Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’un Hınıs ilçesi ve köylerinde yetiştirilir. Yuvarlak veya oval biçimli beyaz taneleri lezzeti, aroması, çabuk pişmesi ve pişerken kabuk atmamasıyla tanınır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hınıs Fasulyesi nedir?
Hınıs Fasulyesi, Erzurum’un Hınıs ilçesi ve köylerinde yetiştirilen beyaz renkli kuru fasulyedir. Taneleri yuvarlak-oval biçimlidir. Kısa sürede pişmesi ve pişirme sırasında kabuk atmaması, sicilde belirtilen ayırt edici özelliklerindendir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tane ve bakla yapısı
Hınıs Fasulyesinin taneleri beyaz, yuvarlak veya ovaldir. Uzun ve dolgun baklalarda çeşide göre 4–10 tohum bulunur; nadiren tek tohumlu küçük baklalara da rastlanır.
Bitkinin fiziksel özellikleri
Bitki yeşil renkli ve sarılıcıdır; baklalar yeşildir. Sicilde bitki boyu 98.0 cm, tane sayısı 32.2 adet ve ilk bakla yüksekliği 16.5 cm olarak verilir. Tane verimi 200–250 kg/da aralığındadır.
Pişme ve duyusal özellikler
Sicilde ürünün lezzet ve aroması, çabuk pişmesi ve pişirildiğinde kabuk atmaması ayırt edici özellikler olarak belirtilir.
Fizikokimyasal Özellikleri
Fizikokimyasal Özellikleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fizikokimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Hınıs Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Sonbahar ve ilkbahar toprak hazırlığı
Sonbaharda tarla pullukla 18–22 cm derinlikte sürülür ve yabancı otlardan temizlenir. Yağmur ve kar sularını tutması için kışa bu şekilde bırakılır. İlkbaharda toprak tavdayken, nem kaybını önleyerek ve yabancı otları uzaklaştırarak ekime hazırlanır. Mibzerle ekim öncesinde kazayağı+tapan veya kürüm kullanılır. Serpme ekimde ise önce tohum atılır, ardından kazayağı+tapan geçirilir.
Tohumluk seçimi
Çimlenme gücü ve verimi yüksek tohumluk seçilir. Hastalıklı, kırık veya çatlak tohumlar kullanılmaz.
Ekim dönemi ve sıcaklık koşulları
Ekim, ilkbaharın son soğuklarından zarar görmemesi için mayıs ayının 10–20’si arasında, 1600–1720 m yükseklikteki arazilere yapılır. Sicilde bu dönemde toprak sıcaklığının 6–8 °C, hava sıcaklığının 12–16 °C olduğu ve bu koşulların çimlenme ile çıkış için yeterli bulunduğu belirtilir.
Ekim yöntemi, derinliği ve tohum miktarı
Tohumlar serpme veya mibzerle ekilir. Ekim derinliği, ürün ve toprak yapısına göre 3–5 cm’dir; ağır toprakta daha yüzlek, hafif toprakta daha derin ekim yapılır. Tohum miktarı tane iriliğine bağlıdır; iri taneliler için daha fazla tohum kullanılır. Mibzerle ekimde miktar 12–16 kg/da’dır. Serpme ekimde bu miktar 1/3 oranında artırılır.
Coğrafi bağ ve üretim sınırı
Hınıs Fasulyesi, Hınıs ilçesi ve köylerinde yetişir. Yöredeki yaklaşık 1720 m rakım, yıllık 452,8 mm yağış ve pH değeri yaklaşık 7 olan killi tınlı topraklar üretim ortamını oluşturur. Sicilde yer alan toprak ve iklim ölçümleri bu yetişme alanını tanımlar.
Bölgede çok sert kara iklimi hüküm sürer. Sicilde ortalama hava sıcaklığı 15 °C, ortalama nispi nem %61 ve yıllık toplam yağış 452,8 mm olarak verilir.
Sicilde verilen iklim ve konum bilgileri
Sicilde Hınıs ilçesinin konumu “39˚22̍18'' enlemi, 41˚24'62'' boylamı” ifadesiyle verilmiştir. Boylamdaki saniye değeri kaynakta bu şekilde yazılı olduğundan burada yeni bir koordinat hesaplanmamıştır. Rakım 1720 m’dir. Ocak ayında ortalama sıcaklığın -8.3 dereceye kadar düştüğü belirtilir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Hınıs Fasulyesi coğrafi işareti markalama biçiminde kullanılır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
206 tescil numaralı Hınıs Fasulyesi menşe adı olarak 27.12.2016 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 07.06.2012 tarihinden itibaren geçerlidir.
Sicildeki denetim düzeni
Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünün koordinasyonunda Hınıs İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hınıs Kaymakamlığı tarafından ürünün üretim ve pazarlamasına yönelik denetimler yapılacaktır. Hınıs Fasulyesi yetiştiriciliği konusunda toprak hazırlığından hasata kadar üretici/çiftçilere üretim konusunda eğitimler düzenlenecektir. Denetim komisyonunda belirtilen kurumların görevlendireceği uzman kişilerce ürünün üretim metoduna uygunluğu, tohum, ekim, gübre uygulaması, sulama dönemleri belli periyotlarla denetlenecektir.
