Coğrafi işaretli ürün · Düzce
Düzce’de kestane çiçeklerinin nektarından üretilir. Koyu kahverengi rengi, acımsı-buruk tadı ve ince granüllü, yavaş kristalleşmesiyle ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Düzce Kestane Balı nedir?
Düzce Kestane Balı, Düzce’de yetişen kestane ağaçlarının çiçeklerinden elde edilen nektarla üretilen, kestane kaynağının baskın olduğu monofloral bir baldır. Yığılca arısı, yöredeki kestane çiçeklerinden nektar ve polen toplar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kristalleşme özellikleri
Bal koyu kahverengidir; ağızda ve genizde kestaneye özgü acımsı, buruk tat bırakır. Kristalleşmesi yavaştır ve kristalleştiğinde çok ince granüller oluşur. Bu duyusal özellikler kestane nektarının yanı sıra yöredeki diğer bitkisel kaynaklarla ilişkilidir.
Kristalleştiğinde çok ince granüller oluşur; sıvı haldeki kıvamı ayrıca tanımlanmaz.
Yavaş kristalleşir; kristaller çok ince granüllüdür.
Bitki örtüsü ve polen profili
Kestane poleni yoğunluğu için sicilde ortalama %80 bildirilir; tablodaki en az %70 ise alt sınırdır. İkincil kaynaklar arasında %5 ıhlamur, %3 kekik ve %1 fundagiller sayılır. Verilen oranlar başlıca bileşenleri gösterir; toplam bileşimin tamamını kapsamaz.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Tek çiçekli (monofloral) baldır. Tabloda kestane poleni en az %70, anlatımda ortalama %80 olarak verilir; ortalama zorunlu alt sınır olarak kullanılmaz.
Düzce’deki kestane ağacı çiçeklerinden elde edilir; kestane primer, diğer kaynaklar sekonder olarak tarif edilir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Nem, şeker bileşimi ve diğer analiz değerleri balın fiziksel ve kimyasal özelliklerini gösterir. Sicildeki parametreler ve sınırlar aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil, sayfa 3. Parametreler, birimler ve sınırlar özgün tabloda verildiği biçimde aktarılmıştır.
Arı ırkları
Yığılca arısı kışa dayanıklı, bölgesine çok iyi adapte olan ve diğer ekotiplerin yaklaşık 3 katı bal verimine sahip bir arı ekotipidir.
Yaklaşık bir aylık çiçeklenme dönemine sahip kestane ağacı çiçeklerindeki zengin bal özü içeriğinden kısa zamanda maksimum verim alma gerekliliği, bal verimi açısından üstün performans sergileyen Yığılca arısını öne çıkarır.
Görünüm ve duyusal özellikler
Koyu kahverengidir.
Kestaneye özgü kokusu vardır.
Ağızda ve genizde acımsı, buruk kestane tadı bırakır.
Nasıl üretilir?
Arıcılık yöntemleri ve hasat sonrası işlemler
Sağımı yapılan bal dinlendirilip analiz edilir; uygun bulunan ürünün dolum ve paketlemesi belirtilen tesiste yapılır. Sicil süzme/petekli sunum adını, kap malzemesini ve gramajını ayrıca belirtmez.
Kovan ve koloni hazırlığı
Tercihen köknar tahtasından yapılmış standart Langstroth tipi kovanlar kullanılır. Arıların kış bakımı yapılır; ilkbaharda kek ve şurup takviyesiyle güçlü koloniler hazırlanır. Kestane balı dönemine geçmeden önce kovandaki çiçek balları hasat edilir.
Kestane çiçeklerinden toplama
Üretim haziran ayındaki kestane çiçeklenmesine bağlıdır ve yaklaşık bir ay sürer. Çiçek açımından yaklaşık bir hafta sonra nektar toplama başlar; arılar önce polen, ardından nektar alır. Toplanan nektar peteklere taşınır ve petek gözleri kapanır.
Sağım, analiz ve paketleme
Haziran sonuna doğru sağım yapılır. Bal dinlendirildikten sonra analiz numunesi alınır. Uygun bulunan balların dolumu ve paketlenmesi, Düzce İli Arı Yetiştiricileri Birliğinin bal paketleme tesisinde gerçekleştirilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Yörenin iklimi
Düzce’nin orman varlığı ve doğal kestane ağaçları üretimin bitkisel kaynağını oluşturur. Bölgeye uyum sağlamış, kışa dayanıklı Yığılca arısı bu çiçeklenmeden yararlanır. Ihlamur, kekik ve fundagiller gibi diğer nektar ve polen kaynakları aromaya katkıda bulunur.
Düzce ili Batı Karadeniz’de görülen nemli ve fazla sert olmayan iklimin etkisi altındadır.
