Coğrafi işaretli ürün · Kayseri
Kayseri’nin Erkilet Mahallesi’nde iri cevizlerle beyaz eldaş üzümünden hazırlanır. İpe dizilmiş cevizler şıra hamuruyla üç kez kaplanır; kurutma ve terletme işlemleriyle dolgun, açık renkli bir pekmez sucuğu elde edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erkilet Kedi Bacağı nedir?
Erkilet Kedi Bacağı üretiminde iri cevizler ile beyaz üzümlerin kullanılması sonucu dolgun ve açık renkli bir görünüme sahip olur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ürünün bileşimi
Kocasinan ilçesinin Erkilet Mahallesinde çok sayıda bağlık alan bulunur.
Yöresel özellikleri
Çabuk bozulan bir ürün olmasından dolayı hasat edilen üzümlerin hemen tüketilmesi veya işlenmesi gerekir.
Coğrafi sınırda uzun yıllardır bağ bozumundan sonra üzümlerin değerlendirilmesi için cevizli pekmez sucuğu üretilmekte olup şeklinin kedi bacağına benzemesinden dolayı bu ürün, yöre halkı tarafından Erkilet Kedi Bacağı olarak adlandırılmış ve bu adla ünlenmiştir.
Bakır kazan yörede şıra tandırı olarak adlandırılan ocağa alınır ve ocak, budanan asma çubukları, gazeller ve ceviz kabukları ile yakılır.
Nasıl hazırlanır?
Cevizlerin hazırlanması ve ipe dizilmesi
Erkilet Kedi Bacağı üretimi için öncelikle cevizler hazırlanır. İpe dizerken bütün halde kalması için, üretimde dört parça birleşim yeri kalın cevizler kullanılır. Cevizler yaşken dört parçaya ayrılarak parçalanmaması için ince iğne ile kırılan ağzı yukarıya gelecek şekilde ipe dizilir.
Cevizleri kurutma ve üzüm şırasını çıkarma
Cevizlerin dizildiği ipler yaklaşık 90 cm boyunda ayarlanarak, iplere dizilen cevizler, küflenmemesi için özel hazırlanan 1,5 m yükseklikte ve 1 m çapında yuvarlak döner çengellere asılarak güneş gören yerde 3–4 gün kurutulur. Ürün yapımında yörede yetiştirilen, iri taneli, bol sulu ve eldaş olarak bilinen beyaz üzümler kullanılır. Ekim ayı ortası ile sonuna doğru üzüm hasadı gerçekleşir.
Hasadın ardından 150 kg üzüm 1 m x 1,5 m tahtadan yapılmış eğimli çörten ağza sahip dikdörtgen küvete (şırahane) doldurulup bol su ile yıkanır. Ardından 150 kg üzüme 5 kg kadar şıra toprağı eklenir. Eskiden çıplak ayaklarla çiğnenen üzümler günümüzde gıda ile temasa uygun malzemeden üretilen çizmeler ile çiğnenir.
Üzümlerin suyu çıkana ve geriye posası kalana kadar çiğneme işlemine devam edilir.
Üzümün sadece şırasının geçebilmesi için tahta küvetin çörten ağzına kevgir koyulur.
Üzüm miktarı ve şıra verimi
- 150 kg üzümden çiğneme işlemi sonrası yaklaşık
- 80 kg şıra elde edilir ve bu şıra büyük bakır kazana aktarılır.
Şıranın durultulması ve süzülmesi
Şıra kısık ateşte ısıtıldıktan sonra 5 adet yumurtanın beyazı ile 250 g yoğurt çırpılarak eklenir ve karışım kaynayana kadar sürekli karıştırılarak yüzeyinde biriken kef alınır. Karışım kaynamaya başladığında ocaktan alınır ve toprağı dibe çökene kadar soğumaya bırakılır. Soğuyan karışımın üzerinden, dibe çöken toprak karıştırılmadan derin ve saplı tas şeklindeki araçlarla büyük ve geniş bakır leğenlere alınır.
Şıranın yoğunlaştırılması ve kıvam kontrolü
Karışım, harlı bir şekilde yakılan şıra tandırının üstüne alınır ve göz göz tatlı şurubu gibi olana kadar kaynatılır. Bir kâseye soğuk su koyularak içine kaynayan karışımdan damlatılır.
Soğutma, un ekleme ve cevizleri kaplama
Damlatılan karışım şekil alıyorsa, temiz ve büyük bir bakır leğene aktarılarak soğutulur. Parmak yakmayacak sıcaklığa gelince, 3–4 kg makarnalık un tabana çökmemesi amacıyla sürekli karıştırılarak eklenir. Daha önce ipe dizilerek kurutulan cevizler koyulaşıp şurup halini alan hamura batırılır ve cevizlerin de kurutulduğu yuvarlak döner çengellere asılır. Leğende kalan hamur sürekli karıştırılmaya devam edilir.
Hazırlanan hamurla yaklaşık 100 adet ipe dizilen cevizler kaplanabilir.
Çengellere asılan ipler sırasıyla 3 defa hamura batırma, çengele asma ve kurutma işlemlerine tabii tutulur.
Son kurutma, terletme ve havalandırma
Döner çengellere asılmış şıra hamuruna batırılarak oluşturulan ceviz sucukları güneş gören bir yerde 3–4 gün kurutulur. Kurutma işlemi tamamlandığında temiz ve kalın muşambalar içerisine uzununa sarılır ve üstü minderlerle örtülerek terlemeye bırakılır. 2–3 gün süren terleme işleminin ardından temiz tülbent bezlerle ürünler tek tek silinip döner çengele asılarak bir gün daha havalandırılıp kurutulur.
Nasıl muhafaza edilir?
Kuruyan cevizler toplanarak karton kutulara uzunlamasına dizilir ve hazırlanan cevizler bağ bozumundan sonra kullanılmak üzere saklanır. Erkilet Kedi Bacağı yaklaşık 20–25 cm uzunluğunda kesilerek serin ve karanlık bir yerde saklanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Erkilet Kedi Bacağının üretilmesi, cevizlerin hazırlanması aşaması da dâhil olmak üzere kendine özgü koşullar bulundurur ve ustalık becerisi gerektirir. Ayrıca şeklinin kedi bacağına benzemesinden dolayı bu ürün, yöre halkı tarafından Erkilet Kedi Bacağı olarak adlandırılmıştır. Bu sebeple yöre ile ün bağı bulunan Erkilet Kedi Bacağının tüm üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
561 tescil numaralı Erkilet Kedi Bacağı mahreç işareti olarak 8 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Erkilet Kedi Bacağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erkilet Kedi Bacağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Erkilet Kedi Bacağının denetimi, Kocasinan Belediyesinin koordinasyonunda, Kayseri Ticaret Odasından, Erkilet Dayanışma ve Kültür Vakfından, Kocasinan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Kocasinan Belediyesinden birer kişinin katılımıyla 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler her yıl bir defa, şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimlerde Erkilet Kedi Bacağının amblem kullanımının uygunluğu ile üretim metoduna uygunluk; özellikle iri cevizler ile beyaz üzümlerin kullanılmasına dikkat edilerek kontrol edilecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
