Coğrafi işaretli ürün · Gümüşhane
Gümüşhane mutfağında sacda kısmen pişirilen ince yufkalar katlanıp kısa parçalar halinde kesilir. Dikdörtgen biçimli kurutulmuş parçalar, yoğurt ve kızdırılmış tereyağıyla hazırlanır; isteğe göre cevizli, sıcak veya soğuk sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gümüşhane Sironu nedir?
Gümüşhane Sironu, sacda kısmen pişirilip katlanan yufkaların kısa parçalar halinde kurutulmasıyla elde edilen yöresel üründür. Yoğurt ve tereyağıyla tüketim için hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Katlama ve kesim
Yufkalar sacda kısmen pişirilir ve dört-altı kez katlanarak 1–2 cm boyunda kesilir. Parçaların biçimi dairesel değil, dikdörtgenler prizmasını andırır.
Kuru girdi ve hazırlanmış yemek
Kurutulmuş siron, tüketim sırasında fırında ısıtılıp yoğurt ve tereyağıyla hazırlanır. Ceviz isteğe bağlıdır; kuru girdiye ilişkin muhafaza ifadesi yoğurtlu yemeğe aktarılmaz.
Sicildeki üretim anlatımı
Hamur bileşenleri
- 1000 g un
- 0,5–0,6 litre su
- 5–10 g tuz
Sac hazırlığı ve yufka
Sacın altı, meşe odunu küllerinden hazırlanan çamurla 3–5 mm sıvanır; kuruduktan sonra kullanılır. Yufkalar açık odun alevinde kısmen pişirilir. Sac kaplaması hamur bileşeni değildir.
Katlama ve kurutma
Yufkalar dört-altı kez katlanıp 1–2 cm boyunda kesilir. Dikdörtgenler prizmasını andıran parçalar geniş tepsilerde yan yana dizilerek gölgede bir-iki gün kurutulur.
Kurutma süresinin kapsamı
Gölgedeki ön kurutma 1–2 gün sürer. Bu süre kuru siron girdisinin hazırlığına aittir; hazır yoğurtlu yemeğin bekletme süresi değildir.
Tüketim için hazırlama
Sironlar metal tabaklara yan yana dizilip fırında ısıtılır. Sulandırılmış veya süzme yoğurt parçaların üstünü geçecek biçimde yayılır; kızdırılmış tereyağı ve isteğe bağlı ceviz sunumu tamamlar.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Bu ürün nem almayan ortamda 24 ay bozulmadan saklanabilir.*
* Sicil bir-iki gün gölgede kurutulan siron için nem almayan ortamda 24 ay bozulmadan saklanabilir ifadesini kullanır. Ambalaj ve doğrulama koşulları ayrıntılandırılmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gümüşhane sironu yöre ile özdeşleşen uzun yıllardır bilinen ve yörenin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan özel bir unlu mamuldür. Ayrıca ürününün hazırlanması ve pişirilmesi ustalık gerektirmektedir.
Sicildeki sunum anlatımı
Bunun üzerine ise kızartılmış tereyağı ve isteğe göre ceviz parçaları serpilerek sunulur. Sironlar tüketilecekleri zaman ürün yassı şekilde metal tabaklara yan yana dizilerek fırınlarda ısıtılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Sicildeki kalite ölçütleri
- Yufka kalınlığı: en çok 1,2 mm
- Ağırlık: 260–380 g/100 adet; ölçüm birimi teyidi açık
- Nem: en çok %17
- Kül: en çok %3
- Turlama: en az dört kez
Renk denetiminin kapsamı
Sicil Hunter renk ölçümünde L değerini 60’ın üzerinde, b değerini 15–25 arasında bildirir. Bu ölçümde L değerinin 100’e yaklaşması yetersiz pişmeyle, 0–10 aralığı ise aşırı pişme veya yanmayla ilişkilendirilir; bu ölçüler besin değeri değildir.
Denetim mercii
Gümüşhane İl Özel İdaresi koordinasyonunda; esnaf odaları birliği ve tarım müdürlüğünden birer, Gümüşhane Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden iki ve il özel idaresinden bir uzman görev alır. Komisyon yılda en az üç kez toplanır; şikâyette olağanüstü toplantı yapılır.
Denetleme esasları
Malzemeler, özellikleri ve karışım miktarları yerinde denetlenir. Gerektiğinde laboratuvar incelemesi yapılır. Komisyon; uzman desteği, raporların incelenmesi, başvuruların kararı, idari önlemler ve hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
Kullanım biçimi
Sicil, kullanım biçimini markalama olarak belirtir.
Yerinde denetim ve kararlar
Son ürünün kalite özellikleri ve üretim koşulları denetlenir. Malzemeler, özellikleri ve karışım miktarları komisyon tarafından üretim yerinde kontrol edilir. Gerektiğinde ürün özellikleri laboratuvarda incelenir. Uzman yetkilendirme, rapor inceleme, firma başvuruları, idari kararlar ve hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçler komisyonun görev kapsamındadır.
