Coğrafi işaretli ürün · Balıkesir
Balıkesir’de yetiştirilen Karacabey merinosu, Kıvırcık ve bu ırkların melezlerinden elde edilir. Yıl boyunca üretilebilen kuzular, 125–135 günlük ve 40–45 kg canlı ağırlıkta kesime gönderilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Balıkesir Kuzu Eti nedir?
Balıkesir Kuzu Eti, Balıkesir ilinde yetiştirilen Karacabey merinosu, Kıvırcık ve bu iki ırkın F1, G1, G2 gibi farklı kan düzeylerindeki melez kuzularından elde edilen ettir. Sicilde erken gelişme, yıl boyu kuzu üretimi ve Kıvırcık kökenli et niteliği bir arada anlatılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicildeki duyusal değerlendirme
Sicilde 125–135 günlük kuzuların etleri için ISO 4121 yöntemiyle tat ve kokunun birlikte değerlendirildiği analiz anlatılır. Dokuz puanlık skalada ortalama tat ve koku puanı 6,84’tür; bu değer her karkas için zorunlu puan olarak kullanılmamıştır.
Irk özellikleri ve kaynak ölçümleri
Hızlı gelişmeye ek olarak kıvırcık ırkından gelen lezzetli et özelliğine sahip olması dolayısıyla hem yetiştiricilerden hem de kuzu eti tüketicilerinden yüksek talep görmesini sağlamaktadır.
Yıllar öncesinden gelen bu süreçte ülkemizde “Balıkesir Kuzusu” diye bir kavram oluşmuş, büyük şehirlerde seçkin restoranlarda “Balıkesir Kuzu Eti” bir kalite göstergesi olmuştur.
125 ilâ 135 günlük Balıkesir kuzularına ve etlerine ilişkin değerler aşağıda verilmiştir.
Duyusal ve fiziksel özellikler · 2
Balıkesir Kuzusunda karkas ölçülerine ait tanımlayıcı istatistikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-2: Balıkesir Kuzusunda karkas ölçülerine ait tanımlayıcı istatistikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzusunda karkas ölçülerine ait tanımlayıcı istatistikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Balıkesir Kuzusunda karkas sınıflandırmaya ilişkin tanımlayıcı istatistikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-3: Balıkesir Kuzusunda karkas sınıflandırmaya ilişkin tanımlayıcı istatistikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzusunda karkas sınıflandırmaya ilişkin tanımlayıcı istatistikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzusunda karkas sınıflandırmaya ilişkin tanımlayıcı istatistikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Minimum | Maksimum | Ortalama | Std. Hata |
|---|---|---|---|---|
| Etlenme durumu | 5,65 | 7,35 | 6,50 | 1,82 |
| Yağlanma durumu | 9,82 | 10,88 | 10,35 | 1,14 |
| Karkas ağırlığı (kg) | 14,40 | 25,60 | 19,87 | 0,69 |
| Yağ kalınlığı (cm) | 0,50 | 1,70 | 1,25 | 0,09 |
| pH | 4,94 | 6,16 | 5,54 | 0,07 |
Balıkesir Kuzusunda kasın kimyasal özellikleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-5: Balıkesir Kuzusunda kasın kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzusunda kasın kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzusunda kasın kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kimyasal özellikler | Minimum | Maksimum | Ortalama | Std. Hata |
|---|---|---|---|---|
| Kuru Madde (g/100g) | 34,11 | 52,48 | 43,10 | 1,00 |
| Kül (g/100g) | 0,65 | 0,94 | 0,8 | 0,02 |
| Protein (g/100g) | 14,88 | 19,5 | 17,14 | 0,28 |
| Karbonhidrat (g/100g) | 0,00 | 2,19 | 0,3 | 0,14 |
| Yağ (g/100g) | 19,42 | 39,07 | 26,12 | 1,27 |
| Enerji (kcal/100g) | 230,0 | 400,0 | 299,8 | 10,3 |
| Kolesterol (mg/100g) | 65,98 | 95,17 | 80,02 | 2,03 |
Balıkesir Kuzularında bazı vücut ölçüleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-1: Balıkesir Kuzularında bazı vücut ölçüleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan balıkesir kuzularında bazı vücut ölçüleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde başlatılan ıslah çalışmaları ve daha sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında devam eden bu çalışmalar sonucu bölgede farklı bir koyun tipi oluşmuş, bu koyun tipinin mevcut şartlarda yüksek verimli olması ve yetiştiriciler tarafından benimsenmesi ile günümüze kadar uzanan bir üretim modeli ortaya çıkmıştır.
Erken gelişme ve canlı ağırlık
Geçmişten günümüze kadar yapılmış olan çalışmalar sonucu ortaya çıkmış olan bu koyun tipi çabuk gelişme gösterdiğinden kuzuları aynı şartlarda bakılan kıvırcık kuzularına nazaran 5–7 kilo fazla canlı ağırlığa sahip olmaktadırlar.
