Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da aşurelik buğday, bulgur, nohut ve mercimek; semizotu ve baharatlarla birleşir. Unlu taban ve sohariç denilen tereyağlı soğan üstlüğü ayrı hazırlanır; den veya gendime adı aşurelik buğdaya aittir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Kara Fatma Çorbası nedir?
Erzurum Kara Fatma Çorbası, erzurum’da aşurelik buğday, bulgur, nohut ve mercimek; semizotu ve baharatlarla birleşir. Unlu taban ve sohariç denilen tereyağlı soğan üstlüğü ayrı hazırlanır; den veya gendime adı aşurelik buğdaya aittir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tahıl ve bakliyat karışımı
Den veya gendime adıyla anılan aşurelik buğday; bulgur, nohut ve mercimekle birleştirilir. Ön ıslatma ve haşlama aşamaları farklıdır; bütün tanelere tek pişirme süresi atanmaz.
Semizotu ve sohariç
Semizotu, reyhan, nane ve kekik reçetenin yeşillik ve baharat girdileridir. Tereyağında kavrulmuş soğanla hazırlanan sohariç, unlu ana tabandan ayrı üstlüktür.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
On kişilik tarifin bileşenleri
Sicilde verilen malzeme miktarları on kişilik çorba içindir.
Malzemeler ve ölçüler
- 150 g nohut
- 150 g den (gendime- aşurelik buğday)
- 150 g bulgur
- 200 g yeşil mercimek
- 200 g tereyağı
- 84 g buğday unu
- 2000 ml su
- 100 g semizotu
- 100 g orta boy kuru soğan
- 3 diş sarımsak
- 12 g reyhan
- 4,5 g nane
- 3 g kekik
- 40 g tuz
Haşlama işlemi
Nohut bir gece önceden ıslatılıp haşlanır. Den, bulgur ve yeşil mercimek ayrı kaplarda 10 dakika suda bekletilir. Bulgur yıkanıp 5 dakika haşlanır. Semizotu yıkanır. Un, 100 g tereyağı ile 5 dakika kavrulup pembeleşince üzerine su ilave edilerek 10 dakika pişirilir.
Suda pişirme
Homojen hale gelince haşlanmış nohut, yeşil mercimek, den, haşlanmış bulgur, semizotu, sarımsak ve tuzu ilave edilerek kısık ateşte 15 dakika kadar pişirilir.
Kavurma işlemi
Küp şeklinde doğranmış soğanlar, 100 g tereyağı ile pembeleşinceye kadar yaklaşık 5 dakika kavrulur. Buna coğrafi sınırda “sohariç” denir.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır, Erzurum ili olarak belirlenmiştir. Ürünün bu yöreyle ün bağı bulunur. Üretimin tüm aşamaları belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilir.
Çorba Erzurum mutfak kültüründe yer alır; tahıl, bakliyat, semizotu ve sohariç birlikte kullanılır. Sicildeki tarih anlatımı kültürel bağlamıyla aktarılır, bağımsız olarak doğrulanmış icat tarihi sayılmaz.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tüketim ve kullanım biçimleri
Üzerine nane, reyhan ve kekik eklenip karıştırılır ve sıcak halde çorbanın üzerine ilave edildikten sonra Erzurum Kara Fatma Çorbasının servisi yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Erzurum Kara Fatma Çorbasının geçmişi Kurtuluş Savaşı yıllarına dayanır.
Sicilde aktarılan adlandırma
Cephede cesurca savaşarak mücadele veren ve bu sebeple “gözü kara” olarak bilinen Fatma Seher, Atatürk tarafından Kara Fatma olarak isimlendirilmiştir. Askerlerin yemek ihtiyacını karşılamak için eldeki kıt kaynaklarla çorbanın tarifini oluşturduğundan, bu çorba da Kara Fatma adıyla anılmaya başlanmıştır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1275 tescil numaralı Erzurum Kara Fatma Çorbası mahreç işareti olarak 8 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Kara Fatma Çorbası ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında Erzurum Kara Fatma Çorbası ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Erzurum Kara Fatma Çorbası ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinasyonunda ve Erzurum Ticaret Borsası, Atatürk Üniversitesi Turizm Fakültesi ve Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
