Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da yöresel menengiç tohumları kavrulup yumuşatılmış kuru incirle havanda dövülür. Macun kıvamındaki tatlı elle biçimlendirilir; isteğe bağlı ceviz eklenir ve tercihen menengiç kahvesiyle sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Helva Hattuş nedir?
Hatay Helva Hattuş, kavrulmuş menengiç tohumunun kuru incirle havanda dövülüp elle biçimlendirilmesiyle hazırlanan geleneksel bir tatlıdır. Karışımın içine veya üzerine isteğe bağlı ceviz eklenebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çekirdekli yapı ve adının kaynağı
Hattuş sözcüğü yörede çekirdekli ürünler için kullanılır. İncir ve menengiç tanelerinin birleşimi, helvanın adını ve yapısını belirler.
Yöresel menengiç ve kuru incir
Kurutulmuş menengiç taneleri kullanılır. Sicildeki botanik adlandırmayla yöresel menengiç, Pistacia terebinthus türünün palaestina alt türüdür.
Nasıl hazırlanır?
Menengiç ve kuru incir miktarları
Hatay Helva Hattuş bileşenleri ve miktarları aşağıdaki gibidir.
- 500 g menengiç tohumu
- 750 g kuru incir
Bileşenler ve miktarları
- 500 g ceviz içi (isteğe bağlı)
Kavurma, yumuşatma ve havanda dövme
Yörede yetişen menengiç tohumları kısık ateşte yaklaşık 15 dakika kavrulup soğutulur. Sapları ayrılan kuru incirler ılık suda yaklaşık 10 dakika bekletilir. İncir ve menengiç havanda birlikte dövülür; macun kıvamına gelen karışım avuç içinde sıkılarak biçimlendirilir.
İsteğe bağlı olarak bu karışımın içerisine veya üstüne ceviz içi de eklenebilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Genellikle menengiç hasadından sonra, kış aylarında hazırlanır ve tüketilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Helva Hattuşun coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretiminde coğrafi sınırda yetişen menengiçler kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Helva Hattuşun tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeple Hatay Helva Hattuşun Hatay ili ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tatlı bir atıştırmalık olarak, tercihen menengiç kahvesiyle birlikte ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1876 tescil numaralı Hatay Helva Hattuş mahreç işareti olarak 14 Temmuz 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Helva Hattuş ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Helva Hattuş ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliği koordinatörlüğünde, Hatay Valiliği ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 2 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Hatay Helva Hattuş üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluğu ile Hatay Helva Hattuş ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
