Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da hamur sekiz uçlu yıldızlı kalıptan yağa halka biçiminde sıkılır. Kızartılan halkalar soğutulmuş şerbete kısa süre batırılır; yüzeydeki sarmal izleriyle tanınan tatlı günlük, sıcak veya soğuk sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Müşebbek Tatlısı nedir?
Hatay Müşebbek Tatlısı, Hatay mutfağında kalıptan sıkılan halka hamuruyla yapılan kızartılmış tatlıdır. Örgülü kafesi andıran yüzey kanallarıyla tanınır; züngül adıyla da bilinir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Karamelize kahverengi – sarı karışımı renge sahiptir.
Bu sebeple içi yumuşaktır.
Sekiz uçlu kalıp ve sarmal halka
Hatay’da hamur sekiz uçlu yıldızlı kalıptan yağa halka biçiminde sıkılır.
Yapı ve sunum kimliği
Kızartılan halkalar soğutulmuş şerbete kısa süre batırılır; yüzeydeki sarmal izleriyle tanınan tatlı günlük, sıcak veya soğuk sunulur.
Doku, renk ve tat özellikleri
Tatlının şerbeti beyaz şeker ve su kullanılarak hazırlanır.
Hatay Müşebbek Tatlısının halka çapı 10–13 cm, kalınlığı 1,5–2 cm ve ağırlığı 120–130 g’dır.
Hatay Müşebbek Tatlısının hamuru, ortasında 8 uçlu yıldızlı bir şekil bulunan krom veya bakır dolum haznesi olan ve coğrafi sınırda tulumba adı verilen özel bir kalıptan sıkılır.
Tatlının üzerinde sarmal kanallar oluşur.
Bu kanalların örgülü bir kafesi andırması nedeniyle de, Arapça “örgü ağ” vb. bir anlama gelen müşebbek kelimesi, Hatay Müşebbek Tatlısı adında yer alır.
Hatay Müşebbek Tatlısı coğrafi sınırda züngül olarak da bilinir.
Hatay Müşebbek Tatlısının Hatay ilinde köklü bir geçmişi vardır.
Coğrafi sınırda her pastane, tatlıcı ve seyyar satıcıda satılır.
Üretim tekniği ve ustalık
Kızartma işlemi 3 dakika sürdüğü içi dışı gevrek olup yağ çekmez.
Sicildeki üretim anlatımı
Hamur malzemeleri
- 2 kg özel amaçlı buğday unu
- 500 g buğday unu
- 20 g yaş veya kuru maya
- 10 g amonyum karbonat 2,5 litre su
Kızartma yağı
- 5 litre ayçiçek yağı
Şerbet bileşenleri
- 1 litre su
Malzemeler ve ölçüler
- 2 kg beyaz şeker
Şerbetin Hazırlanması
Şerbet, tatlı üretiminden bir gün önce yapılır. Bir tencereye su koyulur, ocakta kaynamaya bırakılır. Su kaynamaya başlayınca beyaz şeker ilave edilip homojen bir karışım elde edilinceye kadar karıştırılır. Kaynama başlayınca 3–4 dakika daha kaynatılıp ocaktan indirilir ve oda sıcaklığında soğumaya bırakılır.
Hamurun yoğrulması
Unlar elenir, maya ve amonyum karbonat ilave edilip karıştırılır. Karışımın üzerine, 70–80 ˚C sıcaklıktaki su azar azar dökülüp orta sertlikte bir hamur elde edilinceye kadar yoğrulur.* Hamur, 15–20 dakika dinlendirildikten sonra kalıba doldurulur. Ayçiçek yağı bir tencerede kızdırılır.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre yaş veya kuru maya unlara katıldıktan sonra 70–80°C su eklenmesi ve 15–20 dakika dinlendirme yazılıdır. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yağda kızartma
Kızdırılmış yağın içine kalıptan, çapı yaklaşık 10–13 cm olan halka şeklinde hamurlar sıkılır. Hamurların her iki tarafı da karamelize kahverengi – sarı karışımı renge sahip oluncaya kadar çevrilerek kızartılır.
Yüz adetlik üretim ölçeği
Hamur, kızartma yağı ve şerbet bileşenleri sicilde 100 adetlik üretim için ayrı verilir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Günlük olarak üretilir, kuru ve serin bir ortamda en fazla 4 saat muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Müşebbek Tatlısı Hatay ilinde köklü bir geçmişe sahiptir. Coğrafi sınırın ekonomisinde ve kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Müşebbek Tatlısının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Bayramlarda, Meryem Ana Gününde, davetlerde ve özel günlerde ikram edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. 3 dakika kızartılan hamurlar yağdan çıkarılır, bir gün önceden hazırlanan oda sıcaklığındaki şerbete batırılıp 5–10 saniye sonra çıkarılır, tepsiye yerleştirilir ve satışa sunulur. Tüketime sunulan Hatay Müşebbek Tatlısının ağırlığı 120–130 g’dır.
Sıcak veya soğuk olarak tüketilebilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1858 tescil numaralı Hatay Müşebbek Tatlısı mahreç işareti olarak 14 Mayıs 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Müşebbek Tatlısı ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Müşebbek Tatlısı ibaresi, logosu ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Ürünün boyutları, ağırlığı, rengi, şekli ve yapısı bakımından fiziksel özelliklerinin uygunluğu. Hatay Müşebbek Tatlısı ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinasyonunda ve Hatay Valiliği ile Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman kişilerin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde kullanılan bileşenlerin ve hamur dökme kalıbının uygunluğu. Özellikle hamurun hazırlanması ve pişirilmesi olmak üzere üretim metoduna uygunluk.
Logo kullanımı
Sicil logo kullanımını isteğe bağlı olarak tanımlar. Ürün adı ve mahreç işareti ambleminin görünürlüğü ayrıca kullanım biçiminde belirtilir.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Müşebbek Tatlısının hamuru yıldız ağızlı kalıptan halka biçiminde sıkılır ve kızartılır. Yüzeyindeki kanallar bu biçimlendirmeyle oluşur; tatlı şerbete batırılarak tamamlanır. Hatay’ın kızartma hamur tatlılarındaki ustalığı örnekler. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
