Coğrafi işaretli ürün · Düzce
Düzce Kestanesi ince kabuğu ve kolay ayrılan iç zarıyla tanınır. Sonbaharda toplanır; geleneksel kuyu yöntemiyle veya soğuk hava deposunda muhafaza edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Düzce Kestanesi nedir?
Düzce Kestanesi, Düzce’de doğal olarak yetişen veya kestaneliklerde üretilen Castanea sativa Mill. türü ağaçlardan elde edilen kestanedir. Dış kabuğu açık kahverengi, içi açık krem renklidir; ince kabuk ve kolay ayrılan iç zarla tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Fiziksel ölçüler ve bileşim
Meyvenin fiziksel ölçüleri ile şeker bileşimine ilişkin değerler aşağıdaki tabloda bir arada verilmiştir.
Kabuk, iç zar ve meyve yapısı
Meyve kısmen yuvarlaktır. İç zar meyvenin içine çok az girer ve kolay ayrılır; içte büzüşme oranı sicilde %5 olarak belirtilir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil, sayfa 2. “Meyve içi ağırlığı (mm)” birimi özgün belgede de böyledir; ağırlık birimi doğrulanamadığı için sayısal değerler yeniden yorumlanmamıştır. Belirsiz satır ölçüm veya uygulama talimatı olarak kullanılmamalıdır; özgün belgeye erişim için sicil bağlantısı kullanılabilir.
Düzce Kestanesi Nasıl Yetiştirilir?
Kestanelik kurma
Ürün ormanlarda kendiliğinden yetişen ağaçlardan toplanabildiği gibi, farklı yaşlardaki ağaçların aşılanmasıyla kurulan kestaneliklerde de üretilir. Bahçe yeri için gevşek, havalanabilen, derin, potasyumca zengin ve kireci düşük toprak seçilir.
Toprak hazırlığı ve dikim
Dikim öncesi toprak derin sürülür. Yaklaşık 50 × 50 cm çukurlar hazırlanır; dekara en az 3 ton ahır gübresi uygulanır. Ağaçlar arasında en az 10 m bırakılır.
Aşı kalemlerini hazırlama
Kalemler mart sonu–nisan başında bir önceki yılın sürgününden alınır, peçeteye sarılarak buzdolabında saklanır. İki yıllık sürgün kullanılmaz. Kalemde 2–3 göz bırakılır; dipten biraz yukarıdan kesilen kalemin uç kısmı inceltilir.
Aşıyı uygulama
Sicilde aşı zamanı gözler uyanmadan önce, 10–20 Nisan arası olarak verilir. Kesilen gövde düzeltilip ölü tomurcuklardan temizlenir. Gövde kalınlığına göre 3–6 kalem kabuk altına yerleştirilir; çevresi bantlanır, açıklıklar gerekirse macunla kapatılır. İlk ürünün alınması birkaç yıl gerektirir; belgede 3–5 yıl ifade edilir.
Sulama, gübreleme ve budama
Kurak ve sıcak yıllarda temmuz–eylül döneminde sulama yapılır; sonbahar kuraklığı dikenli kabuğun açılmasını durdurabilir. İlk dikimden sonra üç yılda bir yanmış çiftlik gübresi verilebilir. Taç yayvan gelişecek biçimde şekillendirilir; obur dallar, fazla sürgünler ve kuru, kırık, hastalıklı veya sıkışıklık yaratan dallar çıkarılır.
Düzce Kestanesi Nasıl Hasat Edilir?
Hasat genellikle eylül sonu–kasım ortası arasındadır. Ağaçlardan çırpılarak düşürülen kestaneler elle toplanır, selelere doldurulur ve çuvallara alınır.
Düzce Kestanesi Ne Zaman Yetiştirilir ve Hasat Edilir? Nasıl Muhafaza Edilir?
Geleneksel kuyu yöntemi
Hasat edilen kestaneler önceden hazırlanan kuyulara gömülür ve üzerleri eğrelti otlarıyla kapatılır. Yaklaşık bir ay sonra dış kabukları ayrılarak satışa hazırlanır.
Soğuk hava deposu
Diğer yöntem, kestanelerin plastik torbalarda 0–2 °C sıcaklık ve %80–90 bağıl nemde tutulmasıdır. Sicil bu koşullarda 3–4 aylık muhafaza süresi verir.
Düzce Kestanesi Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Sicilde yöredeki bağıl nem, kabuğun inceliği ve iç zarın meyveye az girmesiyle ilişkilendirilir. Bu yapı meyvenin kabuktan kolay ayrılmasına katkı sağlar. Menşe adı kapsamında üretim ve diğer işlemler belirlenen coğrafi sınırda yürütülür.
Düzce Kestanesi Yöresi, Geçmişi ve Hikâyesi
Ürün yörede “Düzce kuzusu” adıyla da bilinir. Sicil, il merkezinde haftada iki gün kestane pazarı kurulduğunu aktarır. Merkez ilçeye bağlı Çakırhacıibrahim ve Paşaormanı köylerinin 1980’lerden önceki resmî adının Kestane Köyü olması da kestanenin yerel geçmişine ilişkin kayıtlardandır.
Tarihî kayıtlardaki kestane
Sicil, yöredeki kestane varlığına ilişkin kayıtlar için 1899 tarihli Kastamonu Vilâyet Sâlnâmesi ile 1915 tarihli Bolu Salnamesini gösterir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil ve işaret kullanımı
1268 tescil numaralı Düzce Kestanesi menşe adı olarak 1 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Koruma başlangıcı 2 Aralık 2019 tarihidir.
Düzce Kestanesi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Düzce Kestanesi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda; müdürlük, Düzce Üniversitesi Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi ve Düzce Ziraat Odasından en az üç uzman görev yapar.
Düzenli denetim yılda bir, eylül–kasım hasat döneminde yapılır; ihtiyaç veya şikâyet hâlinde tekrarlanır. Masraflar denetlenenlere aittir. Sonuçlar her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna raporlanır.
Denetim ölçütleri
- Kestanelik ve üretim metodunun uygunluğu.
- Hasat ve depolama koşulları.
- İç zarın girinti durumu ve meyvenin kabuktan ayrılması.
- Gerekirse ağırlık, kabuk kalınlığı, boyut, yuvarlaklık, iç renk ve şeker analizleri.
- Ürün ibaresi ve menşe adı ambleminin kullanımı.
Denetimde kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanılabilir, hizmet satın alınabilir. Tescil ettiren hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.