Fakat bölgenin coğrafi yapısı bu etkiyi sınırlamış ve farklı iklim karakterlerinin oluşmasına neden olmuştur.
Yörenin bitki örtüsü ve üretim alanı
Kestane çiçekleri yağışa hassastır; çiçeklenme sırasındaki yağmur polen ve nektar kaybına neden olabilir. Bölgenin genel çiçeklenme dönemi nisan–ekim olsa da kestane balının üretim dönemi hazirana bağlıdır. Menşe adı kapsamındaki üretim ve işlemler coğrafi sınır içinde gerçekleştirilir.
Çiçeklenme sırasında yağış azaldıkça bal üretimi artar.
Düzce’de doğal yayılış gösteren ve sekonder polen kaynağı olan bitkiler Düzce Kestane Balına özgün bir aroma katar.
Bölge, Karadeniz (Euro-Siberian) ile Akdeniz (Mediterranean) bitki örtülerinin kesişim yerlerinde bulunur.
Bu durum Düzce merkezin %47,95’i, ilçelerden Gümüşova’nın % 56,13’ü, Gölyaka’nın %65,99’u, Çilimli’nin %17,59’u, Cumayeri’nin %43,05’inin orman ve fundalık alanlarla kaplanmasına katkı sağlar.
Bölgenin kuzeye bakan yamaçlarında Karadeniz bitki örtüsüne ait kayın, kestane, meşe, gürgen, ıhlamur, akçaağaç, dişbudak gibi yapraklı ağaçların bulunduğu orman vejetasyonu yer alır.
Güneye bakan yamaçlarda ise lokal Akdeniz bitki örtüsüne ait kocayemiş, sandal, defne, akçakesme, menengiç, funda, ladin gibi çalılardan oluşan yalancı maki vejetasyonu bulunur.
Ayrıca bu bölge bu vejetasyonların dışında birçok otsu ve odunsu bitki türlerine ev sahipliği yapar.
Zengin bitki örtüsüne sahip bölgede bitkilerin çiçeklenme dönemi nisan-ekim ayları arasında oldukça uzun bir periyodda gerçekleşir.
Dolayısıyla üretilen balların nektar ve polen içeriği oldukça zengindir.
Düzce ili; coğrafi yapısı ve bitki örtüsü bakımından arıcılık için oldukça avantajlı bir konumdadır.
Genel arazi varlığının %50’si ormanlık alanlardan oluşan Düzce’de kestane ağacı varlığı tarihsel bir geçmişe sahiptir.
Ayrıca kendine özgü bir arı ekotipine sahip olması bölgenin arı ve arıcılık faaliyetlerinin gelişimine uygun ekolojik özelliklere sahip olduğunu gösterir.
Yörenin polen ve nektar kaynakları bölgede üretilen balın aromasını, şeker içeriğini, tadını, kokusunu, rengini ve kristalizasyon süresini etkileyen ana faktörlerdir.
Tescil ve denetim
İşaret kullanımı ve denetim koşulları
Denetimler düzenli olarak yılda bir kez hasat döneminde, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetime ilişkin masraflar, denetlenenler tarafından karşılanır.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Denetim mercii, Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinatörlüğünde; Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma, Geliştirme ve Uygulama Merkezi (DAGEM) ve Düzce İli Arı Yetiştiricileri Birliğinde görevli konusunda uzman en az 3 kişiden oluşur.
Düzce Kestane Balı ibaresinin, hologram logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımına uygunluk, Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından denetlenir.
Tescil ve işaret kullanımı
882 tescil numaralı Düzce Kestane Balı menşe adı olarak 6 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Koruma başlangıcı 11 Aralık 2017 tarihidir.
Düzce Kestane Balı ibaresi, sicilde yer alan hologram logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Düzce Kestane Balı ibaresi, hologram logosu ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda; müdürlük, Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma, Geliştirme ve Uygulama Merkezi (DAGEM) ve Düzce İli Arı Yetiştiricileri Birliğinden en az üç uzman görev yapar.
Denetim yılda bir hasat döneminde; ihtiyaç veya şikâyet hâlinde ayrıca yapılır. Denetim masrafları denetlenenler tarafından karşılanır.
Denetim ölçütleri
- İl Tarım ve Orman Müdürlüğü: üretici listesi, kovan konaklama yerleri, analiz sonuçları ve ibare/hologram/amblem kullanımının kontrolü.
- DAGEM: arıların sağlığı, yaşamsal faaliyetlerine uygun ekipman ve çevre koşullarının kontrolü.
- Arı Yetiştiricileri Birliği: üretim metodu, üretim eğitimi, dolum ve paketleme işlemleri.
Denetimde kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanılabilir, hizmet satın alınabilir. Tescil ettiren hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
