Coğrafi işaretli ürün · Diyarbakır
Diyarbakır mutfağında bulgur, yumurta ve kişnişle yoğrulan karışım bilye biçiminde yuvarlanır. Haşlanmış küçük köfteler sarımsaklı yoğurt ve biberli naneli tereyağıyla tamamlanır; günlük ve özel gün sofralarında sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Diyarbakır Hıllorik Aşı nedir?
Diyarbakır Hıllorik Aşı, yumurtalı bulgur karışımının bilye biçiminde yuvarlanıp haşlanmasıyla yapılan yemektir. Sarımsaklı yoğurt ve naneli tereyağı üstlüğüyle sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bilye ve kişniş
İki bulgur iriliği birlikte kullanılır. Yumurta, tuz ve kişniş katılan harç dinlendirilip bilye biçiminde yuvarlanır.
Yoğurt ve naneli sos
Haşlanan taneler süzülür. Sarımsaklı yoğurt ve tereyağı, pul biber, kuru nane sosu üstte sunulur.
Sunum özellikleri
Diyarbakır Hıllorik Aşı; su, bulgur, yoğurt, tereyağı, yumurta, tuz, sarımsak ve baharatlar ile hazırlanan Diyarbakır iline özgü yemeklerden birisidir. Üzerine tereyağı, pul kırmızıbiber ve kuru naneden oluşan sos ile sarımsaklı yoğurt dökülerek de servisi yapılabilir.
Görünüm özellikleri
Diyarbakır Hıllorik Aşı hazırlanırken elde edilen bulgur karışımı küçük parçalara ayrılır ve el ile bilye şeklinde yuvarlanarak şekillendirilir. Diyarbakır ilinde halk arasında şekil verilerek hazırlanan bilye şeklindeki bulgurlu yuvarlak karışıma ‘‘hıllorik’’ adı verilir.
Hazırlanmasında kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Diyarbakır Hıllorik Aşının hazırlanmasında kullanılan bileşenlerin homojen bir şekilde yoğurulması, şekillendirilmesi ve pişirilmesi aşamaları ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle; Diyarbakır Hıllorik Aşının üretildiği Diyarbakır ili ile ün bağı bulunur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Sicildeki tarif 6 kişilik ölçülerle verilir.
Malzemeler (6 kişilik)
- 2 litre su (bulgurun yumuşatılması-yoğurulması ve haşlama suyu olarak),
- 600 g bulgur (350 g köftelik bulgur ve 250 g köftelik ince bulgur),
- 500 g yoğurt,
- 50 g tereyağı,
- 1 adet yumurta,
- 15 g pul kırmızıbiber,
- 15 g tuz,
- 15 g kuru nane,
- 15 g kişniş,
- 15 g sarımsak.
Hazırlama ve pişirme
Diyarbakır Hıllorik Aşı yapımında bulgurlara yeterince ılık su eklenerek yumuşayana kadar iyice yoğurulur ve 15 dakika kadar iyice yumuşaması için bekletilir. Daha sonra hazırlanan bu karışıma; yumurta, tuz ve kişniş katılır ve iyice yoğurulur. Elde edilen karışım yaklaşık 20 dakika kadar dinlendirilir.
Diyarbakır Hıllorik Aşı hazırlanırken elde edilen bu karışım küçük parçalara ayrılır ve el ile bilye şeklindeki yuvarlak şekli verilir.
Diyarbakır Hıllorik Aşının hazırlanmasında; bulgurların diğer bileşenler ile homojen olarak yoğurulması ve şekillendirilmesi aşamaları ustalık becerisi gerektirir.
Pişirme ve Servis
Elde edilen bilye büyüklüğündeki bulgurlu karışım, kaynar su içerisinde yumuşayıncaya kadar yeterince haşlanır.
Haşlanan hıllorikler; haşlama suyundan çıkarılır ve ayrı bir kaba konulur. Pişirme aşamasında karışımın yeterince yumuşaması ve dağılmamasında ustalık becerisi önemli bir yer tutar.
Üstlüklerin hazırlanması
Diğer taraftan dövülmüş sarımsak ile yoğurt iyice karıştırılır. Pişirilen yemeğin üzerine yayılarak konulur.
Ayrıca eritilmiş tereyağı, pul kırmızıbiber ve kuru nane kavrularak yemek için sos elde edilir. Elde edilen sıcak sos yemeğin üzerine gezdirilerek dökülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Tescilli coğrafi sınır: Diyarbakır ili
Diyarbakır ilinde uzun bir geçmişe sahip olarak üretilen, hazırlanması ve pişirilmesi ustalık becerisi gerektiren, ürün hazırlamada kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Diyarbakır Hıllorik Aşının; Diyarbakır ili ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Diyarbakır Hıllorik Aşının tüm üretim aşamaları, Diyarbakır ilinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Diyarbakır Hıllorik Aşının; sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir.
Sıcak sunum
Haşlanmış köfteler sarımsaklı yoğurt ve naneli, biberli tereyağı üstlüğüyle sunulur. Sıcak sos köftelerin üzerine gezdirilir; yemek sıcak tüketilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Geçmişi ve yöre mutfağındaki yeri
Diyarbakır ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan Diyarbakır Hıllorik Aşı özellikle günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; misafir ağırlama, düğün, bayram, festival gibi özel günlerde de ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Denetim düzeni
Denetimler; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir.
Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetimde incelenen özellikler
- Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu,
- Diyarbakır Hıllorik Aşının hazırlanması, pişirilmesi ve servisi aşamalarının uygunluğu,
- Diyarbakır Hıllorik Aşı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki kayıt ve işaret kullanımı
- Tescil numarası: 1555
- Tescil tarihi: 06.03.2024
- Başvuru numarası: C2023/000244
- Başvuru tarihi: 25.09.2023
- Sicildeki ad: Diyarbakır Hıllorik Aşı
- Ürün ve resmî grup: Yemek/Yemekler ve çorbalar
- İşaret türü: Mahreç işareti
- Tescil ettiren: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi
- Sicilde kayıtlı adres: Dağkapı Elazığ Cad. Yenişehir DİYARBAKIR
Diyarbakır Hıllorik Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
