Coğrafi işaretli ürün · Bursa
Bursa’nın İnegöl ilçesiyle tanınan köfte, ekmek veya galeta unu, soğan, tuz ve sodyum bikarbonatla hazırlanır. Kalıpla biçimlendirilerek kömür ateşinde pişirilir; biçim verme ve dinlendirme, geleneksel üretimin belirgin aşamalarıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗İnegöl Köfte nedir?
İnegöl Köfte, Bursa’nın İnegöl ilçesiyle tanınan köfte, ekmek veya galeta unu, soğan, tuz ve sodyum bikarbonatla hazırlanır. Kalıpla biçimlendirilerek kömür ateşinde pişirilir; biçim verme ve dinlendirme, geleneksel üretimin belirgin aşamalarıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sınırlı ek girdiler ve et kapsamı
Ekmek veya galeta unu, tuz, kuru soğan ve sodyum bikarbonat dışında ek girdi kullanılmaz; itiraz duyurusu iç yağ eklenmediğini belirtir. Aynı belgedeki koyun-kuzu et kapsamı farklı ifadeler taşıdığından tür ve yaş yorumu teyit bekler.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre i̇tiraz sonucu duyuru kasaplık koyun gövde etinden faydalanılamayacağını, iç yağ katılmayacağını söyler; hamur tanımı koyun gövde etlerinden kuzu gövde eti ifadesi de içerir. Yaş ve tür kapsamı açık teyit gerektirir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Kalıpla biçimlendirilmiş çiğ ürün
Köfte hamuru kalıpla aynı biçim ve büyüklükte, en çok 2 cm kalınlıkla hazırlanır; soğutulmuş veya dondurulmuş çiğ ürün olarak tanımlanır. Yüzey çatlak ve boşluksuz, birbirine veya kutuya yapışmamış olmalıdır. Donmuş yüzeyde buz kristali bulunmaması belirtilir.
Kömür ateşi ve merkez sıcaklığı
Sicil kömür ateşinde pişirme ve 70–72°C merkez sıcaklığı kaydeder. Bu değer mangal sıcaklığı değildir; güncel ürün-girdi mevzuatıyla ayrıca değerlendirilir. Pişmiş ürün elastik ve homojen, yabancı madde, kötü veya küf kokusu içermeyen doku olarak anlatılır.
Doğal renk ve seroloji kapsamı
Renk doğal pembeden kahverengiye değişebilir, kararmış olmamalıdır. Gözle görülen yabancı madde bulunmaz. Seroloji, izin verilen ve etikette belirtilen kasaplık hayvan etlerini doğrulama kapsamıdır; aynı belgedeki tür ifadeleri ayrıca teyit bekler.
Belgedeki kimyasal ve doku ölçütleri
Rutubet en çok yüzde 65, tuz en çok yüzde 2, toplam protein en az yüzde 12 ve yağ en çok yüzde 25 olarak kaydedilmiştir. Boyar madde bulunmaması, kokuşma deneyinin negatifliği ve ekstrakte yağda en çok 3 milieşdeğer g/kg peroksit kaydı vardır. Hidroksiprolinde yüzde işareti ile 225 mg/100 g birlikte yazıldığından birim ayrıca teyit bekler.
Histoloji ve mikrobioloji
Sicil kas, yağ ve izin verilen bağ dokusu dışında başka doku veya organ bulunmamasını belirtir. Mikrobiyolojik özellikler için TS 10581’e atıf yapar; tarihsel standart atfı güncel mevzuata uygunluk belgesi yerine geçmez.
Sicildeki üretim anlatımı
Ayıklama, tuzlama ve çekim
Kasaplık gövde eti kemik, tendon, fasya, kıkırdak, lenf yumrusu ve sinirlerden ayıklanır; gerektiğinde fazla yağı ayrılır. Tuzlanıp çekilir ve homojen karıştırılır. Yeniden çekim doğrudan veya gerektiğinde soğukta en çok 18 saat dinlendirme sonrasında yapılır. Koyun-kuzu kapsamındaki farklı ifadeler teyit bekler.
