Bartın İşi Telkırma

Telkırma tekniği ve kumaş hazırlığı

**Üretim yöntemi:** – İğne, baş kısmı yukarıda olacak şekilde parmaklar arasında tutulur.

• Tel, üst delikten geçirilir ve ikinci deliğe kadar kıvrılır.
• Telin diğer ucu alt delikten geçirilerek üst delikten çıkarılır.
• Tel tırnak yardımı ile iğnenin üzerine yerleştirilir.
• Hazırlanan işleme kumaşı kasnağa gerilir.
• Telkırma iğnesine tel geçirilir.
• İğne, başlangıç noktasından kumaşın deliğine üstten alta doğru batırılır.
• Yukarıdan aşağıya doğru 8 iplik sayılarak iğne kumaş yüzeyine çıkarılır.
• Kumaşın yüzünde kalan telin serbest ucuna yarım boy kadar uzunluk bırakılarak kıvrılır.
• İğne, başlanılan noktadan tekrar alta geçirilir.
• Tırnak yardımı ile tel kumaşa yerleştirilerek bastırılır.
• İşlenen dikey hattın ortası bulunur ve sola doğru 3 iplik sayılarak iğne kumaşın yüzeyine çıkarılır.
• Çıkılan noktadan sağa doğru iplik takip edilerek iğne, 6 iplik ileri batırılır.
• Tel, çekilerek tırnak yardımı ile kumaşa yerleştirilir ve bastırılır.
• İğne dikey hattın alt ucundan çıkarılır.
• Dikey hattın üzerinde kalan yatay hattın altından iğne yukarı doğru geçirilir.
• Tel, çekilerek tırnak yardımı ile kumaşa yerleştirilir ve bastırılır.
• Tel, yatay hattın dibinden içe (kendine) doğru yatırılır.
• Tel, aşağı-yukarı hareket ettirilerek kopardır ve tırnak yardımı ile düzeltilir.
• Hazırlanan işleme kumaşı kasnağa gerilir.
• Telkırma iğnesine tel geçirilir.
• İşleme yapılacak yer belirlenir.
• İğne, kumaşın yüzeyinde sol üst köşeden alta doğru batırılır.
• İğne, 6 iplik aşağıya 6 iplik sağa doğru sayılarak kumaş yüzeyine çıkarılır.
• Kumaşın yüzünde kalan telin serbest ucu yarım boy kadar uzunluk bırakılarak kıvrılır.
• Tel bükülmeden iğne tekrar başlangıç noktasından alta geçirilir.
• Batırılan yerden 6 iplik aşağıya sayarak bu noktadan yukarıya çıkarılır.
• Tel çekilerek tırnak yardımı ile kumaşa yerleştirilerek bastırılır.
• Başlangıç noktasından sağa doğru 6 iplik sayılarak iğne aşağıya doğru batırılır.
• Batırılan yerden 6 iplik aşağıya sayarak bu noktadan tekrar yukarıya çıkarılır.
• İğne, oluşturulan X tekniğinin ikinci verevinin altından teli bükmeden geçirilir.
• Tel çekilerek tırnak yardımı ile kumaşa yerleştirilir ve bastırılır.
• Tel, aşağı-yukarı hareket ettirilerek koparılır ve tırnak yardımı ile düzeltilir.

Üretim, herhangi bir teknolojik araç kullanılmadan tamamen el marifetiyle yapılmaktadır. Üretimde kullanılacak araç ve gereçler, üretim tekniği ve aşamaları aşağıda açıklanmaktadır.

Ölçüde cetvel ve mezür kullanılır. Desen hazırlığında kâğıt makası, kalem açacağı, HB kurşun kalem, kareli veya milimetrik kâğıt ve silgi gerekir. Dergi, kitap, desen paftası, kart, müze, koleksiyon ve eski işleme örnekleri; kanava, hesap işi, goblen ve dantel desenleri kaynak olabilir.

İşleme sırasında kumaş makası, dikiş ve telkırma iğneleri, vidalı, vidasız veya ayaklı el nakışı kasnağı, 8 kasnak bezi ve dikiş yüksüğü kullanılır. Kumaş sert olmayan, ipliği sayılabilen ve seyrek dokunuşlu olmalıdır.

Keten, mermerşahi, yün tela, kıl tela, Ayancık keteni, Rize keteni, Şile bezi, tülbent, şifon, jorjet, keten tül ve naylon tül kullanılabilir. Keten tül sağlamlığı, seyrek dokusu ve işleme tekniğine uygunluğuyla tercih edilir. İşlemede tel kullanılır. Ütülemede ütü, ütü masası, ütü bezi, su kabı, boraks ve oksijen kullanılır.

Telkırma Desen Geçirme Tekniği: Telkırma tekniğinde desen kumaşa sayılarak geçirilir. Bu nedenle sayılabilen kumaşlar tercih edilmelidir. Bu tekniklerden bazılarını; köşe yaparak, baskı dikişi yaparak, saçak bırakarak, saçak bükerek, basit saçak yaparak vb. şeklinde sıralamak mümkündür.

İğne, tel ve işleme araçları

**Kullanılan araç ve gereçler:** İğneye tel geçirme işleminde tel ve telkırma iğnesi kullanılır.

Artı puan için işleme kumaşı, tel, telkırma iğnesi, desen, kasnak ve kasnak bezleri hazırlanır.

Yüzey işlemleri ve telin kırılması

**Yüzey işlemleri:** Çarpı puan tekniğinde işleme kumaşı, tel, telkırma iğnesi, desen, kasnak ve kasnak bezleri kullanılır.

**Telkırma işlemi:** Bartın işinin (Telkırma) diğer nakışlardan en önemli farkı hiç iplik kullanılmadan sadece özel iğnesi ve telle çalışılmasıdır. İşlemi ilk yapıldığında telin rengi gümüş beyazıdır. Fakat bir süre sonra tel madensel özelliğinden dolayı oksitlenerek hafif sarımtırak bir renge döner ve bu renk yapılan işe doğal bir görünüm verir. Telkırma tekniği incelendiğinde, kullanılan desenlerin büyük bir çoğunluğunun doğadan esinlenerek yapıldığı görülmektedir.

Bitkiler ve bezemeler yoğunlukta olmak üzere geometrik, nesnel ve figüratif bezemeler de kullanılmaktadır. Günümüzde Telkırma İşi'nin uygulanmasında eskiden kalmış Telkırma işi ürünler, Müzeler, koleksiyonlar, kanava desenleri, goblen desenleri, dantel desenleri, hesap işi, vb. desenlerden faydalanılmakladır. Telkırma İşi'nde kullanılan bezemeleri şu şekilde sıralamak mümkündür.

Bitkisel bezemelerde; gül, lale, karanfil vb. Çiçek Motifleri, dallar ve S kıvrım dallar, asma yaprağı, gül yaprağı, vb. yaprak motifleri, nesnel bezemelerde; sinek, bal arısı, kelebek, örümcek, vb. hayvansal figürlü motifler, geometrik bezemelerde; baklava, üçgen dörtgen, yıldız vb. formlu motifler kullanılmaktadır.

Bartın'da ürünün ayırt edici özelliklerinden en önemlisi tel kırma işlemi artı (+) şeklinde tüm deseni kaplamakta, diğer yörelerde ise genellikle yardımcı işlem olarak hesap işi ve Türk işi nakışlarının yanısıra tel sarma şeklinde uygulanmaktadır. Telkırma İşi, Bartın çıkışlı bir nakış türü olmakla birlikte Türkiye'de başka yörelerde de üretilmektedir.