Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’un Narman ilçesinde yerel tohumlarla yetiştirilir. Yuvarlak-oval beyaz taneleri tatlımsıdır ve çabuk pişer; olgun baklaları kırmızılaşır, hasatta grimsi eflatun lekeler oluşur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Narman Şeker Fasulyesi nedir?
Narman Şeker Fasulyesi, Narman yöresinde yetiştirilen, yuvarlak-oval biçimli beyaz tanelere sahip şeker tipi kuru fasulyedir. Bitkileri yeşil renkli ve sarılıcıdır. Çabuk pişmesi ve kendine özgü tatlımsı tadıyla tanınır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicilde 100 tane ağırlığı 55,5–61,2 g olarak belirtilir.
Sarılıcı bitki yapısı
Bitkiler yeşil renkli ve sarılıcı yapıdadır.
Bitki ve meyve özellikleri
170 cm’ye kadar uzayabilen bu bitkiler, aynı zamanda geççidir. Bir önceki dönemde yetiştirilen bitkilerden alınan tohumların kullanılması suretiyle elde edilen Narman Şeker Fasulyesi, yerel popülasyon özelliği gösterir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Narman Şeker Fasulyesi çabuk pişmesiyle bilinmekte olup, kendine özgü tatlımsı tada ve yüksek protein içeriğine sahiptir.
Oval meyve biçimi
Taneler yuvarlak veya oval biçimlidir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Narman Şeker Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Toprak Hazırlığı
Tarla, ekim ayının son haftası pullukla sürülür ve kışı bu halde geçirmesi sağlanır. Toprak işleme sonucu oluşan kesekler kış aylarındaki donup çözülmelerin etkisiyle parçalanır ve toprak havalanmış olur. Mayıs ayında toprak tava geldiğinde, tarla pullukla tekrar sürülür ve rotatil çekilerek tohum yatağı hazırlanır. Mayıs ayında yapılan ikinci toprak işlemesinden önce, toprağa yanmış ahır gübresi serpilir.
Ekim Zamanı ve Yöntemi
Tohumların çimlenme gücünün yüksek olmasına ve hastalıklı, kırık veya çatlak tohumların kullanılmamasına dikkat edilir. Tohumlar, ilkbahar geç donlarından zarar görmemesi için 10–20 Mayıs tarihlerinde ekilir. Narman Şeker Fasulyesi, genelde serpme ekim yöntemiyle ekilmesine rağmen, ekimin mibzerle yapılması da mümkündür. Ekim normu kullanılan yönteme göre farklılık gösterir. Serpme ekimde 15–20 kg/da ve mibzerle ekimde 12–16 kg/da tohum kullanılır.
Serpme ekimin ardından toprak kazayağı ile işlenir ve sıra arası ile sıra üzeri mesafeler ayarlanamadığı için çıkış yaptıktan sonra bitkiler çok sık aralıktaysa seyreltme işlemi yapılır. Mibzerle ekimde tohumlar, ekim derinliği 3–5 cm, sıra arası 50–65 cm ve sıra üzeri 10–25 cm olacak şekilde ekilir. Ekim derinliği ile bitki aralıkları toprak yapısına göre ayarlanır. Ağır toprakta yüzlek, hafifte ise derine ekim yapılır.
Gübreleme işlemi
Ekimden önce toprak analizi yaptırılarak toprağın organik madde ve besin elementi içeriği tespit edilir ve ekimle birlikte, gerekli organik madde ve besin elementleri toprağa verilir.
Tarladaki Bakım İşlemleri
Narman Şeker Fasulyesinde en önemli bakım işlemleri, yabancı ot mücadelesi ve toprağın havalandırılmasıdır. Bunun için de çapalama işlemi yapılır. Bitkiler çıkış yaptıktan sonra 2–3 yapraklı olduğu dönemde ilk çapalama işlemi yapılır ve ilerleyen dönemde yabancı ot yoğunluğu dikkate alınarak ikinci ve gerekirse üçüncü çapalama işlemi yapılır.
Sulama işlemi
Fasulyede ilk sulama, çıkış ile çiçeklenme dönemleri arasında yapılır. Çiçeklenmenin başladığı yedinci ayın ikinci haftası, bakla bağlamanın başladığı ve tane doldurmanın gerçekleştiği sekizinci ay bitkinin su ihtiyacının en fazla olduğu dönemlerdir ve bu dönemlerde de sulama yapılır. İklim durumuna ve bitkinin su ihtiyacı dikkate alınarak yetiştirme sezonu içinde toplamda 5–6 defa karık usulü sulama yapılır.
Hasat işlemi
- Bitkilerin ve baklaların sararıp, tanenin sertleştiği devre hasat zamanıdır. Yörede iklim koşullarına bağlı olarak eylül
- ekim aylarında bitkiler hasat edilmeye başlanır. Hasatta küçük gruplar halinde elle toplanan fasulyeler genişçe bir alana serilerek kurumaya bırakılır, daha sonra serilen fasulyelerin üzerinden traktörle geçilerek ezilir ve harman edilir. Bu şekilde tane saptan ayırt edilmiş olur. Bu işlemin ardından fasulyeler elekten geçirilir ve elle ayıklama işlemi yapılır.
Baklaların olgunlaşma belirtileri
Olgunlaşan baklaların kırmızı renk alması ve hasat olgunluğunda üzerlerinde grimsi eflatun lekeler oluşması ayırt edicidir.
Muhafaza koşulları
Narman Şeker Fasulyesi üretimi yapılan bitkilerden alınan tohumlar, bir sonraki yetiştirme döneminde kullanılmak üzere saklanır. Ayıklanmış olan temiz fasulye tohumları çuvallanarak serin ortamda muhafaza edilir.
Coğrafi bağ ve üretim sınırı
Coğrafi sınırda gece ve gündüz sıcaklık farkının yüksek olması sebebiyle bitkilerin vejetasyon süresi uzundur ve yetiştiricilik 10 Mayıs – 10 Ekim tarihleri arasında yapılır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
506 tescil numaralı Narman Şeker Fasulyesi menşe adı olarak 20 Temmuz 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Narman Şeker Fasulyesi ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Narman Şeker Fasulyesi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü koordinasyonunda, Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden 2 kişi ile Narman İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden 2 kişinin katılımıyla oluşturulan denetim mercii tarafından yapılır. Her yıl 2 farklı dönemde yapılacak rutin denetimlerin yanı sıra şikâyet olması durumunda da denetim merciinin toplanarak denetleme yapması sağlanır.
Tohum ekim dönemi denetimi: Mayıs ayının ilk haftası ile haziran ayının ilk haftası arasında yapılır. Bitki yetiştirme ve hasat dönemi denetimi: Haziran ayı ile ekim ayının ortası arasında yapılır.
Tohum ekim döneminde, toprak hazırlığı ile tohumluk materyalin uygunluğu, bitki yetiştirme döneminde üretim metoduna uygunluk ile bitkilerin fiziksel özelliklerinin, hasat döneminde ise olgunlaşan baklalarda kırmızı renk ve grimsi lekeler ile hasat edilen Narman Şeker Fasulyesinin fiziksel özelliklerinin uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