İzinli ek girdiler ve biçim
Ekmek veya galeta unu, tuz, kuru soğan ve sodyum bikarbonat dışında ek girdi kullanılmaz; itiraz sonucu duyuru iç yağ ilavesini de dışlar. Hamur kalıpla eş biçimde, en çok 2 cm kalınlığında şekillendirilir. Soğutulmuş veya dondurulmuş çiğ ürün olarak hazırlanır.
Kömürde pişirme ve muayene
Köfte kömür ateşinde pişirilir; kaynak merkez sıcaklığını 70–72°C verir. Pişmemiş kalınlık cetvelle ölçülür; pişirmeden önce ve sonra bakma, koklama ve elle kontrol, pişmiş üründe tatma muayenesi anlatılır. Donmuş ürün aynı muayeneye çözündükten sonra alınır.
Ambalajlama
Çiğ ürün soğutulmuş veya dondurulmuş halde ambalajlı piyasaya sunulur. Karton veya uygun plastik kutular kullanılabilir; gerektiğinde katlar arasına yağlı kâğıt veya alüminyum folyo konulur. Küçük ambalajlar dış ambalaja alınabilir; iç ve dış ambalaj ayrı işaretlenir.
Ambalajın malzemeleri
Karton veya mevzuata uygun plastik kutu kullanılır. Gerektiğinde kutunun iç yüzeyine veya köfte katları arasına yağlı kâğıt ya da alüminyum folyo yerleştirilir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Soğuk ve donmuş ürün
Kaynak görüntüsünde taze üründe +2 ila +4°C ve imalattan itibaren 48 saat yazılıdır. Uzun muhafazada -32°C’de dondurma ile -18°C’de depolama ve nakil ayrı aşamalardır; en çok altı ay verilir. Çözündükten sonra hemen kullanım ve tekrar dondurmama belirtilir. Ürün özelliklerini bozacak maddelerle birlikte tutulup taşınmaz.
Yöresiyle bağı nedir?
Sicilde kullanım alanı Türkiye geneli olarak belirtilir. İnegöl dışında üretim yapacakların, üretim tekniğine uygun koşulları sağlayarak İnegöl Ticaret ve Sanayi Odasından gerekli izni almaları koşulu ayrıca açıklanır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Tarihsel gelişim ve üretim geleneği
Bu anlatı, köftenin İnegöl’deki yerel mutfak kimliğinin tarihsel bağlamını oluşturur.
Yöresel bağ
Kültür Portalı, İnegöl Köftesinin kökenini Bulgaristan’ın Filibe yöresindeki Pazarcık ilçesine bağlar.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
İnegöl Köfte, 78 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıtlıdır. Kayıt tarihi 28.02.2006, sicil belgesinde belirtilen koruma başlangıcı 04.02.2005’tir. Kullanım biçimi markalama olarak belirtilir; belgede itiraz sonucunda kapsamın değiştiği açıklanır.
Sicildeki denetim düzeni
İnegöl dışındaki üreticiler, üretim tekniğine uygun koşulları sağlayıp İnegöl Ticaret ve Sanayi Odasından izin alarak üretim yapabilir. Denetimler, Odanın koordinatörlüğünde Oda temsilcisi, uzman mühendis ve uzman ustalardan oluşan en az 3 kişilik komisyon tarafından yürütülür.
Komisyonlar denetimlerini 3 ayda bir periyodik olarak, ihtiyaç duyulduğunda veya şikayet halinde her zaman yapar.
Ambalaj muayenesi
Ambalajlar, bakılarak, tartılarak ve işaretleme açısından muayene edilir.
Duyusal ve fiziksel muayene
İnegöl köftenin duyu ile muayenesi, pişmemiş durumdayken kalınlıkları cetvel ile ölçülerek, pişirmeden önce ve sonra bakılarak, koklanarak, elle kontrol edilerek pişirilenlerin tadılmasıyla yapılır.
Donmuş köftenin muayenesi
Donmuş haldeki İnegöl köftede aynı işlem çözündükten sonra uygulanır.
Ambalajın işaretlenmesi
Sicil, iç ve dış ambalaj işaretlemesini ayrı başlıklar olarak belirtir.
