönmesine neden olur. Geç çiçeklenme, ağaçların bahar donlarından korunmasına ve hasadın geç yapılmasına katkı sağlar.
Sıcaklık farkının meyveye etkisi
Hasat döneminde gece sıcaklığının 10-16 °C, gündüz sıcaklığının 25-35 °C olmasıyla oluşan sıcaklık farkı, kabuğun sertleşmesini destekler.
Coğrafi sınırdaki üretim işlemleri
Coğrafi sınır Ankara ili Çubuk ilçesidir; fide ve aşı materyalinin bölge koşullarına uyumlu ağaçlardan seçilmesi ile aşılama işlemleri bu sınırdaki yetiştiriciliğin parçasıdır.
Tarih ve yerel süreklilik
Geçmiş ve festival
Çubuk Vişnesinin geçmişi Osmanlı dönemine dayandırılır. Çubuk ilçesinde her yıl Çubuk Vişnesi Festivali düzenlenir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Çubuk Vişnesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 28 Mayıs 2021’den itibaren korunmak üzere 18 Nisan 2022’de 1087 numarayla menşe adı olarak tescil edilmiştir. Ürünün ambalajında Çubuk Vişnesi ibareli logo ve menşe adı amblemi yer alır; ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda bu işaretler işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve ölçütleri
Denetimler, Çubuk Belediyesinin koordinatörlüğünde; belediyeden 2, Çubuk Ziraat Odasından 1 ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu Gıda Teknolojileri Bölümünden 1 personelin yer aldığı, ürün konusunda uzman 4 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez yapılır; ihtiyaç veya şikâyet hâlinde her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetimde tadı, sululuk oranı, renk, büyüklük, meyve ve çekirdek ağırlığı; Briks ve titrasyon değerleri; arazi seçimi, dikim aralığı, gübreleme, üretim yöntemi, ambalajlama, muhafaza ve işaret kullanımının uygunluğu kontrol edilir.
Koordinasyon ve hakların korunması
Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Çubuk Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.