Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir’de burgu yapılmadan hazırlanan halkalar, sıcak üzüm pekmezinde ön pişirilip susamlanır. Ardından fırında ikinci kez pişirilmesi gevrek yapıyı kazandırır; ürün bir süre dinlendirildikten sonra genellikle sıcak tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗İzmir Gevreği nedir?
İzmir Gevreği; halka haline getirilen ve sıcak pekmezleme yöntemiyle pişirilen hamurun susamla kaplanmasının ardından fırınlanarak ikinci kez pişirilmesi ile elde edilen simittir. İzmir Gevreği; sıcak pekmezleme olarak bilinen usulde, kaynar haldeki üzüm pekmezi çözeltisi içine daldırılan ürün, daha sonra fırında pişirildiği için çıtır çıtır, yani gevrek bir yapıda olur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Burgu yapılmayan halka
Hamur mermer üzerinde uzatılır; bükülmeden veya kıvrılmadan uçları birleştirilir. Bu bağlama biçimi burgulu simitlerden ayrılan görünüş unsurudur.
Gevrek yapı ve son ağırlık
Sıcak pekmezde ön pişirme ve susamlama sonrası fırınlama, gevrek yapıyı kazandıran iki aşamalı işlemdir. Bitmiş ürün ağırlığı 95–105 g olarak belirtilir.
Sicildeki üretim anlatımı
Hamur reçetesi
- 1 kg özel amaçlı buğday unu
- 400–500 ml içme suyu
- 6–7 g tuz
- 10–15 g maya
Bu reçete temel hamur içindir; pekmezleme ve susamlama karışımları ayrı hazırlanır.
Pekmezleme ve susamlama karışımları
Pekmezleme için 1 l üzüm pekmezi ve 6,5–7 l su; susamlama karışımı için 10 kg kavrulmuş susam ve 1 l su belirtilir. Bunlar ayrı işlem miktarlarıdır; tamamı bir adet gevreğin içeriği veya tek bir ürünün besin oranı olarak hesaplanmaz.
Yoğurma ve fermantasyon
Hamur yoğurucuda 15–20 dakika yoğrulur. Tezgâha alınarak kurumaması için temiz örtüyle kapatılır; 15–20 dakika fermantasyona bırakılır.
Burgu yapılmadan bağlama
Hamur en az 110 g parçalara ayrılır. Mermer tezgâhta iki avuçla yuvarlanıp uzatılır; bükülmeden veya kıvrılmadan uçlar birleştirilerek halka oluşturulur. Bu hamur ağırlığı bitmiş ürün ağırlığı değildir.
Sıcak pekmez çözeltisinde ön pişirme
Halkalar sıcak üzüm pekmezi çözeltisinde 0,5–1 dakika bekletilerek ön pişirilir. Sicilde çözeltinin sıcaklığı 110–115 °C olarak yazılıdır; ölçümün hangi koşul ve aşamaya ait olduğu resmî teyit bekler.* Bu değer başka bir sıcaklığa düzeltilmez. Sonrasında oda sıcaklığında, üstü örtülmeden 3–5 dakika dinlendirilir.
* Sicil görüntüsünde üzüm pekmezi çözeltisi için 110–115 °C açıkça yazılıdır. Çözelti sıcaklığı, ısı kaynağı, basınç ve ölçüm koşulu belirtilmediğinden değer kesin üretim talimatı olarak genişletilmez. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Susamlama ve açkı
Dinlenmiş halkaların tüm yüzeyi susam-su karışımıyla kaplanır. Gevreklere son biçimin verildiği bu işlem “açkı” olarak adlandırılır.
Fırında ikinci pişirme
Taş veya elektrikli fırında 280–300 °C’de 12–15 dakika pişirilir. Fırınlama sonrası her ürün 95–105 g olmalıdır. Bir süre dinlendirildikten sonra servis edilir. Pekmezde ön pişirme ile fırınlama iki ayrı ısıl işlemdir.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan İzmir Gevreğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeple İzmir Gevreğinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. İzmir Gevreğinin geçmişi eskiye dayanır.
Sıcak pekmezleme ustalığı
Sıcak pekmezleme ve ardından fırınlama aşamalarında ürüne gevrek yapının kazandırılması, sicilde yöresel ustalık gerektiren işlemler olarak açıklanır.
Sicildeki sunum anlatımı
Fırından çıkan İzmir Gevreği, bir süre dinlendirildikten sonra servis edilir. İzmir Gevreği genellikle sıcak olarak tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
905 tescil numaralı İzmir Gevreği mahreç işareti olarak 28 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. İzmir Gevreği ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, İzmir Gevreği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, İzmir Pide Gevrek İmalatçıları ve Benzerleri Esnaf Odasının koordinasyonunda yapılır. Dört kişilik denetim mercii; İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliği, İzmir İl Ticaret Müdürlüğü ve koordinatör odadan konuda uzman birer kişiyle oluşturulur. Düzenli denetim yılda bir defadır; gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine her zaman yapılabilir.
Denetim mercii tarafından; İzmir Gevreğinin gramajının ve şeklinin uygunluğu; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu; özellikle pişirme işlemleri bakımından üretim metodunun uygunluğu ve İzmir Gevreği ibaresi, logosu ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
