Coğrafi işaretli ürün · Eskişehir
Eskişehir’de unlu hamur ve ağartılmış şeker halkası çekilip katlanarak ince lifli bir yapıya getirilir. Fitiller hâlinde hazırlanıp kesilen helva sade veya kakaolu üretilir; adı yöresel bir sokak oyunuyla ilişkilendirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Eskişehir Met Helvası nedir?
Eskişehir Met Helvası; un, yağ, şeker, sitrik asit monohidrat ve su kullanılarak elde edilen lifli bir şekerlemedir. Çekilmiş karışım silindir biçiminde hazırlanıp enine kesilir. Sade ve kakaolu çeşitleri bulunur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çekilerek oluşan lifler
Unlu hamur ve halka halindeki ağartılmış şeker, 5–7 kişi tarafından çekilip katlanarak lifli yapıya dönüştürülür.
Silindirik parçalar
Helva fitilleri yaklaşık 2 cm çapında ve 7,5 cm uzunluğunda kesilerek hazırlanır.
Nasıl hazırlanır?
Met helvasının üretimi hamurun hazırlanması, şerbetin kaynatılması, ağartma, çekme, fitil ve kesim ile ambalajlama olmak üzere altı aşamada gerçekleşir.
Unlu hamurun hazırlanması
50 kg, 50/55 randımanlı baklavalık ve böreklik un ile 18 litre birinci sınıf rafine vinterize yemeklik ayçiçek yağı kullanılır. Un, kazan altında kısık ateş yakılarak yağ ilavesiyle kavrulur. Karışım sürekli karıştırılıp kıvamı kontrol edilir; kulak memesi sertliğinde olması gerekir. Sıcaklık 75–85°C arasında tutulur ve kavurma 4–4,5 saat sürer.
Kavrulan hamur oda sıcaklığında bir gün dinlendirilir. Ürün sade veya kakaolu hazırlanabilir; kakaolu çeşitte hamura 200 g kakao eklenir.
Şerbetin kaynatılması
12 kg toz şeker, 4–5 litre su ve 12 ml sitrik asit monohidrat kazanda 140°C’ye ulaşıncaya kadar kaynatılır. Tamamlanan şerbet mermer tezgâha serilerek soğutulur.
Ağartma işlemi
Soğuyan şeker şerbeti ağartma askısına asılarak ağartılır. Önce silindir, ardından yuvarlanarak çember biçimine getirilir.
Çekme işlemi
Önceden hazırlanan hamur tepsiye 4–5 cm kalınlıkta yayılır. Şeker çemberi hamurun üzerine yerleştirilip hamurla kapatılır. Tepsi etrafındaki 5–7 kişi karışımı çekerek tepsi boyutuna kadar genişletir. Karışım katlanıp yeniden açılır; yoğurma ve çekme homojen lifli yapı elde edilene kadar sürdürülür.
Fitil ve kesim
Homojen karışımdan 4–5 cm çapında ve 30–35 cm uzunluğunda parçalar koparılır. Bunlar 2 cm çapında ve 120–125 cm uzunluğunda fitillere dönüştürülür. Fitiller el veya makineyle 2 cm çapında ve 7,5 cm uzunluğunda kesilir.
Ambalajlama
Kesilen ürün ambalajlara dizilerek veya açık olarak istenilen miktarda satışa sunulur.
Nasıl muhafaza edilir?
Oda sıcaklığında saklama
Ürün oda sıcaklığında saklanır; sicilde olağan raf ömrü yaklaşık 3 ay olarak verilir.
Özel gazlı ambalaj
Vakum poşetine %25 karbondioksit ve %75 azot içeren gıda gazı basılan özel ambalajlamada raf ömrünün 12 aya kadar uzatılabileceği belirtilir. Bu süre yalnızca poşet kullanımına veya gaz eklenmeden yapılan vakumlamaya ait değildir.
Yöresiyle bağı nedir?
Bu ürün mahreç işareti olarak tescillidir. Ürünün üretim, işleme veya diğer işlemlerinden en az biri belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Met helvası adının, çubuk anlamındaki met ile aşık kemiğinin birlikte kullanıldığı bir sokak oyunundan geldiği rivayet edilir. Yenilen tarafın helva çekmesiyle ilişkilendirilen anlatı, ürünün adlandırma ve üretim geleneğinin parçasıdır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
250 tescil numaralı Eskişehir Met Helvası mahreç işareti olarak 30.11.2017 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicilde coğrafi işaretin kullanım biçimi markalama olarak belirtilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Eskişehir Ticaret Odasının koordinasyonunda yürütülür. Odanın Yönetim Kurulunca belirlenen bir kişi, Tarım Ürünleri İmalat ve Ticareti Meslek Komitesinden bir uzman ve Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden bir uzman, üç kişilik denetim merciini oluşturur. Üretim metoduna uygunluk yılda en az bir kez denetlenir.
Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde de her zaman denetim yapılabilir.
