Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum mutfağında yerel dana kıyması ve soğanla doldurulan hamur kareleri üçgen kapatılıp haşlanır. Yerel tereyağıyla tamamlanan mantı, üzerine yoğurt veya salçalı, naneli ve kırmızıbiberli sos eklenerek sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Mantısı /Erzurum Hıngeli nedir?
Erzurum Mantısı veya Hıngeli, dana kıymalı üçgen hamurların haşlanarak hazırlandığı yöresel bir mantıdır. Yerel tereyağı ve kıyma üretim kimliğindedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel et ve tereyağı
Sicil üretimdeki kıyma ve tereyağının coğrafi sınırdan elde edilmesini ister. Dana kıyması, soğan ve baharatlarla hazırlanan iç harç hamura çiğ olarak konur.
Üçgen kapatma
Üretimde hamur 2 mm kalınlıkta açılır ve 4×4 cm karelere kesilir. Her parçaya iç harç konularak üçgen kapatılır; yoğurt ve salçalı sos sunum seçenekleridir.
Hamur ve sos kimliği
Hamurun iyi yoğrulması üretimin önemli aşamasıdır; yufka 4×4 cm karelere kesilir. Serviste yoğurt veya tereyağı, domates salçası, nane ve kırmızıbiberle hazırlanan sos kullanılır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Kıyma ve tereyağının kaynağı
Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngelinin içine konulan kıyma, Erzurum’da yetişen dana etinden elde edilir. Erzurum’da ekstansif hayvancılık yapıldığından hayvanlar, meralarda gezerek beslenir. Bu sebeple hayvanların kasları gelişerek elde edilen etlerin kalitesi yüksek olur.
İç harç ve hamur bileşenleri
Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngelinin iç malzemesi; 250 g kıyma, 125 g rendelenmiş soğan, 10 g tuz ve 5 g karabiberin karıştırılmasıyla hazırlanır. Mantının hamuru için 500 g un ve 100 ml su karıştırılarak hamur haline getirilir. Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli yapımında kullanılan unun birinci sınıf, protein ve gluten miktarı yüksek olmalıdır.
Unun gluten yapısı
Gluten, hamurun yoğurma işlemi sırasında özlenmesini sağladığından mantının açılıp kapatılmasını kolaylaştırır.
Hamuru yoğurma, dinlendirme ve açma
Hamurun esnekliğini artırmak, kolay açılmasını sağlamak ve haşlama sırasında mantı tanelerinin tekstürünün bozulmaması için hamurun içine bir adet yumurta kırılıp karıştırma işlemine devam edilir. Hamurun özleşmesi için 15 dakika yoğrulan hamur, 4 eşit parçaya ayrılarak beze haline getirilir. Bezelerin üzerine nemli bez örtülerek 20 dakika bekletilir.
Dinlendirilen hamur yapışmasını önlemek için üzeri unlanmış tezgâha konulan hamurlar, oklava ile 2 mm kalınlığa gelinceye kadar yufka halinde açılır. Yufkaların üzeri, yapışmalarını önlemek için ara ara hafifçe unlanır.
Yufkayı karelere kesme
Açılan yufkalar 4×4 cm büyüklüğünde kesilir.
İç harcı koyma ve kapatma
Kesilen her parçanın üzerine, kıymalı iç harçtan 3 g konur ve üçgen şekli verilip kapatılır.
Mantıları haşlama
Kapatılan mantılar kaynayan sıcak suda haşlanarak pişirilir. Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli haşlandıktan sonra üzerine dökülen tereyağı, Erzurum’da ekstansif hayvancılık ile inek sütünden üretilir.
Tereyağı ve sosla tamamlama
Haşlanan mantı servis tabağına alınır; tanelerin yapışmasını önlemek için sıcak tereyağı eklenir. Sos için 50 g tereyağı, 25 g domates salçası, 15 g nane ve 15 g kırmızıbiber homojen biçimde pişirilir. Mantının üzerine yoğurt veya bu sos dökülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Erzurum Mantısının / Erzurum Hıngelinin geçmişi eskiye dayanır. Hamurunun hazırlanması ustalık becerisi gerektirir. Üretiminde, coğrafi sınırdan elde edilen kıyma ve tereyağı kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Erzurum Mantısının / Erzurum Hıngelinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Geçmişi eskiye dayanan Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli, Erzurum’un mutfak kültürü içinde önemli bir yer tutar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli, yoğurt veya tereyağı, domates salçası, nane ve kırmızıbiberden oluşan sosla sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil ve denetim kapsamı
Sicilde gösterilen ürün logosu gıda işletmeleri tarafından isteğe bağlı olarak kullanılabilir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
847 tescil numaralı Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli mahreç işareti olarak 11 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde ve Erzurum Ticaret Borsası, Erzurum Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü ile Atatürk Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden konuda uzman birer üyenin katılımı ile en az 3 kişiden oluşacak denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler yılda en az 1 kez yapılır ve 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl Erzurum Ticaret Borsası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir.
Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu; ürünün özelliklerinin uygunluğu ile Erzurum Mantısı / Erzurum Hıngeli ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Logo kullanımının kapsamı
Sicildeki ürün logosu işletmeler tarafından isteğe bağlı kullanılabilir; coğrafi işaretin ibare ve amblem koşulları ayrıca korunur.
