Coğrafi işaretli ürün · Niğde
Niğde’nin Ulukışla ilçesindeki tescilli köylerde 0900 Ziraat çeşidinden üretilir. Uzun saplı, kalp biçimli meyvesi kırmızı kabuklu; açık kırmızı eti sert, gevrek ve suludur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Darboğaz Kirazı nedir?
Darboğaz Kirazı Niğde ilinin Ulukışla ilçesinde 0900 Ziraat çeşidinden üretilir. Darboğaz Kirazı geçcidir ve ağaçları kuvvetli, hızlı ve dik gelişir.
Ayırt edici özellikleri
Derim zamanı haziran ayının son haftası olmakla birlikte, rakımın yükselmesiyle Toros yaylalarında 1500–2000 m’de ağustos ayına kadar uzamaktadır.
Darboğaz Kirazı ağaçları kendine verimsiz olduğundan mutlaka tozlayıcı gerektirir ve Starks Gold, Metron Late, Bigeraau Gaucher, Lambert, Jubile tarafından tozlanır.
Bitki ve meyve özellikleri
Ağaçları verimli olup meyve çatlamasına karşı dayanıklıdır.
Meyveleri çok iri ve kaliteli, kalp şeklinde, uzun saplı, meyve kabuğu kırmızı, meyve eti açık kırmızı, sert, gevrek ve suludur.
Üretim tekniği ve ustalık
Darboğaz Kirazının fiziksel ve kimyasal özellikleri aşağıdaki kaynak tablosunda verilir.
Hammadde ve bileşim
Fenolik bileşik içeriği (µg GAE/g ta) 500,9–661,5 Antioksidan kapasitesi (µmol TE/g ta) 6,5–8,8 Antosiyanin içeriği (µg siy-3-glk/g ta) 29,5–130,1
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Darboğaz Kirazı Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Darboğaz Kirazı fidan üretimi, sertifikalı kuş kirazı veya idris cinsi anaçların nisan ayı dikimlerinden itibaren 2 yıl gelişme göstererek takip eden ağustos ayının ikinci yarısı ve eylül ayının ilk haftası olmak üzere Ziraat 0900 cins kalemlerle aşılanarak gerçekleştirilir. Darboğaz Kirazı fidanlarına aşıdan sonra Tarım ve Orman Bakanlığı kontrolünde yeni sertifika verilir.
Ekim ve dikim
Darboğaz Kirazının fidanları mart ayının ortalarından mayıs ayı başlarına kadar bahçelere 5×6 m aralıklarla dikilir. 1000 m2 ye ortalama 35 fidan dikilir. Her 6–7 Darboğaz Kirazı fidanın arasına tozlama için Starks Gold, Metron Late, Bigeraau Gaucher, Lambert, Jubile cinslerinden bir tane fidan dikilir. Tozlayıcılara her hangi bir aşı işlemi uygulanmaz.
Sulama ve çapalama
Dikimi yapılan fidanlara can suyu verilir ve birer hafta arayla su verilmek suretiyle fidanın tutumu ve gelişimi sağlanır. Bu işlem hava şartlarına göre 3–4 ay devam ettirilir.
Kovanlar ve koloni bakımı
Darboğaz Kirazı fidanlarının gelişimi aşamasında kışın fosfat-potasyum gübreleri ve toprak yapısının kireçli olmasından dolayı kükürt verilir. İlkbahar ve yaz aylarında ise azotlu gübreler, hayvan gübreleri ve kök gelişimi için leonardit gübresi dönüşümlü olarak 2 yıl boyunca kullanılır. Darboğaz Kirazı fidanlarının bahçeye dikimi sırasında şekil budaması yapılır ve genellikle şekil budaması 4 yıl boyunca fidanlar yapraklarını döktükten sonra uygulanır.
