Coğrafi işaretli ürün · Düzce
Düzce’nin Akçakoca ilçesinde ince açılan hamura pişirilmiş süt kaymağından dartı sürülür; isteğe bağlı ceviz veya fındık eklenir. Biçimlendirilip kızartılan tatlı şerbetli ya da şerbetsiz, farklı yöresel eşlikçilerle sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akçakoca Melengücceği Tatlısı nedir?
Akçakoca Melengücceği Tatlısı, Akçakoca’nın dartı dolgulu hamur tatlısıdır. Süt kaymağının pişirilmesiyle hazırlanan dolgu yufkaya sürülür; kızartılmış ürün şerbetli veya şerbetsiz biçimde tüketilebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dartı dolgusu
Dartı, manda veya inek sütü kaymağı ağır ateşte karıştırılıp tortu haline getirilerek hazırlanır. Kaynak yöre anlatımı manda kaymağını vurgular; ayrıntılı yöntem inek kaymağını da seçenek olarak verir.
Dolgu seçenekleri ve kızartılmış yapı
Dartı yufkaya sürülür. Ceviz veya fındık eklenen içli biçim ile yalnız dartılı sade biçim vardır. Sarılıp kesilen parçalar uçlarından büzülür, bastırılarak yuvarlaklaştırılır ve yağda iki yüzü kızartılır.
Şerbetli ve şerbetsiz çeşit
Şerbetsiz kızarmış ürün kahvaltıda keş, dağ çileği reçeli veya kestane balıyla tüketilebilir. Şerbetli ürünün üstüne kuruyemiş eklenebilir; kaymak ve dağ çileği reçeli eşlik edebilir. Bu servis yolları aynı işlemmiş gibi birleştirilmez.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamur, dolgu ve yağın ayrı ölçekleri
Hamurda 240 g un, bir yumurta, 150 ml süt, 50 ml fındık yağı, 10 g kabartma tozu, 5 ml sirke ve 1–1,5 g tuz kullanılır. Dartı için 300 g süt kaymağı, içli çeşit için 200 g ceviz veya fındık vardır. Kızartma ortamı 400 ml fındık yağıdır; hamurdaki yağ miktarından ayrıdır.
Şerbetin hazırlanması
Şerbet için 500 g şeker, 600 ml su ve 5 ml limon suyu kullanılır. Su ve şeker 10–15 dakika kaynatılır; limon suyuyla 2–3 dakika daha kaynatılıp koyu şerbet soğutulur.
Dartının pişirilmesi
Manda veya inek kaymağı ağır ateşte sürekli karıştırılır. Kaymaklar tortu haline gelince ocaktan alınır; kıvam çok koyulaştırılmaz. Dartı soğutulduktan sonra yufkaya sürülür.
Yoğurma ve dinlendirme
Un, kabartma tozu ve tuza yumurta, süt, sirke ve fındık yağı eklenip homojen hamur yoğrulur. 80–100 g bezeler örtü altında 45 dakika–1 saat dinlendirilir.
Açma, dolgu ve biçim
Bezeler 60–70 cm çapında açılır. Üzerine 2–3 kepçe dartı yayılır; isteğe bağlı kuruyemiş eklenir. Rulo 6–7 cm parçalar halinde kesilir. Uçlar büzülüp birbirine bastırılır; parça 7–8 cm çap ve 1–1,5 cm kalınlıkta yuvarlaklaştırılır.
Kızartma ve şerbetleme
Parçalar kızdırılmış fındık yağında iki yüzü renk alana kadar kızartılır. Yağı süzdürülüp 10 dakika dinlendirilir. Şerbetli biçimde önceden soğutulan şerbete alınır, 5–6 dakika altüst edilip şerbet çekmesi sağlanır.
Şerbetin kaynatma süresi
Su ve şeker kaynamaya başladıktan sonra 10–15 dakika kaynama sıcaklığında tutulur.
Nasıl muhafaza edilir?
Sicilde, uygun muhafaza koşullarında 8–10 °C sıcaklıkta yaklaşık 5 gün saklanabileceği belirtilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Yörenin süt kaymağından hazırlanan dartı ve Manavların sürdürdüğü yapım geleneği, tatlının Akçakoca ile bağını kurar. Coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gereken işlemlere ilişkin sicil açıklaması özellikle dartının hammaddesi olan manda veya inek sütü kaymağını vurgular.
Melen çevresindeki kaymak geleneği
Sicilde dartının yöresel niteliği, Melen Nehri kenarında yetiştirilen mandaların süt kaymağıyla ilişkilendirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tatlı, üzerine çekilmiş ceviz veya fındık serpilerek ılık ya da soğuk sunulur. Kaymak veya dağ çileği reçeliyle de ikram edilebilir. Şerbetsiz biçimi kahvaltıda keş peyniri, dağ çileği reçeli veya kestane balıyla tüketilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Akçakoca’daki Manavların yaşattığı tatlı, düğün ve bayram ikramları arasında yer alır. Sicil anlatımı geleneği Orta Asya’dan gelen Manav Türkleriyle ilişkilendirir ve yaklaşık 700 yıllık bir geçmişten söz eder; tatlının Osmanlı saray mutfağında da yer aldığı belirtilir.
Bir rivayete göre adındaki “güccek”, küçük ekmek anlamına gelir. Melen Nehri’nin adıyla birleşen sözcük “Melen küçük ekmeği” olarak açıklanır. Manavların ziyaretlerde tatlının şerbetlenmemiş kuru biçimini ikram ettikleri de aynı rivayet geleneğinde anlatılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Sicildeki denetim düzeni
279 tescil numaralı Akçakoca Melengücceği Tatlısı mahreç işareti olarak 18 Aralık 2017 tarihinde tescil edilmiştir. Koruma başlangıcı 12 Eylül 2017 tarihidir.
Akçakoca Melengücceği Tatlısı ibaresi restoranlarda herkesin görebileceği şekilde büyük puntolarla yazılmalı ve menülerde Akçakoca Melengücceği Tatlısının özellikleri yazılı olan servis kağıdı kullanılmalıdır.
Düzce İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü koordinasyonunda, Düzce Ticaret ve Sanayi Odası ile Düzce Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden birer uzman denetime katılır.
Yılda bir düzenli denetim yapılır; ihtiyaç veya şikâyet durumunda ayrıca denetlenir. Sonuçlar koordinatör müdürlük tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna raporlanır.
- Tatlı üretiminin sicilde tanımlanan coğrafi işaret koşullarına uygunluğu.
Denetimde kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanılabilir, hizmet satın alınabilir. Denetim mercii hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
