Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’da elle üretilen, demkeşli yapısıyla öne çıkan geleneksel çay semaveridir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Semaveri nedir?
Amasya Semaveri, Amasya ilinde çay demleme amacıyla elle üretilen bir semaverdir. Yapımında 0,40 mm veya 0,60 mm kalınlığında bakır ya da teneke levhalar kullanılır.
Semaver büyük ve küçük boy olmak üzere iki farklı ölçüde üretilir. Büyük boy yaklaşık 50 cm yüksekliğinde ve 4,5-5 litre hacminde, küçük boy ise yaklaşık 35 cm yüksekliğinde ve 1,5-2,5 litre hacmindedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Üç ana bölümden oluşan yapı
Amasya Semaveri; taşıyıcı ayak, ayaktan destek alan silindirik gövde ve demliğin konulduğu demkeşten oluşur. Demkeş, semaver gövdesinin devamında yer alan ve coğrafi sınırda bu adla bilinen bölümdür.
Isıtma, havalandırma ve su düzeni
Semaverde ateşi güçlendiren portatif baca ile suyu ısıtmaya yarayan ızgara, semaver borusu ve su haznesi bulunur. Gövdenin üstünde su koymak için silindirik kapak, altında su almak için musluk; ayak kısmında ise daire biçimli havalandırma boşlukları yer alır.
Boyut ve isteğe bağlı parçalar
Büyük boyda yaklaşık 50 cm yükseklik ile 4,5-5 litre hacim, küçük boyda ise yaklaşık 35 cm yükseklik ile 1,5-2,5 litre hacim öngörülür. Bazı modellerde buhar deliği ve bu deliğe takılabilen düdük bulunur; bazı semaverlerde iki demkeş de yer alabilir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Levhanın hazırlanması ve kesimi
Üretimde 0,40 mm veya 0,60 mm kalınlığında bakır ya da teneke levha kullanılır ve semaver büyük veya küçük boyda yapılır. Semaverin boyuna göre 65 × 65 cm veya 50 × 50 cm ölçülerinde levha kesilir; parçaların şekilleri kalıpla levha üzerine çizildikten sonra parçalar kesilir.
Gövde ve demkeşin biçimlendirilmesi
Üst gövdenin yapımında kenar bükme ve lehimleme işlemleri uygulanır. Demkeş ve orta gövde için levha bükme, desen verme ve lehimleme yapılır. Alt gövdede de kenar bükme ve lehimleme işleri gerçekleştirilir.
Taban ve gövde parçalarının birleştirilmesi
Taban sacı bükülür ve lehimlenir. Taban, alt gövde, orta gövde ve üst gövde geçirme ve lehim teknikleriyle birleştirilir. Su haznesinin girişi lehimlenir.
Kapak, kulp ve buharlık
Su haznesi girişinin ölçüsü alınarak uygun ölçüde kapak yapılır; kapağın çevresi ve önceden hazırlanan kulp lehimlenir. Buharlık kesilerek tercihe bağlı biçimde gövdeye veya kapağa lehimlenir; isteğe bağlı olarak düdük de buharlığın üstüne takılır.
Amasya ile coğrafi bağı nedir?
Amasya Semaveri, Amasya ilinin mutfak kültürü ve geleneğinde önemli bir yere sahiptir; ürünün coğrafi sınırla ün bağı bu kültürel yerle açıklanır. Coğrafi sınır Amasya ilidir ve semaverin tüm üretim aşamaları bu sınır içinde gerçekleştirilir.
Yöresel üretim kültürü
Amasya Semaverinin geçmişi eskiye dayanır. Semaver, Amasya'da ziyafet sofralarında yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Amasya Semaveri, 1298 numarayla 21 Aralık 2022 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 4 Ekim 2021 tarihinden itibaren korunmaktadır. Amasya Semaveri ibareli logo ve mahreç işareti amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığında logo ve amblem, işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim yapısı ve ölçütleri
Denetimler, Amasya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Amasya Ticaret ve Sanayi Odası, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği, Amasya Üniversitesi Mimarlık Fakültesi ve Amasya Turizm Derneğinden ürün konusunda uzman birer üyeden oluşan dört kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetimde bakır veya teneke levhanın uygunluğu, üretim metoduna uyum ile Amasya Semaveri ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, coğrafi işarete ilişkin hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.