- yıldan sonra yaprak dökümünden ilkbahar tomurcuklanmasına kadar meyve budaması yapılmak suretiyle ekonomik üretim başlamış olur. Darboğaz Kirazının ağaçları, 8. yıldan sonra ekonomik meyve dönemine geçiş yaparlar. Darboğaz Kirazı ağacının ekonomik ömrü ortalama 25 yıldır. 25 yılı dolduran ağaçlar sökülür veya yaprağını döktükten sonra sert budama yapılarak gençleştirme sağlanır.
Sayısal özellikler
Darboğaz Kirazı ağaçlarında meyve üretimi her yıl nisan ayının takriben 15. günü ve mayıs ayının 20. günü arasında çiçeklenme dönemi ile başlar. Çiçeklenme döneminde oluşan sıcaklıklar, meyve tutumu üzerinde etkili olduğu ve yıldan yıla değişen koşulların verim dalgalanmalarına neden olur. Meyve tutumu, çiçeklenme döneminden sonra serbest tozlanma ile sağlanır. Bu dönemde Darboğaz Kirazı ağaçlarının %5–100’ü çiçeklendiğinde Çiçek Monilyası (Monilinia laxa) için mantar ilaçları kullanılır.
İlkbahar son donları olan 18–24 nisan tarihlerinde hava sıcaklığının -2, -2,5 derece olması durumunda meyve tutumu olumsuz etkilenir ve verim düşüklüğüne neden olur. Ben düşüm dönemi yıllara göre değişiklik göstermekle birlikte haziran ayı ikinci haftasında geçekleşir. Bu dönemde kiraz sineği (Rhagoletis cerasi) mücadelesi yapılır. Meyveler temmuz ayının ilk haftasından itibaren olgunluğa ererek hasada hazır hale gelir.
Bu dönemde de 10 gün ara ile sulama faaliyetlerine devam edilir. Meyve hasadı, genellikle temmuz ayının ilk haftasından sonra başlar ve ağustos ayı ortalarına kadar devam eder. Sulama işlemleri eylül ayı ortalarına kadar 10 gün ara ile devam eder. Yaprak dökümünden sonra fungal ve bakteriyel zararlılar için ağaçlara bordo bulamacı yapılır.
Coğrafi bağı
Darboğaz Kirazı, Ulukışla ilçesinin tescilli köylerinde, 1500–2000 m rakımlı alanlarda yetiştirilir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Satış işlemleri bölge sınırları içerisinde hasat günü tamamlanır. Ardından ambalajlama değişik ağırlıklarda karton kutular veya plastik kasalar kullanılarak alıcı tarafından yapılır. Coğrafi işaret amblemi bu aşamada kutulara ve kasalara yapıştırılır. Nakliye esnasında soğutucu kabinler kullanılır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
550 tescil numaralı Darboğaz Kirazı menşe adı olarak 28 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Ambalajlar üzerinde Darboğaz Kirazı logosunun ve menşe adı ambleminin bulunması. Darboğaz Kirazı ibareli ürünün logosu ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Darboğaz Kirazı ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Ulukışla Kiraz Üreticileri Birliği koordinatörlüğünde ve Ulukışla Kiraz Üreticileri Birliği, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi ve Ulukışla İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer personelin katılımıyla oluşturulacak denetim mercii tarafından yılda bir defadan az olmamak üzere gerçekleştirilir. Denetim mercii şikâyet olması halinde ayrıca denetim gerçekleştirir. Denetimler sırasında bakılacak özellikler aşağıdaki gibidir.
Kirazın Ulukışla İlçesi Darboğaz, Emirler, Kılan, Gümüş, Porsuk, Hasangazi, Tekneçukur, Bayağıl, Madenköy ve Yeniyıldız köyleri sınırları içerisinde üretilmesi Kiraz çeşidinin “Z 0900” olması Kirazın meyve ağırlığı (9,6 – 11,8 g) 4. Kirazın meyve çapı (25,5 – 27,5 mm) Kirazın sap uzunluğu (38,8 – 46,3 mm)
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
