Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu’nun Gerede ilçesinde şekerli karışım çöven suyuyla ağartılıp cevizle birleştirilir. Soğuyunca satırla kırılarak lokmalık parçalar hâlinde sunulur; yöresel Gerede Panayırı’nın geleneksel ürünlerinden biridir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gerede Şakşak Helvası nedir?
Sicil kaydı: “Gerede Şakşak Helvası, Gerede ilçesinde üretilen cevizli bir şeker helvasıdır. Şekerli karışım çöven suyu ile beyazlatılır, ceviz eklenir ve kalıplarda soğutulur. Sert yapısı ve ağızda erimesiyle tanımlanır.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çövenle beyazlatma
Sicil kaydı: “Şekerli karışımın beyazlatılmasında çöven kullanılır. Üretim kalaylı bakır kazanlarda yapılır.”
Cevizli ve kırılarak sunulan helva
Sicil kaydı: “Açık renkli ceviz içi kullanılan helva dört köşe kalıplara dökülür; soğuduktan sonra satırla lokmalık parçalara ayrılır.”
Sertlik ve ağızda erime
Sicil kaydı: “Sert yapıdaki helva, ağızda erimesiyle tanımlanır. Açık renkli ceviz içi ve çövenle beyazlatılan karışım, ürünün belirgin bileşenleridir.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Hammadde ve kazan
Sicil kaydı: “Beyaz şeker, glikoz, açık renkli ceviz, çöven ve sitrik asit kullanılır. Pişirme kalaylı bakır kazanlarda yapılır.”
Şekerli karışımı kaynatma
Sicil kaydı: “Şeker pancarından elde edilen beyaz toz şeker suyla kaynatılır. Yaz üretiminde 140 °C, kış üretiminde 135 °C sıcaklığa ulaşılır. Şekerlenmeyi önlemek için limon tuzu eklenir.”
Çövenle beyazlatma
Sicil kaydı: “Çöven suyla karıştırılıp çırpma makinesinde beyaz köpük elde edilene kadar çırpılır. Glikoz eklenen beyazlatma aşaması yaklaşık 15 dakika sürer. Hazırlanan çöven suyu şekerli karışıma katılıp 25 dakika karıştırılır.”
Ceviz ekleme ve soğutma
Sicil kaydı: “Karışım soğumaya yakınken açık renkli ceviz içi eklenir.”
Sicil kaydı: “Karışım dört köşe kalıplara dökülerek 24 saat soğutulur. Soğuyan helva satırla kırılıp lokmalık parçalara ayrılır. 350, 700 ve 1000 g ambalajlarda sunulur.”
Reçetenin hesaplama kapsamı
Sicildeki yüzdeli reçete ile parti örneğinin şeker, su, glikoz ve ceviz miktarları aynı hesaplama temeline bağlanmamıştır.* Doğrulanmış işlemler korunur; belirsiz oranlar tek bir uygulama reçetesine dönüştürülmez ve özgün kayıtlarda saklanır.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre reçete yüzdeleri ve parti miktarlarının temeli: Sicil belgesinde şeker %66, glikoz %12, ceviz %20, çöven %1 ve sitrik asit %1 verilir. Anlatımda 50 kg şeker, 20 kg su ve 6 kg glikoz kullanılır; ceviz için su miktarının 1/5–1/6’sı denirken 50 kg için 8–10 kg örneği verilir. Yüzdelerin hangi kütleye ait olduğu ve ceviz hesabının paydası açık değildir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan ve üretimi ustalık gerektiren Gerede Şakşak Helvasının, yöre ile ün bağı vardır. Bu sebeple Gerede Şakşak Helvasının tüm üretim aşamaları, Bolu ili Gerede ilçesinde gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sert ve ağızda eriyen helva, lokmalık parçalar hâlinde sunulur. Satış için 350, 700 ve 1000 gramlık ambalajlar kullanılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicilde, helvanın Gerede’de 1850’li yıllardan beri üretildiği belirtilir. Ürün, geleneksel Gerede Panayırı ile anılır; sicil panayırın eylülün üçüncü ve ekimin ilk haftasında üçer gün kurulduğunu aktarır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
587 tescil numaralı Gerede Şakşak Helvası mahreç işareti olarak 6 Kasım 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Gerede Şakşak Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gerede Şakşak Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Gerede Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Gerede Ticaret ve Sanayi Odasından, Gerede Esnaf ve Sanatkârlar Odasından, Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Gerede Belediyesinden birer üyenin katılımıyla oluşturulacak denetim mercii tarafından yılda en az 1 kere gerçekleştirilir. Ayrıca şikâyet olması halinde her zaman denetim yapılabilir.
Denetimlerde kullanılan hammaddeler ve miktarları, kalaylı bakır kazanlarda pişirme, pişirme sıcaklığı, ürünün kıvamı ve şekli ile ambalajlama kontrol edilir. Denetim raporları Gerede Ticaret ve Sanayi Odası tarafından her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
