Coğrafi işaretli ürün · Bilecik
Bilecik mutfağında pirinç ve et ayrı hazırlanıp tepside birleştirilir. Etin haşlama suyu pilava katılır; sığır, kuzu veya tavukla yapılan kapalı fırın hazırlığı, pirinci ve eti birlikte pişirerek sıcak sunuma hazırlar.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bilecik Kapaması nedir?
Haşlanmış sığır, kuzu veya tavuk etinin pirinçle tepside birleştirildiği Bilecik yemeğidir. Ayrılan haşlama suyu kullanılarak kapalı biçimde fırında pişirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Et seçenekleri ve haşlama suyu
Sığır, kuzu veya tavuk eti kullanılabilir. Haşlamadan ayrılan et veya tavuk suyu pirincin fırında pişirilmesinde değerlendirilir.
Kapalı tepsi
Pirinç tepsi tabanına, etler üzerine yayılır. Gıda ile temasa uygun kapak veya pişirme kâğıdıyla kapatılarak fırınlanır; pirinç suyunu çekene kadar kontrol edilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
- 1 litre su ve/veya et suyu
- 600 g doğranmış/kemikli sığır, kuzu eti ya da tavuk eti
- 400 g pirinç
- 50 g tereyağı
- 25 ml ayçiçeği yağı ve/veya zeytinyağı
- 10 g tuz
- 5 g nane (isteğe bağlı)
- 5 g kimyon (isteğe bağlı)
- 5 g pul kırmızıbiber (isteğe bağlı)
- 3 g karabiber (isteğe bağlı)
Kavurma işlemi
Yeteri kadar büyüklükteki bir tencere/kap içerisine doğranmış/kemikli sığır, kuzu eti ya da tavuk eti konur ve yeterince kavurulur.
Haşlama işlemi
Sonrasında üzerine su eklenerek haşlanır. Haşlanan etler iyice yumuşadıktan sonra süzülerek haşlama sırasında elde edilen et suyu/tavuk suyu ayrılır. Ayrılan et suyu/tavuk suyu, yemeğin lezzetini artıran temel bir bileşen olarak pilav pişirilirken kullanılır.
Pirincin yıkanması, bekletilmesi ve süzülmesi
Temizlenen/yıkanan ve su içerisinde 30 dakika kadar bekletilen pirinçler süzülür.
Duyusal ve fiziksel özellikler
Fırında pişirme için uygun bir tepsi/kap vb. seçilir ve taban kısmı yağlanır. Bu işlem, pirincin tepsiye yapışmamasını sağlar. Hazırlanan pirinç, tepsinin tabanına eşit şekilde yayılır. Üzerine, haşlanmış et parçaları yerleştirilir. Etlerin düzenli bir şekilde dağılması, her porsiyonda dengeli bir tat ve sunumun sağlanmasına olanak sağlar. Yemeğin tuzu da ilave edilir. Pirincin ve etlerin üzerine isteğe bağlı olarak baharat eklenebilir.
Baharat kullanımı yemeğin lezzeti için önem arz eder. Haşlama sırasında elde edilen et suyu/sıcak su ile tereyağı tepsideki pirinç ve etin üzerine konur.
Bu hazırlık aşaması, yemeğin fırında pişirilmeye hazır hale gelmesini sağlar. Hazırlanan karışımın bulunduğu tepsi/kap vb. içerisindeki yemeğin buharda pişmesi, et ve pirincin yumuşak bir kıvam almasını sağlamak amacıyla gıda ile temasa uygun bir kapak, pişirme kâğıdı vb. ile sıkıca kapatılır. Bu kaplama, pilavın tane tane olmasını sağlar ve etlerin kurumasını önler.
Hazırlanan tepsi önceden ısıtılmış yaklaşık 200 °C sıcaklığındaki fırına yerleştirilir. Ortalama 30 dakika boyunca pişirilir.
Tepsinin hazırlanması
Pişirme süresi boyunca pirinçlerin suyunu çekip çekmediği ve tamamen pişip pişmediği kontrol edilir. Eğer pirinçler tam olarak pişmemiş veya suyunu tamamen çekmemiş ise üzerine bir miktar daha sıcak su eklenerek pişirme süresi uzatılabilir.
Üretimde dikkat edilen noktalar
Bilecik Kapamasında etin doğru bir şekilde hazırlanması/haşlanması, pirinçlerin kıvamında yeterince pişirilmesi ve baharatların dengeli bir şekilde kullanımı ve pişirme aşamaları için ustalık becerisi önemli bir rol oynar.
Yöresiyle bağı nedir?
Bilecik Kapamasının yöredeki geçmişi, kullanılan bileşenler, üretim yöntemi ve hazırlama ile pişirmede gereken ustalık, ürünün Bilecik iliyle ün bağını oluşturur. Tüm üretim aşamaları Bilecik ilinde gerçekleştirilir.
Hazırlama ustalığı
Etin haşlanması, pirincin kıvamı ve baharat kullanımının dengesi sicilde ustalık gerektiren hazırlıklar olarak anlatılır. Bu bilgi yemeğin Bilecik iliyle ün bağının kapsamıdır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sıcak olarak servis tabağına alınan Bilecik Kapamasının isteğe bağlı olarak yanında ayran, yoğurt, turşu vb. ile servisi yapılır. Ayrıca Bilecik Kapamasının servisi sırasında süsleme amaçlı tercihen üzerine maydanoz, domates, soğan, kırmızı kapya biber, nane, pul kırmızıbiber konulabilir. Bilecik Kapamasının, sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Bilecik ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan Bilecik Kapaması günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; düğün, bayram, festival, misafir ağırlama gibi özel günlerde de ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1797 tescil numaralı Bilecik Kapaması mahreç işareti olarak 5 Aralık 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Bilecik Kapaması ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası ile Bilecik İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: – Bilecik Kapamasının üretiminde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Bilecik Kapaması üretim metodunun uygunluğu, – Bilecik Kapaması ibaresi ve mahreç işareti amblemi kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
