Coğrafi işaretli ürün · Erzincan
Bakırın levhaya dönüştürülüp şekillendirilmesi ve tekli kalemle oyularak süslenmesini kapsar. Duvar tabakları, biblolar ve ev gereçleri bu teknikle üretilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzincan Bakır İmalat Ve El İşlemeciliği Sanatı nedir?
Erzincan Bakır İmalat ve El İşlemeciliği Sanatı, külçe bakırın levhaya dönüştürülüp elde ve tezgâhta şekillendirilmesi, ardından desenlerin bakır üzerine işlenmesiyle ortaya çıkan zanaattır. Duvar tabakları, biblolar ve ev gereçleri bu kapsamda üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tekli kalemle oyma
Ustanın özel tasarladığı şekiller, tekli kalem kullanılarak oyma tekniğiyle bakır yüzeye aktarılır.
Çıraklık ve ustalık
İşlemecilerin ustaların yanında çıraklık sistemiyle yetişmesi gerekir. İyi bir işlemeci ustasının yetişmesi 10–15 yıl sürer.
Nasıl üretilir?
Ergitme, haddeleme ve tavlama
Külçe bakır ocakta eritilir ve kalıba dökülür. Vals tezgâhında ürünün gerektirdiği kalınlığa getirilir. Sertleşen bakır tavlanır; istenen ölçüye ulaşana kadar haddeleme ve tavlama tekrarlanır.
Levhanın kesilmesi ve şekillendirilmesi
Levhalar daire makasıyla kesilir. Sıvama tezgâhında kalıp ve mazgala yardımıyla şekillendirilir. Küçük parçalar doğrudan tezgâha alınır; büyük parçalar için kovan basılır ve yeniden tavlama yapılır.
Parlatma, temizleme ve boyama
Kalıptan çıkan ürün polisajla parlatılır. Lehim ve kaynak sonrası yeniden polisaj yapılır; yağlar 90 °C sıcak deterjanlı suyla temizlenir. Ürün kavak talaşıyla kurulanıp fırçalanır, verniklenir. Bantla belirlenen alanlar tabancayla boyanır ve fırında kurutulur.
Desenin işlenmesi
Boya sertleşmesi için ürün 7–10 gün bekletilir. Usta deseni tasarlayıp tekli kalemle oyar. İşlenen alan gümüş nitratla kaplanır; mısır kalemiyle işlenir. Şeffaf selülozik vernikten sonra 24 saat bekletilerek son parlaklık elde edilir. Bakır üzerine mine işleme de uygulanabilir.
Şekillendirme ve işleme araçları
Şekillendirmede yağ fırçası, deve boynu, büyük ve küçük top mazgara, yassı mazgara, kordon makarası, tırtıl ve el ağacı kullanılır. İşlemede pergel, kalemler, su zımparası, bilevi taşı, cetvel ve yağlı metal kalemi bulunur. Kalemler tekli, dolgu, çiftli, çıtpıt, mısır ve tarama çeşitlerindedir.
Nerelerde ve hangi amaçlarla kullanılır?
Duvar tabakları, ibrik, güğüm ve vazo gibi biblolar ile sürahi, semaver, tepsi, çay ve kahve takımları, kazan, debbe, sağan, iliştir, hamam tası ve tencere gibi ev gereçleri üretilir. Bu üç ana grupta 500’ün üzerinde çeşit bulunur; yeni tasarımlar yapılır.
Yöreyle bağı nedir?
Zanaat Erzincan ili ve ilçeleriyle ilişkilidir. Tescil metninin coğrafi sınır listesinde Erzincan, Üzümlü, Çayırlı, Tercan, Mercan, Kemah, Refahiye, İliç, Kemaliye ve Otlukbeli adları yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Ürün 38 numarayla mahreç işareti olarak tescillidir. Sicil PDF’sindeki tescil tarihi 27.08.2002’dir; portal ve CİA ana kaydında 29.08.2002 yer alır. Kaynaklar arasındaki tarih farkı korunmuştur. Coğrafi işaret adı, tek başına veya marka ile birlikte ürün üzerinde kullanılır.
Erzincan Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonundaki dört kişilik denetim mercii, Odadan bir, Erzincan Kültür Müdürlüğünden bir, Erzincan Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinden iki kişiden oluşur. Ürünün ayırt edici özelliği ile üretim şekli ve tekniği yılda bir kez; şikâyet veya ihtiyaç halinde her zaman denetlenir. Rutin denetim öncesinde toplantıyla denetleme planı hazırlanır. Denetim için kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan hizmet satın alabilir.