Üretim tekniği ve ustalık
Karacabey merinosunun erken gelişme ve yıl boyunca üreme özellikleri, Kıvırcık kökenli et kalitesi, lezzet ve hastalık direnciyle birleşir. Sicil ince kuyruğu, makul kas içi ve kas arası yağlanmayla ilişkilendirir. Yıl boyunca kuzu eti sağlanması Balıkesir’in tanınmasına katkıda bulunur.
Dokuma renkleri ve desenleri
Balıkesir Kuzu Etinde renk parametreleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-4: Balıkesir Kuzu Etinde renk parametreleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzu etinde renk parametreleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan balıkesir kuzu etinde renk parametreleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Minimum | Maksimum | Ortalama | Std. Hata |
|---|---|---|---|---|
| L* | 39,86 | 48,26 | 43,37 | 0,45 |
| a* | 17,82 | 20,38 | 19,17 | 0,16 |
| b* | 4,02 | 8,42 | 5,46 | 0,24 |
| C* | 18,27 | 20,05 | 19,95 | 0,21 |
| h* | 2,20 | 4,36 | 3,51 | 0,13 |
Et örnekleri tat ve koku olarak 1 ilâ 9 puan arası skala üzerinden değerlendirilmiştir ve ortalama tat ve koku 6,84 puan olarak belirlenmiştir.
Balıkesir Kuzu Eti Nasıl Üretilir?
Kesime sevk
Sicilde 125–135 günlük ve ortalama 40–45 kg canlı ağırlığa ulaşan kuzular kesim çağına gelmiş kabul edilir ve kesimevine sevk edilir.
Yem bileşimi
Sicildeki koyun süt yemi bileşim değerleri tabloda verilir.
Tablo-6: Koyun süt yemi içeriği
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan koyun süt yemi içeriği, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Yem bileşimi · 2
Sicildeki kuzu büyütme yemi bileşim değerleri tabloda verilir.
Tablo-7: Kuzu büyütme yemi içeriği
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan kuzu büyütme yemi içeriği, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Hazırlama yöntemi
Balıkesir Kuzu Eti üretim metodu yörede yetiştirilen koyun tipinin özellikleriyle bağlantılıdır. Merinos ırkından gelen erken gelişme, canlı ağırlık ve yıl boyu üreme özellikleri, Kıvırcık ırkından gelen et kalitesi ve hastalık direnci gibi özelliklerin birleşmesi ile yetiştiricilerin yıllar süren deneyimleri sonucunda bir üretim metodu oluşmuştur.
Koç katımı ve gebe koyunların bakımı
Koç katımı yılın her mevsiminde yapılabilir. Koçlar genellikle sürü içinde serbest bırakılır; kuzu üretiminin sürekliliği esastır. Gebeliğin son 50–60 gününde koyunlara ek yemleme yapılır.
Kuzuların Bakımı: Kuzular sütten kesim dönemine (80–90 gün) kadar genellikle analarıyla beraber aynı ortamda barındırılırlar. Kuzular için ağıl içinde özel bölmeler oluşturularak bu bölmelere koyunların giremeyeceği boyutlarda özel kapılar yapılır. Kuzular 15. günden itibaren bu bölmelerin içine konulan kaliteli yonca ve dışarıdan satın alınan hazır kuzu başlangıç yemine alıştırılırlar.
Sütten kesim dönemine kadar kuzuların hem analarını emmeleri hem de hazır kuzu başlangıç ve kuzu büyütme yemi yemeleri sağlanmış olur. – Kuzu Besisi: Sütten kesim döneminden sonra kuzular ayrı bir bölmeye alınarak burada önlerine kaliteli yonca, fiğ gibi kaba yemler ve dışarıdan satın alınan kuzu besi yemleri verilerek yaklaşık olarak 45 gün beslenirler. Kuzuların bu dönemdeki canlı ağırlıkları 40–45 kg’a ulaşmış olur.
Kesimevlerinde kuzu kesimi genellikle bu kg aralığında yapılmakta olup bunun dışında kuzu kesimi yapılmamaktadır.
Koyun süt yemi ve kuzu büyütme yemi
Sicilde farklı markalardan sağlanan yemlerin besin içeriği ve besleme değerlerinin birbirine yakın olduğu belirtilir. Koyun süt yemi gebeliğin son 50–60 gününde ve emzirme döneminde kullanılır; bileşimi kaynak tablosunda gösterilir.
Kuzu büyütme yemi: Kuzular doğumdan sonra 15–20 günlük oldukları dönemden başlayarak sütten kesim (80–90 gün) dönemine kadar hem analarını emerek hem de sadece kuzuların girip çıkabileceği ayrı bölmelere konulan kaliteli kaba yem (yonca, fiğ kuru otu) ve kuzu büyütme yemini tüketmeleri sağlanır. Sütten kesim sonrasında analarından ayrılarak besi için hazırlanmış özel bölmelere alınırlar ve yaklaşık 45 günlük bir besiye tabi tutulurlar.
