Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’da yarım ay biçiminde hazırlanan, çeşitli iç harçlı geleneksel bir hamur işidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Yanuç nedir?
Amasya Yanuç, buğday unu, su, tuz ve mayayla hazırlanan hamurun içine iç harç konularak pişirilen, Amasya’ya özgü bir hamur işidir. İç harçta peynir, kıyma, ıspanak veya patatesin; maydanoz, yeşil soğan, kuru soğan, tuz, karabiber ve pul kırmızıbiberle birlikte kullanılan çeşitleri bulunur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İç harç çeşitleri
Amasya Yanuç; peynirli, peynirli-maydanozlu, peynirli-yeşil soğanlı, kıymalı, patatesli ve ıspanaklı iç harçlarla hazırlanabilir. Bu iç harç seçenekleri, ürünün tüketiciye sunulan çeşitlerini belirler.
Yarım ay formu
Dinlendirilmiş hamur ince ve dairesel biçimde açılır; iç harç hamurun yarısına yerleştirilir. Hamurun diğer yarısının harçlı bölümün üzerine kapatılmasıyla yarım ay biçimi elde edilir.
Eşit yüzeyli pişirme
Ürün, gıda ile temasa uygun sac ve/veya tavalarda pişirilir; odun ateşiyle ısıtılmış yüzeyler tercih edilebilir. İki yüzün eşit pişmesi için Amasya Yanuç aralıklarla ters-düz edilir; bu işlem hazırlama ve pişirme ustalığının önemli unsurlarındandır.
Hazırlama ve pişirme nasıl yapılır?
Hamurun yoğurulması ve dinlendirilmesi
Sicildeki ortalama bileşen listesi 6 ya da 12 adet için 1 kg ekmeklik buğday unu veya özel amaçlı buğday unu, 0,6 litre su, 20 g tuz ve 10 g ekmek mayası içerir. Un, tuz, maya ve su homojen bir hamur elde edilinceye kadar ortalama 15 dakika yoğurulur; hamurun parlak, yumuşak, pürüzsüz, kaygan, yapışkan olmayan ve elastik olması istenir. Hamur fermantasyon için en az 1 saat dinlendirilir, ardından 6 eşit parçaya ayrılır; daha küçük ürünler için 12 eşit parça da yapılabilir. Elle yuvarlanan bezeler, hamur fermantasyonu için yaklaşık 20 dakika daha dinlendirilir.
İç harçların hazırlanması
Peynirli harç, 500 g peynir ve 15 g tereyağıyla hazırlanır; isteğe bağlı olarak 30 g maydanoz, 30 g yeşil soğan ve 5 g pul kırmızıbiber eklenebilir. Peynirli, peynirli-maydanozlu ve peynirli-yeşil soğanlı harçlarda gerekli bileşenler iyice karıştırılır. Kıymalı harçta 350 g kıyma, 100 g kuru soğan, 50 g tereyağı ve 10 g tuz kullanılır; isteğe bağlı 30 g maydanoz ile 5 g karabiber veya pul kırmızıbiber eklenir ve karışım ortalama 15 dakika kavrulur. Patatesli harçta 500 g haşlanmış patates, 100 g kuru soğan ve 10 g tuz; isteğe bağlı 30 g maydanoz ile 5 g karabiber veya pul kırmızıbiber kullanılır ve karışım ortalama 10 dakika kavrulur. Ispanaklı harç ise 500 g ayıklanmış ıspanak, 100 g kuru soğan, 10 g tuz ve isteğe bağlı 5 g pul kırmızıbiberle hazırlanır; karışım ortalama 15 dakika kavrulur.
Şekillendirme
Dinlendirilen hamur bezeleri oklavayla ince, dairesel ve bezelerin büyüklüğüne göre 25–50 cm çapında açılır. İç harç açılan hamurun yarısına konur ve hamurun diğer yarısı üzerine kapatılarak yarım ay biçimi verilir.
Pişirme ve tereyağı
Şekillendirilen ürün gıda ile temasa uygun sac ve/veya tavada pişirilir; lezzet için odun ateşinde pişirilmesi tavsiye edilir. İki yüzün eşit pişmesi için ürün aralıklarla ters-düz edilir. Pişirme tamamlandıktan sonra üzerine isteğe bağlı olarak 30 g tereyağı sürülebilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Piyasaya arz ve servis
Amasya Yanuç, asgari teknik ve hijyenik şartlar sağlanarak dökme olarak veya gıda ile temasa uygun ambalajlarda, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileriyle tüketiciye arz edilir. Ürün bütün ya da dilimlenmiş olarak sunulur; sıcak servis edilmesi ve sıcak tüketilmesi tavsiye edilir. Amasya mutfak kültüründe özellikle kahvaltılarda ve günlük öğünlerde tüketilir; düğün, bayram ve festival gibi özel günlerde de ikram edilir.
Amasya ile coğrafi bağ nedir?
Amasya Yanuç, Amasya’da uzun bir üretim geçmişine sahip olması, bileşenleri ve üretim yöntemiyle farklılaşması ile hazırlama ve pişirmede ustalık gerektirmesi nedeniyle Amasya iliyle ün bağı taşır. Ürünün tüm üretim aşamalarının Amasya ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü ve işaret kullanımı
Amasya Yanuç, mahreç işareti olarak 22 Kasım 2023 tarihinde tescil edilmiştir ve 17 Mayıs 2023 tarihinden itibaren korunur. Ürünün veya ambalajının üzerinde Amasya Yanuç ibaresi ile mahreç işareti amblemi kullanılır. İbarenin ve amblemin ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda bunların işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulması gerekir.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinatörlüğünde; Birlik ve Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ek denetim de gerçekleştirilebilir. Denetimde bileşen listesinin, hazırlama-pişirme-servis aşamalarının ve Amasya Yanuç ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu aranır.
Raporlama ve uygunsuzluklar
Denetim raporları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca düzenlenir ve her yıl Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, denetimin yürütülmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.