Serbest yemleme
Besi döneminde kuzular kaliteli kaba yem ve kuzu büyütme yemini serbestçe, ad libitum olarak tüketir. Yem içeriği kaynak tablosunda ayrı gösterilir.
Balıkesir Kuzu Eti Ne Zaman Üretilir ve Kullanılır? Nasıl Muhafaza Edilir?
Kesimevinde kontrol edilerek Balıkesir kuzusu özelliklerine uygun bulunan hayvanlar ayrı partilerde kesilir. Karkaslar tartılıp fiyatlandırıldıktan sonra −1 ile +1 °C arasında en az bir gün dinlendirilir. Uzun süre saklanacak karkaslar −18 °C’de muhafaza edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Parçalama ve Paketleme: Kesimevindeki kuzu karkasları kasap market ve restoranlar tarafından tüketiciye ulaştırmak ve ürüne çevrilmek üzere bütün olarak alınıp, tüketim şekli ve tüketici talepleri göz önünde bulundurularak parçalanır, paketlenir ya da ürüne çevrilir.
Dinlendirilmiş kuzu karkasları ertesi gün tüketime hazır olarak piyasaya sürülmektedir.
Balıkesir Kuzu Eti Yöresi, Geçmişi ve Hikâyesi
Tarihsel gelişim ve üretim geleneği
Balıkesir kuzusunun geçmişi Osmanlı İmparatorluğu zamanına kadar dayanmaktadır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Sicilde kullanım biçimi etiketlemedir.
Denetim düzeni
Balıkesir Kuzu Etinin, yukarıda belirtilen özelliklere uygun olarak üretilip üretilmediğine dair denetimler Balıkesir Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; 3 üyeden oluşan bir denetim mercii tarafından yapılacaktır. Denetim merciinde Balıkesir Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’nden; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Koyunculuk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü’nden ve Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalından konusunda uzman birer temsilci bulunacaktır.
Denetleme amacıyla öncelikle Balıkesir Kuzu Eti tescilinin coğrafi sınırları içinde yer alan üretici- yetiştiricilerin tespit edilerek kayıt altına alınması, kaydedilen işletmelerdeki kuzu üretimine esas olan anaç koyunların tespit edilerek kayıt altına alınması, doğan kuzuların küpe numaralarının kaydedileceği ve kuzunun yetiştirildiği alan bilgilerinden oluşan bir veri tabanı oluşturulacaktır.
Etiket ve işaret kullanımı
Söz konusu veri tabanı bir bilgisayar paket programı ile yönetilecek olup, yetiştirici bilgilerinin sisteme girişinden sonra kuzu üretim verim değerleri, doğan, ölen ve kasaplık olarak değerlendirilen kuzu sayıları güncel olarak sisteme girilecek ve her yıl ticareti yapılacak olan kuzu eti miktarı ortaya konularak kontrolü sağlanabilecektir.
Balıkesir Ticaret Borsası tarafından, kesimevleri için detayları yukarıda verilen Balıkesir Kuzu Eti logosu bastırılacak, ürünü satmak için Balıkesir Ticaret Borsasına başvuran kesim yapan kesimevlerine söz konusu logo, kontrollü olarak verilecek olup sisteme kayıtlı işletmelere ait kesilen kuzuların küpe numaralarının takibi yapılarak düşümleri yapılacaktır.
Denetim düzeni · 2
Logoların perakende satış yapan şarküteri, kasap ve marketlere verilmesi durumunda, kuzu etinin alındığı yetiştirici-üreticinin bilgilerini içeren logo veya kare kod yardımıyla takibi yapılabilecektir. Ticaret Borsasında kurulan kayıt ve takip sisteminde üretilen kuzu ve tüketilen kuzu karkası ve eti kontrol altına alınmış olduğu için başka bölgelerden getirilebilecek olan fazla kuzu etinin tespit/kontrol edilmesi sağlanacaktır.
Denetim mercii, her rutin denetleme öncesi toplantı yapıp, denetlenecek olan yerlere göre bir denetleme planı yapacaktır. Denetim mercii, üretim, pazarlama ve satış dâhil olmak üzere sürecin tüm evrelerine yönelik yılda 1 defa düzenli olarak ve ihtiyaç durumunda ya da şikâyet halinde ise her zaman denetim işlemlerini yürütecek ve durumu raporlayacaktır. Denetleme, denetim mercii tarafından gerekli hallerde numuneler alınarak laboratuvar analizlerinin, bağımsız laboratuvarda yapılması sağlanır.
Denetim düzeni · 3
Masraflar üretici veya pazarlama aşamasındakiler tarafından karşılanacaktır. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetim mercii hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
